လက်သဏ် ယေန်သၞာင်
လက်သဏ် ယေန်သၞာင် (အၚ်္ဂလိက်: Cultural Identity) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်လညာတ် ကေုာံ ပရေင်စၟတ်သမ္တီ ဇကု ဒဒှ်ရ ပူဂိုလ်မွဲမွဲ ပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု ဂကောံယေန်သၞာင်၊ ကောန်ဂကူ၊ သာသနာ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံမၞိဟ် မွဲမွဲရ။ လက်သဏ်ဏအ်ဝွံ ဒှ်သဇိုင်ရိုဟ်ကၞက် အဓိက သွက် ပရေင်စိုတ်ဓါတ် ကေုာံ ပွမတီကၠိုဟ် ဇကု (Self-conception) တုဲ၊ ဍေံဆက်စပ်ဒၟံင် ကု အရာမဂၠိုင်ကဵုသာ် မပ္တံကဵု အရေဝ်ဘာသာ၊ အခိုက်ကၞာ၊ ကေုာံ လညာတ်ပတှ်ေ တအ်ရ။
ပ္ဍဲကဵု လညာတ် ယေန်သၞာင်နှဴရဴဗေဒ (Multicultural Studies) မ္ဂး၊ တၠပညာ သတူးဝပ် ဟဝ် (Stuart Hall) ပသောင်ကလးလဝ် ဒဒှ်ရ လက်သဏ် ယေန်သၞာင်ဝွံ ဟွံသေင် ဆအရာမတန်ကြန် တေက်ဗိုင်လဝ် အတိုင်အတိက် မွဲဓဝ်တုဲ၊ ဍေံဒှ် လၟေင်ကမၠောန် မပြံင်လှာဲ ကတဵုဒှ်ဒၟံင် လၟိုန်အခိင် (Fluid process of becoming) အတိုင် ပရေင်ဆက်စၠောအ် အကြာ ဂကောံမၞိဟ် နာနာသာ်ရ။[၁]
သဇိုင်ရိုဟ်ကၞက် အဓိကဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လက်သဏ် ယေန်သၞာင် မွဲမွဲ ညံင်ဂွံ ကတဵုဒှ် ကေုာံ တန်ကြန်မာန်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် လတူ အရာအဓိက ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ-
- အရေဝ်ဘာသာ (Language): ဒှ်ကြက် အဓိကအိုတ် သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ဟီုဂး ကေုာံ မင်မွဲ လိက်ပတ်၊ ဝင် ကောန်ဂကူ ညးကဵုညးရ။
- အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ပြဝေဏဳ (Traditions and Customs): ပွမကၠောန် သဘင်၊ ဗီုပြင် စသုင်၊ ကယျိုင်ကယျဝ် ကေုာံ အနုသုခုမ တအ် ပါလုပ်ရ။
- သာသနာ ကေုာံ လညာတ်ပတှ်ေ (Religion and Beliefs): လညာတ် သာသနာ ကေုာံ အခိုက် လျိုင်ဇိုင်တအ်ဝွံ ထိင်ဒဝ်ကဵု လက်သဏ် ဂကောံမၞိဟ် ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ်ရ။
ပရေင်တန်ကြန် ကေုာံ ဂကောံအုပ်ဓုပ် (Institutional Resilience)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုင်၊ လက်သဏ် ယေန်သၞာင်ဂှ် မင်မွဲလဝ် နကဵု လဒက်ပ္တန် ဂကောံအုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပရေင်ပညာရ။ ဥပမာ - ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ်မန်မ္ဂး လဒက်ပ္တန် ဂကောံသာသနာ ဗီုကဵု ရာမညနိကာယ (Rāmañña Nikāya) တအ်ဝွံ နကဵု ပရေင်ပညာ ဘာလကျာ်ဂှ် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် အဓိက သွက်ဂွံ မင်မွဲ လိက်ပတ် ကေုာံ လက်သဏ် ယေန်သၞာင်မန် ညံင်ဂွံ တန်ကြန် (Institutional resilience) အကြာ ဒြဟတ်ဓလီု နာနာရ။[၂]
ပရေင်ပြံင်လှာဲ ကေုာံ လညာတ်သဇိုင် သုတေသန
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် ကာလ မဒးဒုင် ဆဵုဂဗ ကု ဒြဟတ်ဓလီု ဟွံသေင်မ္ဂး လဒက်ပ္တန် မတုပ်သၟဟ် နူကဵု ယေန်သၞာင် ဟွံသေင်မ္ဂး အဝဵုအာဏာ မဇၞော်တအ် (Coercive Isomorphism) မ္ဂး၊ ဂကောံမၞိဟ် လညာတ် ယေန်သၞာင် ဍောတ်တ်တအ် စကာ နဲကဲ ဗျူဟာ နာနာ သွက်ဂွံ မင်မွဲ လက်သဏ် ဇကုရ။
- ဗျူဟာ ပွမပံင်နှဴ (Strategic Hybridity): ဒှ်နဲကဲ ပွမပံင်နှဴ ယေန်သၞာင် အကြာ အခိုက်ကၞာ တြေံ ကေုာံ အရာမကတဵုဒှ် တၟိ ဗွဲမဍိုက်ကေက် သွက်ဂွံ မင်မွဲ လက်သဏ်ဇကု သီုကဵု မဆက်ကောံနှဴ ကု ယေန်သၞာင် မဇၞော်မာန်ရ။
တင်နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- လက်သဏ် ဂကူ (National Identity)
- ယေန်သၞာင်နှဴရဴဗေဒ
- ယေန်သၞာင်မန်