လက်သန်ဂကူ
လက်သန်ဂကူ (အၚ်္ဂလိက်: Cultural Identity) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်အရာမစၟတ်သမ္တီလဝ် ပူဂိုလ်မွဲမွဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံမၞိဟ်မွဲမွဲ ဒဒှ်ရ ညးတအ် ပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု ဂကောံယေန်သၞာင်၊ ကောန်ဂကူ၊ သာသနာ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဒေသ မွဲမွဲရ။ လက်သန်ဂကူဝွံ ဒှ်သဇိုင်ရိုဟ်ကၞက် အဓိက သွက် ပရေင်စိုတ်ဓါတ် ကေုာံ ပွမတီကၠိုဟ် ဇကု (Self-conception) တုဲ၊ ဍေံဆက်စပ်ဒၟံင် ကု အရာမဂၠိုင်ကဵုသာ် မပ္တံကဵု အရေဝ်ဘာသာ၊ အခိုက်ကၞာ၊ ကေုာံ လညာတ်ပတှ်ေ တအ်ရ။[၁]
ပ္ဍဲကဵု လညာတ် ယေန်သၞာင်နှဴရဴဗေဒ (Multicultural Studies) မ္ဂး၊ လက်သန်ဂကူဝွံ ဟွံသေင် ဆအရာမတန်ကြန် တေက်ဗိုင်လဝ်မွဲဓဝ်တုဲ၊ ဍေံပြံင်လှာဲ ကတဵုဒှ်ဒၟံင် လၟိုန်အခိင် အတိုင် ပရေင်ဆက်စၠောအ် အကြာ ဂကောံမၞိဟ် နာနာသာ်ရ။
သဇိုင်ရိုဟ်ကၞက် အဓိကဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လက်သန်ဂကူ မွဲမွဲ ညံင်ဂွံ ကတဵုဒှ် ကေုာံ တန်ကြန်မာန်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် လတူ အရာအဓိက ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ-
- အရေဝ်ဘာသာ (Language): ဒှ်ကြက် အဓိကအိုတ် သွက်ဂွံ ဆက်စၠောအ် ဟီုဂး ကေုာံ မင်မွဲ လိက်ပတ်၊ ဝင် ကောန်ဂကူ ညးကဵုညးရ။
- အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် (Traditions and Culture): ပွမကၠောန် သဘင်၊ ဗီုပြင် စသုင်၊ ကယျိုင်ကယျဝ် ကေုာံ အနုသုခုမ တအ် ပါလုပ်ရ။
- သာသနာ ကေုာံ လညာတ်ပတှ်ေ (Religion and Beliefs): ပရေင်ယုံကြည် ပတှ်ေ ကေုာံ အခိုက် လျိုင်ဇိုင် သာသနာတအ်ဝွံလေဝ် ထိင်ဒဝ်ကဵု လက်သန် ဂကောံမၞိဟ် ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ်ရ။
- ဝင် ကေုာံ ဇာတိ (History and Origin): ပရူပရာ ဝင်အတိက် ကေုာံ ဒၞာဲဒတန် မကတဵုဒှ်ကၠုင်လဝ်တအ်ဂှ် ပကောံပကေဝ်ကဵု စိုတ်ဓါတ် မွဲကောန်ဂကူဓဝ် ရ။
ပရေင်ကိစ္စဇၞော်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လက်သန်ဂကူ နွံမ္ဂး ပရေင်ခိုဟ် အဓိက မကလိဂွံမာန်တအ်ဂှ်-
- စိုတ်ဓါတ် ပံင်ကောံ (Sense of Belonging): ကဵုဒြဟတ် ကုကောန်မၞိဟ်တအ် ညံင်ဂွံ တီကၠိုဟ် ဒဒှ်ရ ဇကုဟွံသေင် ဆမၞိဟ်မွဲဓဝ်တုဲ ပါလုပ် ပ္ဍဲဂကောံ မၞုံကဵု ဒြဟတ်မွဲရ။
- ပရေင်တန်ကြန် ဂကောံ (Institutional Resilience): ၜိုန်ရ ဒးဒုင် ဍဵုဍိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒးဒုင် ဓလီု နူကဵု ယေန်သၞာင် တၞဟ်ကီုလေဝ်၊ လက်သန်ဂကူ ခိုင်ကၠိုက်မ္ဂး ဂကောံမၞိဟ်ဂှ် တန်တဴအာ သက်သက်မာန်ရ။
- ပွမမင်မွဲ အခိုက်ကၞာ: လိက်ပတ်၊ ဂဳတ ကေုာံ ယေန်သၞာင် တြေံတအ် ညံင်ဟွံဂွံ ကၠေအ်ကၠက်အာဂှ် ဆက်ထိင်ဒဝ်ကဵုမာန်ရ။
ပ္ဍဲ ခေတ်ဂလိုပ်ဗါန် (Globalization)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် မဒှ်ခေတ် ဂၠးတိမွဲ စပ်ကောံဒၟံင် ရေင်သကအ် (Globalization) ဏအ်မ္ဂး၊ လက်သန်ဂကူတအ်ဝွံ ဒးဒုင် ဒြဟတ်ဓလီု နူကဵု ယေန်သၞာင် မဇၞော်တအ် ဗွဲမလောန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂကူဍောတ်တ်တအ် ဒးစကာ နဲကဲ Strategic Hybridity (ပွမပံင်နှဴ ယေန်သၞာင် ဗွဲမဍိုက်ကေက်) သွက်ဂွံ မင်မွဲ လက်သန်ဇကု သီုကဵု မဆက်ကောံနှဴ ကု ဂၠးတိ မာန်ရ။[၂]
တင်နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ယေန်သၞာင်နှဴရဴဗေဒ
- ယေန်သၞာင်
- ယေန်သၞာင်မန်