ထလာ်တိတ်အာနကဵုမာတိကာညိ

လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ်

နူ ဝဳကဳပဳဒဳယာ

လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် (အၚ်္ဂလိက်: Social structure) ဟီုမ္ဂးဂှ် ပ္ဍဲကဵု ဘာသာရပ် ပညာ ပရေင်မၞိဟ် (Sociology) ဂှ် ဒှ် သၞောတ် ပရေင်ဆက်စပ် အကြာ ပူဂိုလ်၊ ဂကောံ၊ ကေုာံ အေန်သတဳကျူရှေန် တအ် မနွံကဵု ဗီုပြင် မခိုင်ကၠိုက် ကေုာံ မဆက်စပ် ဒၟံင် ရေင်သကအ် ပ္ဍဲကဵု ဂကောံမၞိဟ် မွဲ ရ။ လဒက်ပ္တန် ဏအ်ဝွံ ဖန်ဇန် လဝ် အခိုက်အလိုက် ဒ္ဂေတ်ပြဝ၊ အခေါင်အရာ၊ ကေုာံ ပရေင်ချဳဓရာင် ကောန်မၞိဟ် တအ် ညံင် ဂွံ ဒှ် အတိုင် လၟေင် လၟေင် သၞောတ်ဝ် မွဲ ရ။[၁]

လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် ဝွံ ပါ်လဝ် နကဵု အဆံင် နာနာ မပ္တံကဵု အဆံင် ပူဂိုလ် (Micro-level) မဆက်စပ် ကု ကဆံင် တာလျိုင်၊ အဆံင် လဒေါဝ် (Meso-level) မဆက်စပ် ကု ဂကောံ ကေုာံ ကွန်ရက်၊ ကေုာံ အဆံင် ဇၞော် (Macro-level) မဆက်စပ် ကု အေန်သတဳကျူရှေန် ဇၞော်ဇၞော် ကေုာံ သၞောတ် ပရေင်ပါ်ခြာ ကဆံင်မၞိဟ် (Social stratification) ရ။ လိက်ပရေင် ဏအ်ဝွံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လဝ် ပရူပရာ လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် နကဵု လညာတ် ဝင်၊ သဳအိုရဳ၊ လဒက်ပတန် သဇိုင်၊ ကေုာံ ဖဵုသက်ရောက် လတူ ဂကောံမၞိဟ် ခေတ်တၟိ ဗွဲမလှဲလး ရ။

ဗီုရုပ် ထ္ၜး ပရေင်ဆက်စပ် ပ္ဍဲ လဒက်ပတန် ပရေင်မၞိဟ် (Social Network Analysis) မထ္ၜး ကဵု လဒက်ပတန် အကြာ ပူဂိုလ် ကေုာံ ဂကောံဂမၠိုင်။

၁။ နိဒါန် ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် (Introduction and Definition)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ဝေါဟာရ "လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ်" (Social structure) ဝွံ နကဵု လညာတ် အကယ်ဒမစ် မ္ဂး၊ ဍေဟ် ဒှ် အရာ မကတဵုဒှ် လဝ် နူကဵု ပရေင်ဆက်ဆံ ကောန်မၞိဟ် တအ် မကတဵုဒှ် ဂၠိုင်ကဵု အလန် တုဲ ဒှ် အာ အခိုက်အလိုက် မွဲ ရ။ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် ဏအ်ဝွံ ဟီုတွံ ဒဒှ်ရ ဂကောံမၞိဟ် ပိုယ် ဂှ် ဟွံသေင် အရာ မပြးဇး (Chaos) ပုဟ်၊ ဍေဟ် နွံကဵု ဗီုပြင် လဒက်ပတန် မချိုတ်ပၠိုတ် မာန် ထိင်ဒဝ် လဝ် ဒ္ဂေတ်ပြဝ ပူဂိုလ် တအ် ရ။

လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် ဝွံ နွံကဵု အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိက ၜါ သာ် - ပထမ ဂှ် ဍေဟ် ဒှ် အရာ မမင်မဲ လဝ် အခိုက်အလိုက် တြေံ (Stability)၊ ဒုတိယ ဂှ် ဍေဟ် ဖန်ဗဒှ် ကဵု ပရေင်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ပရေင်ပါ်ခြာ အဝဵု (Hierarchy) ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် ရ။ လဒက်ပ္တန် ဏအ်ဝွံ ပကဵု ညံင် ညးမွဲ ကဵု ညးမွဲ ဂွံ တီ တာလျိုင် ဇကု ကေုာံ အခေါင်အရာ ဇကု ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် ရ။

၂။ ဝင် တမ်မူလ ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် (History and Development of the Concept)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

လညာတ် ပရူ လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် ဝွံ စတင် ပြာကတ် ကၠုင် ပ္ဍဲ ၁၉ ဗွဝ်ကၠံ အခိင် ကာလ တၠပညာ သောသဳယဝ်လဝ်ဂျဳ တအ် စတင် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ဂကောံမၞိဟ် နကဵု လညာတ် သိပ္ပံ ရ။

  • ကားလ် မာက် (Karl Marx): ညး သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် နကဵု လညာတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ တမ်ရိုဟ် လဒက်ပတန် (Base and Superstructure) ရ။ နကဵု လညာတ် ညး မ္ဂး၊ လဒက်ပတန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Capitalism) ဂှ် ဒှ် အရာ မဖန်ဇန် သၞောတ် ပရေင်မၞိဟ် အလုံစုံ ရ။
  • အဳမဳလ် ဒါခါမ် (Émile Durkheim): ညး အာရီုစွံ လတူ ပရေင်ညဳသၟဟ် ဂကောံမၞိဟ် (Social solidarity) ကေုာံ ဗီုလဵု အေန်သတဳကျူရှေန် တအ် ပံင်ကောံ ရေင်သကအ် ညံင် ဂကောံမၞိဟ် ဂွံ တန်တဴ မာန် ရ။[၂]
  • မက်စ် ဝေဗာ (Max Weber): ညး ထပ် ဗပေင် လညာတ် ပရူ အဝဵု (Power) ကေုာံ ကဆံင် (Status) မဒှ် အရာ မပါ်ခြာ လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် နူကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် သၟး ရ။

၃။ အင်္ဂလက္ခဏာ ကေုာံ သဇိုင် လဒက်ပတန် (Characteristics and Elements of Social Structure)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် ဝွံ ဒက်ပတန် လဝ် နကဵု ရိုဟ်ကၞက် အဓိက ဂမၠိုင် အတိုင် ဗွဲသၟဝ်ဏအ် ရ -

  • ကဆံင် ကေုာံ ဒၞာဲ (Status): ဒှ် ဒၞာဲ ပူဂိုလ် မွဲမွဲ မနွံ ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် (ဥပမာ - အစာ၊ ကွးသာ်၊ သၟိင်တၠ၊ မိမ)။ ကဆံင် ဏအ် ပါ်လဝ် ကဆံင် ကတဵုဒှ် သဘာဝ (Ascribed status - ဥပမာ ဂကူ၊ အာယုက်) ကေုာံ ကဆံင် ကလိဂွံ နကဵု လွဳ (Achieved status - ဥပမာ ပညာ၊ ကမၠောန်) ရ။
  • တာလျိုင် ကေုာံ ဒ္ဂေတ် (Role): ဒှ် ဒ္ဂေတ်ပြဝ မဒး ကၠောန် အတိုင် ကဆံင် ဇကု မနွံ (ဥပမာ - အစာ သ္ဒး ဗတောန် လိက်)။
  • ဂကောံ ပရေင်မၞိဟ် (Social Groups): ဒှ် ပရေင်ပံင်ကောံ အကြာ မၞိဟ် ၜါ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၠိုင် နူ ဂှ် မနွံကဵု တင်ရန်တၟအ် တုပ်။ ပါ်လဝ် ဂကောံ ပထမ (Primary groups - သ္ၚိကၟိန်) ကေုာံ ဂကောံ ဒုတိယ (Secondary groups - ရဲ ကမၠောန်) ရ။
  • ကွန်ရက် (Social Networks): ဒှ် ဇလ တောဲဆက် အကြာ ပူဂိုလ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ တအ် မာန် ပလံင် ဗစိုပ် တင်ဂၞင် ကေုာံ အရီုအဗင် ရေင်သကအ် ရ။

၄။ အေန်သတဳကျူရှေန် ကေုာံ လဒက်ပတန် အလုံ (Institutions and Macro-structure)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ပ္ဍဲ အဆံင် ဇၞော် (Macro-level) မ္ဂး၊ လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် ဝွံ ဒက်ပတန် လဝ် နကဵု အေန်သတဳကျူရှေန် (Social Institutions) အဓိက ဂမၠိုင် ရ။ အေန်သတဳကျူရှေန် ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ် သၞောတ် ဒ္ဂေတ်ပြဝ ကေုာံ ပရေင်ပတှ်ေ မခိုင်ကၠိုက် သွက်ဂွံ ဖြေစှ် ပရေင်နွံပၟိက် သဇိုင် ဂကောံမၞိဟ် ရ။

အေန်သတဳကျူရှေန် အဓိက တအ်ဂှ် -

  1. သ္ၚိကၟိန် (Family): သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ကောန်ၚာ် ကေုာံ ကဵု လဟီု ဒ္ဂေတ် သဇိုင်။
  2. ပရေင်ပညာ (Education): သွက်ဂွံ ပလံင် ဗစိုပ် လညာတ် ပညာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် ကု တၞောဝ် တၟိ။
  3. ဘာသာရေင် (Religion): သွက်ဂွံ ကဵု တင်ရန်တၟအ် ဘဝ ကေုာံ ပရေင်ညဳသၟဟ် စိုတ်ဓါတ်။
  4. ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economy): သွက်ဂွံ ဖန်ဇန် ပတိတ် ကပေါတ် ကေုာံ ပရေင်သွံရာန်။
  5. သၟိင်တၠ ကေုာံ ဍုင် (State/Polity): သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် သၞောဝ်ဥပဒေ ကေုာံ စဵုဒၞာ ဂီုကၠီု။

ပ္ဍဲကဵု လ္ၚတ် အေန်သတဳကျူရှေန် ခေတ်တၟိ၊ တၠပညာ DiMaggio ကေုာံ Powell တအ် ဟီုတွံ လဝ် လညာတ် ပရေင်တုပ်သၟဟ် အေန်သတဳကျူရှေန် (Institutional Isomorphism) ရ။ လညာတ် ဏအ် ထ္ၜးကဵု ဒဒှ်ရ အေန်သတဳကျူရှေန် တၞဟ်ဟ် တအ် (ဥပမာ - ဘာလ္ၚတ် သာသနာ၊ ရုင် အလဵုအသဳ) ဝွံ နကဵု ဖဵုသက်ရောက် အဝဵု ဓရိုဟ် (Coercive)၊ ပရေင်ချာဲ (Mimetic)၊ ကေုာံ စံပၞောန် (Normative) တအ် တုဲ ဍေဟ်တအ် ဒက်ပတန် ဗီုပြင် တုပ် ကၠုင် ရေင်သကအ် အလုံ မွဲ ဒေသ ရ။[၃]

၅။ သၞောတ် ပရေင်ပါ်ခြာ ကဆံင်မၞိဟ် (Social Stratification and Class System)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

အင်္ဂလက္ခဏာ မပြာကတ် အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် ဂှ် ဒှ် ပရေင်ဟွံတုပ်သၟဟ် (Inequality) ရ။ ဂကောံမၞိဟ် ဇၟာပ်ဇၟာပ် ဒၞာဲ ဝွံ ပါ်လဝ် ကဆံင် မၞိဟ် နကဵု သၞောတ် နာနာ သာ် ရ။

  • သၞောတ် ကဆံင် (Class System): ပါ်ခြာ နကဵု သြန်၊ ဒြပ်ရတ်၊ ကေုာံ ကမၠောန် (ဥပမာ - ညးသိုက်၊ ညးလဒေါဝ်၊ ညးဒိုက်)။ သၞောတ် ဏအ်ဝွံ ကဵု အခေါင် ပြံင်လှာဲ ကဆံင် (Social mobility) မာန် ရ။
  • သၞောတ် ဇာတ် (Caste System): ပါ်ခြာ နကဵု ဂကူ ဟွံသေင်မ္ဂး တၞောဝ် ဒတောဝ် နူ သၠးဂၠံဂဝ်။ သၞောတ် ဏအ်ဝွံ (ဥပမာ ပ္ဍဲ အိန္ဒိယ တြေံ) ဟွံကဵု အခေါင် ပြံင်လှာဲ ကဆံင် ပုဟ်။
  • ပရေင်ပါ်ခြာ လိင် ကေုာံ ဂကူ (Gender and Race): လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ဖန်ဇန် လဝ် အခေါင်အရာ အကြာ မၞိဟ်တြုဟ် ကဵု မၞိဟ်ဗြဴ ဟွံတုပ် ရေင်သကအ် ကေုာံ အခေါင်အရာ ဂကူ လပါ် အောန် တအ် ရ။

၆။ လညာတ် သဳအိုရဳ ပရေင်မၞိဟ်ဂမၠိုင် (Sociological Theories on Social Structure)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ပညာရှင် သောသဳယဝ်လဝ်ဂျဳ တအ် ပံက်အဓိပ္ပါယ် လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် နကဵု လညာတ် သဳအိုရဳ အဓိက ၃ သာ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ်ဏအ် ရ။

သ္ၚိအင် ထ္ၜး ပရေင်ပါ်ခြာ လညာတ် သဳအိုရဳ အဓိက ပရူ လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ်
လညာတ် သဳအိုရဳ (Theories) တၠပညာ အဓိက တင်ရန်တၟအ် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ်
သၞောတ် လဒက်ပတန် ကေုာံ ကမၠောန် (Structural Functionalism) Talcott Parsons, Robert Merton လဒက်ပတန် သီုဖအိုတ် (ဘာသာ၊ သ္ၚိကၟိန်) နွံကဵု တာလျိုင် သွက်ဂွံ မင်မဲ ညံင် ဂကောံမၞိဟ် ဂွံ ခိုင်ကၠိုက် ကေုာံ ညဳသၟဟ်။ ဂကောံမၞိဟ် ဝွံ တုပ် ညံင် ခန္ဓာကိုယ် မွဲ ရ။
သဳအိုရဳ ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန် (Conflict Theory) Karl Marx, Max Weber လဒက်ပတန် ပရေင်မၞိဟ် ဝွံ ဒှ် အရာ ညးမနွံ အဝဵု တအ် ခၞံဗဒှ် လဝ် သွက်ဂွံ ဍဵုဍိုက် ညးဒိုက်ဂတ် တအ် ရ။ ဂကောံမၞိဟ် ဝွံ ဒှ် ပေါဲပြိုင်ပ္ကာန် သွက် အခေါင်အရာ ရ။
သဳအိုရဳ ပရေင်လဒက်ပတန် (Structuration Theory) Anthony Giddens လဒက်ပတန် (Structure) ကေုာံ ပရေင်ချဳဓရာင် ပူဂိုလ် (Agency) ဝွံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ရေင်သကအ်။ လဒက်ပတန် ကဵု သၞောဝ် ကု ပူဂိုလ်၊ တုဲ ပူဂိုလ် တအ် ကလေင် ဖန်ဗဒှ် လဒက်ပတန် ဂှ် နကဵု ဒ္ဂေတ် လၟိုန် တ္ၚဲ ရ။

၇။ ဖဵုသက်ရောက် လတူ ဒ္ဂေတ်ပြဝ ကေုာံ အခေါင်အရာ (Impact on Behavior and Agency)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ပြသၞာ အဓိက အိုတ် ပ္ဍဲ ပညာ ပရေင်မၞိဟ် ဂှ် ဒှ် ပေါဲ ဗတိုက် အကြာ လဒက်ပတန် (Structure) ကေုာံ အစောံသတ္တိ ပူဂိုလ် (Agency) ရ။

ရံင် နကဵု လညာတ် လဒက်ပတန် မ္ဂး၊ ဘဝ ပိုယ် ဂှ် ဒးဒုင် ဖန်ဇန် လဝ် နကဵု သၞောဝ်၊ ကဆံင် ပညာ၊ ကေုာံ အေန်သတဳကျူရှေန် တအ် တုဲ ပူဂိုလ် တအ် ဟွံမဲ သၠးပွး အလုံစုံ ပုဟ်။ ဆဂး ရံင် နကဵု လညာတ် အစောံသတ္တိ ပူဂိုလ် မ္ဂး၊ ကောန်မၞိဟ် တအ် နွံကဵု ဉာဏ် ကေုာံ သၠးပွး သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲ သၞောတ် တအ် ဂှ် မာန် ရ။

တၠပညာ ပျဲ ဘောဒဳယော (Pierre Bourdieu) ဖန်ဗဒှ် လဝ် လညာတ် ဟာဗဳတတ် (Habitus) မဒှ် ဒ္ဂေတ် အခိုက်အလိုက် အပ္ဍဲ စိုတ် မကၠုင် နူကဵု လဒက်ပတန် ပရေင်မၞိဟ် ရ။ ဟာဗဳတတ် ဏအ် ပကဵု ညံင် ပိုယ် ဂွံ ကၠောန် အရာ မွဲမွဲ အလဵုအလဵု (Unconsciously) အတိုင် ကဆံင် ပရေင်မၞိဟ် ပိုယ် မနွံ ရ။[၄]

၈။ ပြံင်လှာဲ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ဂလဝ်ဗယ်လာ်ဇြေယှေန် (Social Change and Globalization)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် ဝွံ ဟွံသေင် အရာ မတန်တဴ ဗိုန် လၟိုန် ကာလ (Static) ပုဟ်၊ ဍေဟ် ပြံင်လှာဲ ဒၟံင် လၟိုန် (Dynamic) အတိုင် ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ခေတ် ရ။

ပ္ဍဲကဵု ခေတ် တ္ၚဲဏအ်၊ ဂလဝ်ဗယ်လာ်ဇြေယှေန် (Globalization) ဝွံ ပကဵု ညံင် လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် လတူ ဒေသ တအ် ဂွံ ပြံင်လှာဲ အာ ဗွဲမဇၞော် ရ။ အေန်သတဳကျူရှေန် ဂၠးတိ (ဥပမာ - ကမ္မတဳ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂၠးတိ၊ ကုလသမဂ္ဂ) တအ် လုပ် ပြံက် ဓရိုဟ် ပ္ဍဲ သၞောတ် ဒေသ တအ် ရ။ သာ်ဂှ် ဟွံသေင်၊ နကဵု လညာတ် မာနျူအဲ ကာတ်သတဲ (Manuel Castells) မ္ဂး၊ အင်တာနက် ကေုာံ နည်းပညာ တအ် ဖန်ဗဒှ် လဝ် ဂကောံမၞိဟ် ကွန်ရက် (Network Society) တုဲ ပရေင်ဆက်စပ် ပူဂိုလ် တအ် ဟွံဒး ဒုင် ပိုင်ခြာ နကဵု ဒၞာဲ ပထဝဳ (Geography) ရ။[၅]

၉။ နဲကဲ သုတေသန ပရေင်မၞိဟ် (Research Methods in Social Structure)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

သွက်ဂွံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် မ္ဂး၊ သုတေသဳ တအ် စကာ နဲကဲ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။

  • နဲကဲ ဍာ်ဒကေဝ် (Qualitative Methods): မပ္တံကဵု သုတေသန လ္ၚတ် အကာဲအရာ ချိုတ်ပၠိုတ် (Embedded case study designs) ကေုာံ ပရေင်စၟတ်သမ္တီ လ္ၚတ် အလဵုဇကု ပါလုပ် (Participant observation) ရ။ နဲကဲ ဏအ်ဝွံ ဇြိုဟ်နက် ကေုာံ ကဵု လညာတ် ညာဏ် ပရူ အခိုက်အလိုက် အေန်သတဳကျူရှေန် နူကဵု ဒၞာဲ အပ္ဍဲ စိုတ် (Insider perspective) ရ။
  • နဲကဲ လၟိဟ် (Quantitative Methods): မပ္တံကဵု ပရေင်သၟာန်သွဟ် လၟိဟ် (Surveys) ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ကွန်ရက် (Social Network Analysis) သွက်ဂွံ ၜတ်ကၞာတ် အဆက်အစပ် အကြာ ပူဂိုလ် ဂမၠိုင် ရ။ နဲကဲ ဏအ် ကဵု လညာတ် ဇၞော် အလုံ ဂကောံမၞိဟ် (Macro trends) ရ။

၁၀။ သ္ၚောပ် ကေုာံ လညာတ် အနာဂတ် (Conclusion and Future Perspectives)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် ဝွံ ဒှ် ဇလ တောဲဆက် မဖန်ဇန် ဘဝ၊ ဒ္ဂေတ်၊ ကေုာံ အခေါင်အရာ ကောန်မၞိဟ် သီုဖအိုတ် ရ။ ဍေဟ် ဒက်ပတန် လဝ် နကဵု ကဆံင်၊ တာလျိုင်၊ အေန်သတဳကျူရှေန်၊ ကေုာံ သၞောတ် ပါ်ခြာ ကဆံင် မၞိဟ် ရ။

ပ္ဍဲကဵု အနာဂတ် ဂှ်၊ သုတေသန ပရူ လဒက်ပ္တန် ပရေင်မၞိဟ် ဝွံ သ္ဒး ဆက် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ပရူ ဖဵုသက်ရောက် နူကဵု ဉာဏ်စက် (AI)၊ ပြသၞာ ရာသဳဥတု ပြံင်လှာဲ (Climate change)၊ ကေုာံ ပရေင်ဟွံတုပ်သၟဟ် ဂၠးတိ (Global inequality) မမာန် ပြံင်လှာဲ ထောအ် ရိုဟ်ကၞက် လဒက်ပတန် ဂကောံမၞိဟ် တအ် ရောင်။ လ္ၚတ် လဒက်ပ္တန် ဏအ် ဝွံ ဒှ် သဇိုင် အဓိက သွက်ဂွံ ကၠိုဟ် အကာဲအရာ ဂကောံမၞိဟ် ကေုာံ သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ပရေင်ပြံင်လှာဲ မခိုဟ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။

  1. ↑ Merton, R. K. (1968). Social Theory and Social Structure. Free Press, 45-50။
  2. ↑ Durkheim, E. (1893). The Division of Labour in Society. Macmillan, 85-90။
  3. ↑ DiMaggio, P. J. (1983). "The Iron Cage Revisited: Institutional Isomorphism and Collective Rationality in Organizational Fields". American Sociological Review 48 (2): 147-160.
  4. ↑ Bourdieu, P. (1977). Outline of a Theory of Practice. Cambridge University Press, 72-87။
  5. ↑ Giddens, A. (1984). The Constitution of Society: Outline of the Theory of Structuration. University of California Press, 25-30။