သင်မန်
သင်မန် (အင်္ဂလိက်: Mon Sangha) ဂှ် ဒှ်ဂကောံခမဳသင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ မနွံကဵုသၞောတ်အုပ်ဓုပ်၊ လိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင်မဗၠးၜးတုဲ တန်တဴဒၟံင် ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ်မန် (ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာ ကေုာံ ဍုင်သေံ) ရ။ သင်မန်တအ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မထိင်ဓရတ်လဝ် လက်သန်ဂကူ (Mon Identity) ကေုာံ ဒြဟတ်ညဳသၟဟ်ဂကောံမၞိဟ်ရ။
၁. သၞောတ်အုပ်ဓုပ် ကေုာံ ဂိုဏ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သင်မန်ဂှ် ဇန်စွံလဝ် နကဵုသၞောတ်အုပ်ဓုပ်ဗွဲမဗၠးၜး:
- ဂိုဏ်သင်မန်: ဂိုဏ်အဓိကဂမၠိုင် မပ္တံကဵု ရာမညနိကာယ (Ramanya Nikaya) မနွံကဵုသၞောတ်အုပ်ဓုပ် အလိုက်ဝိနယ ကေုာံ အခိုက်ကၞာမန်။
- တိုက်လိက်မန်: သၞောတ်ပညာရေးသာသနာ (Monastic Education) မဗ္တောန်လိက်ပတ်မန် ကေုာံ ပရိယတ္တိ နကဵုဘာသာမန်။
၂. သင်မန် ကေုာံ အစောံသတ္တိ (Agency)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နကဵုနဲကဲသုတေသန (Sociology of Religion)၊ သင်မန်ဂှ် ဒှ် "Religious Agency" မနွံကဵုအဝဵုအပ္ဍဲဌာန။ ပ္ဍဲအရာမလ္ၚတ် "Multiculturalism"၊ သင်မန်တအ်ဂှ် ဒှ်ဒြဟတ်မစဵုဒၞာ "State-led Burmanization" (ပွမကဵုဒှ်ဗၟာနကဵုအဝဵုအလဵုအသဳ) ကေုာံ ပွမမင်မွဲလဝ် "Cultural Autonomy" (အဝဵုယေန်သၞာင်ဗၠးၜး) ရ။
၃. တာလျိုင်ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ပွမမင်မွဲလိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင်မန်။
- ပွမဒှ်ဗဟဵု သွက်ဂွံဖန်ဗဒှ်ဒြဟတ်ညဳသၟဟ် (Social Solidarity)။
- ပွမမင်မွဲ "Ethno-religious Identity" (လက်သန်ဂကူ ကေုာံ သာသနာ)။