ဝဳလျာမ် ဂျေမ်
ဝဳလျာမ် ဂျေမ် (အၚ်္ဂလိက်: William James; ၁၁ ဇာန္နဝါရဳ ၁၈၄၂ – ၂၆ အဝ်ဂေတ် ၁၉၁၀) ဝွံ ဒှ်အစာဒဿနိကဗေဒ ကေုာံ အစာပညာစိုတ် ဂကူအမေရိကာန်မွဲရ။ ညးဝွံ ဒုၚ်စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ် "မအံက်ပညာစိုတ် အမေရိကာန်" (Father of American Psychology) ရ။ ဂျေမ် ဝွံ ဒှ်မၞိဟ်မချူလိက်အုပ်ပညာစိုတ် ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲအမေရိကာန် မနွံယၟု "The Principles of Psychology" (၁၈၉၀) မဒှ်လိက်အုပ်ကိစ္စဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲဝၚ်ပညာစိုတ်ရ။[၁]
ဘဝ ကေုာံ ပညာ (Life and Career)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဂျေမ် စပ္တန်ဘာသာရပ်ပညာစိုတ် ပ္ဍဲတက္ကသိုလ်ဟာဗတ် (Harvard University) ရ။ ညးဝွံ ဟွံတုပ်ကဵု ဝိလ်ဟိလ်မ် ဝုန့် (Wilhelm Wundt) ပ္ဍဲဂျာမနဳ ဟိုတ်နူညးဟွံကဵုအာရီုကဵု ပွမစမ်ၜတ်ပ္ဍဲတိုက်စမ်ၜတ် (Laboratory) ဆမွဲသာ်ဟေၚ်၊ ဆဂး ညးကဵုအာရီုကဵု ဗီုစိုတ်မၞိဟ်မအသုံးပြု ပ္ဍဲဘဝဇေတ်ဇေတ် (Functioning in real life) ရ။
သဘောတရားအဓိက (Key Concepts)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Functionalism (ပွမလ္ၚတ်ကမၠောန်စိုတ်): ဂျေမ် လ္ၚတ်ပရူဗီုစိုတ်ဓာတ် ကေုာံ ဗဗေၚ်မၞိဟ် မရီုဗၚ်ကဵု ပွမနွံမံၚ် (Survival) ကေုာံ ပွမဗပေၚ်ကဵုအကာဲအရာ ပ္ဍဲပွဳပွူဇကုရ။
- Stream of Consciousness (အသိၚ်စိုတ်မဇွောဝ်ဒၟံၚ်): ညးသောၚ်ကလးလဝ် ဒဒှ်ရစိုတ်မၞိဟ်ဝွံ ဟွံဒှ်အစိတ်အပိုင်းမပြးဒၟံၚ်၊ ဆဂး ဒှ်အသိၚ်မဇွောဝ်ဒၟံၚ် ညံၚ်ရဴဍာ်ကြုၚ် (Continuous flow) မပြံၚ်လှာဲဒၟံၚ် အလုံအခိၚ်ရ။
- Pragmatism (ပရေၚ်လက်တွေ့ဗေဒ): ဒဿနမဟီုဝါ "ဗဟုသုတ ဟွံသေၚ်မ္ဂး သဘောတရားမွဲမွဲ ဂွံဒှ်အရာမနွံကဵုၚုဟ်မးဂှ် ဒးဒှ်အရာမအသုံးပြုမာန် ပ္ဍဲဘဝလက်တွေ့ရ။"
အဆက်အစပ်ကဵု မၞိဟ်ဗေဒ ကေုာံ သာသနာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဂျေမ် ဝွံ ချူလဝ်လိက်အုပ် "The Varieties of Religious Experience" မလ္ၚတ်ပရူစိုတ်ဓာတ်မၞိဟ်တအ် ပ္ဍဲအရာပွမလျုၚ်ပတေဟ်သာသနာရ။ ဣဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံၚ်ကဵု သုတေသန Multicultural Studies မၞးမလ္ၚတ်ဒၟံၚ် ပရူအစောံစိုတ် (Religious Legitimacy) ကေုာံ ပရေၚ်စိုတ်ဓာတ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ်နာနာရ။
ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လေန်နူမ္ၚး
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Richardson, R. D. (2026). "William James: In the Maelstrom of American Modernism". Houghton Mifflin Harcourt.
