လၟေင်ဗ္တောန်ပညာ
| လၟေင်ဗ္တောန်ပညာ | |
|---|---|
| Curriculum | |
| ပရူပရာ သဇိုင် | |
| သဘဴဓရ် အဓိက | လၟေင်ဗ္တောန် အဓိက (Explicit Curriculum) လၟေင်ဗ္တောန် မအောပ်ဗ္ဒန် (Hidden Curriculum) |
| ကဏ္ဍအပ္ဍဲဂမၠိုင် | ပရေင်ဇၞော်မောဝ် လၟေင်ဗ္တောန် (Curriculum Development) တေသြရဳ လၟေင်ဗ္တောန် (Curriculum Theory) |
| ဘာသာ မဆက်စပ် | ပရေင်ပညာ ပရေင်မၞိဟ် (Sociology) ပရေင်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်နာနာ (Multicultural Studies) |
| တၠပညာ အဓိက | Ralph Tyler John Dewey Michael Young |
လၟေင်ဗ္တောန်ပညာ ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲ လဟီုမၞိဟ်ဂၠိုင် ကော်စ ကရဳကူလာမ် (အၚ်္ဂလိက်: Curriculum) ဝွံ ဒှ် ပကောံပကေဝ် လညာတ်၊ ပရူပရာ၊ ကေုာံ လၟေင်ကမၠောန် သွက်ဂွံ ဗ္တောန် ကေုာံ လ္ၚတ် ပ္ဍဲကဵု ဘာ၊ တက္ကသိုလ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ပညာ မွဲမွဲ ရ။
လၟေင်ဗ္တောန်ပညာ ဝွံ ဆမစၞောန်ထ္ၜးလဝ် စရင်လိက် မဒးဗှ် (Syllabus) သၟး ဟွံသေင်ရ။ အတိုင် လညာတ် တၠပညာ ပရေင်ပညာတအ်မ္ဂး၊ ဍေံဝွံ ဒှ် "ပရေင်ဆဵုဂဗ ကွးဘာတအ် အလုံမွဲ မက္တဵုဒှ် အပ္ဍဲ ခဒမ်ဗ္တောန် ကေုာံ အပ္ဍဲ သၞောတ်ဝ် ပရေင်ပညာ" ရ။ လၟေင်ဗ္တောန်ပညာ ဝွံ ဒှ် တိုင်ခဳ အဓိက သွက်ဂွံ ပကောံပကေဝ် လညာတ်ပညာတုဲ ပတိတ်ကဵု မၞိဟ် မၞုံကဵု ဍာ်ဒကေဝ် သွက် ဌာန်ကောံမၞိဟ် (Society) ရ။
ဗီုပြင် လၟေင်ဗ္တောန် အဓိကဂမၠိုင် (Types of Curriculum)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု တေသြရဳ ပရေင်ပညာ မ္ဂး၊ လၟေင်ဗ္တောန်ပညာ ဝွံ ပါ်ခြာလဝ် နွံ (၃) ဗီုပြင် အဓိက ရ -
၁။ လၟေင်ဗ္တောန် အဓိက (Explicit / Official Curriculum)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ် လၟေင်ဗ္တောန် မချူလဝ် နကဵု လိက် ကေုာံ မစၟတ်သမ္တီလဝ် နကဵု အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ဌာနပရေင်ပညာ ရ။ ပ္ဍဲဏအ် ပါလုပ် ပရူပရာ မဒးဗ္တောန်၊ သွဟ် မဒးကလိဂွံ ကေုာံ လၟေင် စမ်ၜတ် (Examinations) တအ် ရ။
၂။ လၟေင်ဗ္တောန် မအောပ်ဗ္ဒန် (Hidden Curriculum)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လညာတ်ဏအ်ဝွံ ဒှ် လညာတ် ပရေင်မၞိဟ် (Sociological perspective) မွဲတုဲ၊ ဍေံဝွံ စၞောန်ထ္ၜးလဝ် လညာတ်، သဘဴဓရ် (Values) ကေုာံ ဇာတ်သဘာဝ မဟွံချူလဝ် ပ္ဍဲလိက်၊ ဆ္ဂး ကွးဘာတအ် လ္ၚတ်ကေတ် အလဵုအလဵု နူကဵု ဂေဟစၞောတ် ဘာ ရ။ ဥပမာ - ပွမဒးဒုင် အုပ်ဓလီု၊ ပွမဒးမင် အခိင် (Punctuality)၊ ကေုာံ ပွမဒးဒ္ဂေတ်ဗက် သၞောတ်ဝ် အဝဵုအာဏာ တအ် ရ။
၃။ လၟေင်ဗ္တောန် မပါ်ပဲါထောအ်လဝ် (Null Curriculum)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ် ပရူပရာ ကေုာံ လညာတ် မဟွံပါလုပ် ပ္ဍဲ လၟေင်ဗ္တောန် အဓိက ရ။ အရာ မဟွံဗ္တောန်လဝ် ပ္ဍဲ ဘာတအ်ဂှ်လေဝ် ကဵုဒၟံင် သမ္တီ ကု ကွးဘာတအ် ဒဒှ်ရ "ပရူဏအ်ဂှ် ၚုဟ်မး ဟၟဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ဟွံကိစ္စဇၞော်" ရ။ ဥပမာ - ပ္ဍဲ ဘာအလဵုအသဳလ္ၚဵုတအ် ဝင် ဂကူကောန်ဍုင်အရင် တအ် ဟွံဗ္တောန်ဂှ် ဒှ် Null Curriculum ရ။
လညာတ် ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ယေန်သၞာင်နာနာ (Sociological & Multicultural Perspectives)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လၟေင်ဗ္တောန်ပညာ ဝွံ ဟွံဒှ် အရာ မတန်တဴဒၟံင် လဒေါဝ် (Neutral) ရ။ ဍေံဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံင် ကု အဝဵုအာဏာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် အဓိက ပ္ဍဲ ဌာန်ကောံမၞိဟ် ရ။
- ပရေင်တုပ်သၟဟ် လဒက်ပ္တန် ဂကောံ (Institutional Isomorphism): ဘာတအ်ဝွံ ကာလမဖန်ဗဒှ် လၟေင်ဗ္တောန်မ္ဂး၊ ဗွဲမဂၠိုင် မလေပ် ဒ္ဂေတ်ဗက် အတိုင် သၞောတ်ဝ် ပရေင်ပညာ ဂၠးကဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောတ်ဝ် ရးနိဂီု မာန်ရ။ အရာဏအ်ဝွံ ပကဵု ညံင် ဘာနာနာတအ် ဂွံနွံကဵု လၟေင်ဗ္တောန် တုပ်ပ်ရေင်သ္ကအ် သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင်စၟတ်သမ္တီ (Legitimacy) ရ။
- လၟေင်ဗ္တောန် ယေန်သၞာင်နာနာ (Multicultural Curriculum): သွက်ဂွံ ပသောင် ပြသၞာ လၟေင်ဗ္တောန် မစွံအဓိက လတူ ဂကူမွဲဓဝ်ဂှ်၊ တၠပညာတအ် ဖန်ဗဒှ်လဝ် လၟေင်ဗ္တောန် ယေန်သၞာင်နာနာ ရ။ ဍေံဝွံ ပၠုပ်စုတ်လဝ် ဝင်၊ အရေဝ်ဘာသာ (ဥပမာ - မန်၊ သေံ၊ ဗၟာ) ကေုာံ လညာတ် နူကဵု ဂကူနာနာ သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ပရေင်တုပ်သၟဟ် ကေုာံ ပရေင်ပံင်ဖက် အကြာ ညးတၞဟ်ခြာတအ် ရ။
လၟေင်ကမၠောန် ပရေင်ဇၞော်မောဝ် (Curriculum Development)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အတိုင် မဝ်ဒဴ (Tyler Rationale) မ္ဂး၊ လၟေင်ဇၞော်မောဝ် လၟေင်ဗ္တောန် နွံ (၄) ကဆံင် ရ -
- ပွမစၟတ်သမ္တီ တိုင်အဓိက (Objectives): မု လညာတ် ကွးဘာတအ် ဒးကလိဂွံရော?
- ပွမရုဲစှ် ပရေင်ဆဵုဂဗ ပညာ (Experiences): မု ပရူပရာ ကေုာံ နဲကဲ ဒးသုင်စောဲရော?
- ပွမစဳဇန် (Organization): ဗီုလဵု ဂွံ ဖျေဟ် လၟေင် ပရူပရာ တအ်ဏအ် ညံင်ဂွံ စှ်ေကဵု လၟေင်ရော?
- ပွမစမ်ၜတ် (Evaluation): ဗီုလဵု ဂွံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ကွးဘာတအ် ဍိုက်ပေင် ဟွံဍိုက်ပေင်ရော?
ဆက်ဗှ်ညိ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Tyler, R. W. (1949). Basic Principles of Curriculum and Instruction. University of Chicago Press.
- Young, M. F. D. (1971). Knowledge and Control: New Directions for the Sociology of Education. Collier-Macmillan.