လဒက်ပ္တန် ခမ်ပျူတာ
လဒက်ပ္တန် ခမ်ပျူတာ (အၚ်္ဂလိက်: Computer architecture) ဟီုမ္ဂးဂှ် ပ္ဍဲကဵု သွာင် သိပ္ပံ ခမ်ပျူတာ ကေုာံ အေန်ဂျေန်နဳယာ ခမ်ပျူတာ မ္ဂး ဒှ်စေဝ်ပၞောန် ကေုာံ နဲကဲ မသောင်ကလး ပရူ ဗီုပြင် ပွမဆက်စပ်၊ လဒက်ပ္တန် ကေုာံ လၟေင်ကမၠောန် စက် ခမ်ပျူတာ မွဲရ။ ဍေံ သ္ၚဳဂၠိပ် ဗီုလဵု ကပေါတ် ဟာတ်ဝဴ (Hardware) တအ် ဆက်စပ် ကၠောန်ကမၠောန် မွဲစွံ ညံင်ဂွံ ဍိုက်ပေင် ကု ပၟိက်ဆန္ဒ ပရဝ်ဂရာမ် (Software) တအ်ရ။
တၠပညာ လဒက်ပ္တန် ခမ်ပျူတာ တအ်ဝွံ မလေပ် ဖန်ဗဒှ် ညံင် စက်ခမ်ပျူတာတအ် ဂွံကၠောန်ကမၠောန် ပြဟ်၊ စကာ ဒြဟတ်ပၟတ်လလဳ အောန် ကေုာံ င္ၚုဟ်မး ထေက်ကြိုက် ညံင်ဂွံ ဒှ်အဆက်ဖဵု သွက် ညးလွပ်တအ်ရ။
ဝင် ကေုာံ သဇိုင် လဒက်ပ္တန် (History and Basic Architecture)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သဇိုင် အဓိက လဒက်ပ္တန် ခမ်ပျူတာ ခေတ်လၟုဟ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် လတူ လဒက်ပ္တန် ဗွန် နူမေန် (Von Neumann architecture) မဖန်ဗဒှ်လဝ် နကဵု တၠပညာ သင်္ချာ ဂျွန် ဗွန် နူမေန် (John von Neumann) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၅ တေအ်ရ။ လဒက်ပ္တန်ဏအ်ဝွံ နွံကဵု ဒကုတ် အဓိက ပိသာ်-
- စက်ဗဟဵု ပွမသ္ၚဳဂၠိပ် (Central Processing Unit - CPU): ဒှ်က္ဍဟ် ခမ်ပျူတာတုဲ သွက်ဂွံ တၟော်သင်္ချာ ကေုာံ ကဵု စၞောန်ပညုင်။
- ဒၞာဲသမ္တီ (Memory): သွက်ဂွံ ဂိုင်သိပ် တင်ဂၞင် (Data) ကေုာံ စၞောန်ပညုင် (Instructions) မွဲစွံ။ (ဥပမာ - RAM)။
- စက်လုပ်/တိတ် (Input/Output devices): သွက်ဂွံ ပၠုပ် တင်ဂၞင် (ဥပမာ - ကဳဗုတ်၊ မောက်) ကေုာံ သွက်ဂွံ ထ္ၜး သွဟ် (ဥပမာ - ဒ္ၚောဝ်ဍာ် Screen၊ စက်ပတိတ်လိက် Printer)။
ကဆံင် အဓိကဂမၠိုင် (Subcategories)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သွာင် လဒက်ပ္တန် ခမ်ပျူတာ ဝွံ ပါ်လဝ် ကဆံင် အဓိက ပိ သာ်ရ-
- လဒက်ပ္တန် စၞောန်ပညုင် (Instruction Set Architecture - ISA):
ဒှ်သၞောတ်ဝ် မဆက်စၠောအ်ကဵု အကြာ ဟာတ်ဝဴ ကေုာံ ဆပ်ဝဴ။ ဍေံ ကဵုစၞောန် ဗီုလဵု CPU ဂွံကၠိုဟ် အရေဝ်ဘာသာ စက် (Machine language) ရ။ (ဥပမာ - လဒက်ပ္တန် x86 သွက် ခမ်ပျူတာ Intel/AMD, ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ARM သွက် ဖုန်စမတ်ဖုန် ဟွံသေင်မ္ဂး Apple Silicon)။
- မိုက်ခရဝ်-လဒက်ပ္တန် (Microarchitecture):
ဒှ်ဗီုပြင် ဗီုလဵု ဂွံဒက်ပ္တန် ISA လတူ ပရဝ်ဆက်သာ (Processor/Chip) မွဲမွဲ ချိုတ်ချိုတ်ပၠိုတ်ပၠိုတ်ရ။ ဍေံ သ္ၚဳဂၠိပ် ဗီုလဵု ဂွံဖန် ညံင် စက် ဂွံကၠောန်ကမၠောန် ပြဟ်အိုတ် ကေုာံ စကာ ဒၞာဲသမ္တီ ညံင်ဂွံ စှ်ေသၞောတ်ရ။
- လဒက်ပ္တန် သၞောတ်ဝ် (System Design):
ဒှ်ပွမဖန်ဗဒှ် သၞောတ်ဝ် ဟာတ်ဝဴ အလုံမွဲ မပ္တံကဵု ပွမဆက်စပ် ကပေါတ်နာနာ (Buses)၊ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ဒၞာဲသမ္တီ၊ ကေုာံ ပွမဖျေံ ပလိတ် (Motherboard layout) တအ်ရ။
ကိစ္စဇၞော် ကေုာံ တင်ရန်တၟအ် (Importance and Goals)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လဒက်ပ္တန် ခမ်ပျူတာ မခိုဟ်မွဲဂှ် ဒးသ္ၚဳဂၠိပ် ကေုာံ ချိန်ဆ လတူ တင် အဓိက ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ-
- စရာဲကမၠောန် (Performance): ညံင်ဂွံ ကၠောန်ကမၠောန် ကေုာံ ပသောင် အဝ်ဂဝ်ရဳတာမ် တအ် ဂွံပြဟ်ပြဟ်။
- စရိတ် (Cost): ညံင် င္ၚုဟ်မး ကပေါတ် ဂွံလောဲ ကေုာံ သင့်လျော် ကု ဗၞိက်။
- ဒြဟတ် (Power consumption): ညံင်ဂွံ စကာ ဒြဟတ် လျပ်စစ် အောန် (ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် သွက် ဖုန် ကေုာံ လက်တော့ပ် ညံင် ဘက်ထရဳ ဂွံခံင်)။
ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- သိပ္ပံ ခမ်ပျူတာ
- ခမ်ပျူတာ
- ဟာတ်ဝဴ
- ဆပ်ဝဴ
- လဒက်ပ္တန် တင်ဂၞင်