ဝေါဟာရ ကုမ်ပျူတာ

ဝေါဟာရ ကုမ်ပျူတာ (အင်္ဂလိက်: Computer Terminology / IT Vocabulary) ဝွံ ဒှ်ကုသဵု၊ အရေဝ်ဝေါဟာ ကေုာံ မအက္ခရ်ဂမၠိုင် မသုင်စောဲဒၟံင် ပ္ဍဲကဏ္ဍနဲကဲပညာ ကုမ်ပျူတာ၊ ပရေင်အေန်တာနက် ကေုာံ သၞောတ်ဝ်စက်ယန္တရာဂမၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲခေတ်ဂတာပ်ခေတ်ဏအ်၊ ဝေါဟာရ ကုမ်ပျူတာဝွံ ဒှ်ဝေါဟာရ မပြံင်လှာဲ ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်ပြဟ်အိုတ် ပ္ဍဲလောကပရေင်အရေဝ်ဗေဒရ။

ကဏ္ဍ ဝေါဟာရ ကုမ်ပျူတာဂမၠိုင်

ဝေါဟာရ မဆေင်စပ်ကု ကုမ်ပျူတာတအ်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ပါ်ခြာလဝ် (၃) ကဏ္ဍ အဓိကရ -

1. ဝေါဟာရ ကပေါတ်စက် (Hardware Terminology): ဒှ်ဝေါဟာရ မစၞောန်ထ္ၜးကု ကပေါတ်စက် မရပ်ဒး၊ ညာတ်ဒးဂမၠိုင်။ (ဥပမာ - Keyboard, Mouse, CPU, Monitor)။
2. ဝေါဟာရ သပ်ဝဴ (Software & Programming Terminology): ဒှ်ဝေါဟာရ မဆေင်စပ်ကု ပရဝ်ဂရာမ် ကေုာံ လၟေင်အမိင်စက်ယန္တရာဂမၠိုင်။ (ဥပမာ - Application, Code, Algorithm, သဒ္ဒါ ကုမ်ဗျူတာ)။
3. ဝေါဟာရ အေန်တာနက် ကေုာံ ကွန်ရက် (Internet & Network Terminology): ဒှ်ဝေါဟာရ မဆေင်စပ်ကု ပရေင်ဆက်စၠောံ ဂၠးကဝ်။ (ဥပမာ - Website, Cloud, Online, Social Media)။

နဲကဲမခၞံဗဒှ် ဝေါဟာရ ကုမ်ပျူတာ ပ္ဍဲဘာသာမန်

သွက်ဂွံသုင်စောဲ ဝေါဟာရ ကုမ်ပျူတာ နကဵုအရေဝ်ဘာသာမန်ဂှ် ညးခၞံဝေါဟာ တအ် သုင်စောဲဒၟံင် နဲကဲမခၞံဗဒှ် ဝေါဟာရတၟိဂမၠိုင် ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

• ပွမလွဳစ (Borrowing): လွဳစအရေဝ်အင်္ဂလိက် အတိုင်ရမျာင်တမ်။ (ဥပမာ - ကုမ်ပျူတာ၊ အေန်တာနက်၊ အပ်ပလီကေယှေန်)။
• ပွမပြံင်လှာဲအဓိပ္ပါယ် (Semantic Shift): ကေတ်ဝေါဟာရမန်တြေံတုဲ ပြံင်လှာဲစုတ် အဓိပ္ပါယ်နဲကဲပညာတၟိ။
  • ဥပမာ - ဂြိုန် (Mouse)၊ မတ်ဗြဲ (Cloud - ဒၞာဲစွံတင်ဂၞင်)၊ စၟယှ် (Virus - ပရဝ်ဂရာမ်မပလီုစက်)။
• ပွမခၞံဗဒှ်တၟိ (Neologism): ပံင်ဗစပ် ဝေါဟာရမန် ညံင်ဂွံကိတ်ညဳကု အဓိပ္ပါယ်စက်။ (ဥပမာ - ပညာစက် သွက် AI၊ ညးချူပရဝ်ဂရာမ် သွက် Programmer)။

ကိစ္စဇၞော် ကေုာံ ဖိုလ်

• ပရေင်ဆက်စၠောံ: ပကဵုညံင် မၞိဟ်တအ် ဂွံဟီုချူ ကေုာံ ကၠိုဟ်ခၠင်ကေတ် ပရူနဲကဲပညာ ဗွဲမလောဲသွာ။
• မင်မဲလိက်ပတ်မန်: ပွမဖန်ဗဒှ် ဝေါဟာရ ကုမ်ပျူတာ နကဵုဘာသာမန်ဂှ် ဒှ်ပွမမင်မဲကဵု လိက်ပတ်မန် ညံင်ဂွံဂတာပ်ခေတ် ကေုာံ ညံင်ဟွံဂွံကၠေအ်ဗဒအ်အာ ပ္ဍဲခေတ်ဒဳဂျဳတေဝ်ဏအ်ရ။
• ဇၞော်မောဝ် လျးတော်ကော်: ကာလကောန်ဂကူတအ် ကၠိုဟ်ခၠင် ဝေါဟာရ ကုမ်ပျူတာမ္ဂး၊ လၟေင်တော်ကော် (Logical Thinking) ညးတအ်လေဝ် ဇၞော်မောဝ်တိုန်တုဲ၊ ပကဵုညံင်ဂွံဒှ် "နာဲ" လတူနဲကဲပညာရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

• ကုမ်ပျူတာ
• သဒ္ဒါ ကုမ်ဗျူတာ
• ပရဝ်ဂရာမ်
• ညးချူပရဝ်ဂရာမ်
• နဲကဲမခၞံဗဒှ် ဝေါဟာရတၟိဂမၠိုင်

နိဿဲ

• တင်မဆုက်ညုင် နူကဵုညးစကာ ဝဳကဳပဳဒဳယာမန် (၂၀၂၆)။
• "Computer Terminology and Digital Linguistics", Tech Language Review.