ဝေါဟာရတၟိ ကေုာံ ဓဇက်ပရေင်အရေဝ်ဗေဒ
ဝေါဟာရတၟိ ကေုာံ ဓဇက်ပရေင်အရေဝ်ဗေဒ (Neologism in Linguistics)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝေါဟာရတၟိ (Neologism) ဝွံ ဒှ်မအက္ခရ် ဟွံသေင်မ္ဂး အရေဝ်ဝေါဟာတၟိ မၞုံကဵုဗီုပြင် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ်တၟိ မကတဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲကဵုအရေဝ်ဘာသာမွဲမွဲ ။ ဝေါဟာရဏအ်ဝွံ ကၠုင်နူအရေဝ်ဂရိ "neo" (တၟိ) ကေုာံ "logos" (ဝေါဟာရ/အရေဝ်) ရ ။ ဝေါဟာရတၟိဂမၠိုင်ဝွံ မလေပ်ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု အကာဲအရာ ပရေင်မံင်တန်တဴ၊ ယေန်သၞာင် ကေုာံ နဲကဲပညာ မပြံင်လှာဲဒၟံင် ဇၟာပ်အခိင်ရ ။
လက္ခဏာ ကေုာံ ဗီုပြင်မခၞံဗဒှ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲခေတ်လက်ကရဴဏအ် ဝေါဟာရတၟိဂမၠိုင် ကတဵုဒှ်ကၠုင် နကဵုမူဝါဒ "ပွမစိစောန်အရေဝ်" (Language Economy) ဟိုတ်နူဘဝမၞိဟ်တအ် ဒးပြိုင်ပကာန်ကုအခိင် ။ နဲကဲမခၞံဗဒှ် ဝေါဟာရတၟိ မဂတာပ်ခေတ်အိုတ်ဂှ် ဒှ်ပွမပံင်ဗစပ် (Blending/Merging) ဝေါဟာရၜါမ ညံင်ဂွံဒှ်မွဲမ ။ အတိုင်တင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်မ္ဂး ဝေါဟာရတၟိ မကတဵုဒှ်ဒၟံင်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒှ်နာမ (Nouns) ၅၈%၊ ကြိယာ (Verbs) ၂၅% ကေုာံ နာမဝိသေသန (Adjectives) ၁၃% ရ ။
ကဏ္ဍဝေါဟာရတၟိဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝေါဟာရတၟိဂမၠိုင် ဗွဲမဂၠိုင် ပါ်ခြာလဝ် နကဵုကဏ္ဍ အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -
- ပရေင်မံင်တန်တဴ ကေုာံ ယေန်သၞာင် (Social and Everyday Life): ဥပမာ - wine o'clock (အခိင်သုင်ဝိုင်)၊ to binge-watch (ပွမရံင်စဳရိ အဆက်အဆက်) ။
- နဲကဲပညာ ကေုာံ ပရေင်ဆက်စၠောံ (Computer Technology & Social Networks): ဥပမာ - selfie (ပွမရိုက်ဗီုဇကုဇကု)၊ AFK (သက္ကုကဳဗတ်) ။
ပရေင် spread ကေုာံ ပွမဒုင်တဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲခေတ်နဲကဲပညာဂတာပ်ခေတ်ဏအ် ဝေါဟာရတၟိဂမၠိုင် မလေပ်ပြးဇးအာ ဗွဲမပြဟ် အလုံမွဲဂၠးကဝ် ။ ဆဂး အဆံင်မၞိဟ်အာယုက် ၂၅ သၞာံ စဵုကဵု ၄၅ သၞာံတအ်ဂှ် ကၠိုဟ်အဓိပ္ပါယ် ဝေါဟာရတၟိတအ် ဆ ၃၆% ဓဝ်ရ ။ ညးတာလျိုင်လိက်ပတ် (Lexicographers) တအ်ဂှ် ဂစာန်ပကောံပကေဝ်ဒၟံင် ဝေါဟာရတၟိတအ် သွက်ဂွံစုတ် ပ္ဍဲအဘိဓာန် ညံင်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ဗီုပြင်ယေန်သၞာင် မပြံင်လှာဲဒၟံင်ရ ။
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Ismoilova, K. R., et al. (2023). Neologism in English Language and Its Influence on Linguistics. Journal of Advanced Zoology, 44(S-6), 1790-1793.