သတိပဌာန် ၄ သာ်
သတိပဌာန် ၄ သာ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
သတိပဌာန် ၄ သာ် (ပါဠိ: cattāri satipaṭṭhānā; သံသကြိုတ်: smṛtyupasthāna; အဓိပ္ပါယ်: "ဒတန်သတိ ပန်") ဂှ် ဒှ်အဓိကတရဴကျာ်ဗုဒ္ဓ မဗ္တောန်ကဵု နဲကဲမပ္တိုန်သတိ သွက်ဂွံကလိဂွံ မဂ္ဂဖိုလ်နိဗ္ဗာန်။ သတိပဌာန် ၄ သာ်ဂှ် ဒှ်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲဂၠံင်တရဴ မပံက်ကဵု ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်။ သတိပဌာန်မ္ဂး "သတိ မတန်တဴ ပ္ဍဲအာရုံ" ရ။ သတိပဌာန် ၄ ဂှ်တုန် - (၁) ကာယာနုပဿနာ (ဒတန်သတိ ပ္ဍဲကာယ)၊ (၂) ဝေဒနာနုပဿနာ (ဒတန်သတိ ပ္ဍဲဝေဒနာ)၊ (၃) စိတ္တာနုပဿနာ (ဒတန်သတိ ပ္ဍဲစိတ်)၊ (၄) ဓမ္မာနုပဿနာ (ဒတန်သတိ ပ္ဍဲဓဝ်)။
သုတ်မပြံၚ်ဖျပ် သတိပဌာန် ၄ သာ်ဂှ် ဒှ်သတိပဌာန်သုတ် (ပါဠိ: Satipaṭṭhāna Sutta; မာဂဓီ: Satipaṭṭhāna Sutta) ပ္ဍဲ ဒဳဃနိကာယ် ကေုာံ မဇ္ဈိမနိကာယ်။ သုတ်ဏအ်ဂှ် ကျာ်ဗုဒ္ဓ ဟီုတွဟ်ကဵု ခမဳသင်တအ် ပ္ဍဲဍုၚ်ကုရုရးနိဂီု (ကုရုဇနပိုဒ်)။ သတိပဌာန်ဝွံ ဒှ်ဂၠံင်တရဴ သွက်ဂွံစိုပ် နိဗ္ဗာန် ပ္ဍဲဘဝဇကု ဟွံဒးပေင်င် ၇ ဝါ ဟွံဒးပေင်င် ၇ ဂိတု၊ ယဝ်ရ ကျာ်ဗုဒ္ဓ ဂဗုဲဒး ဗီုဍာံဍာံမ္ဂး ပ္ဍဲ ၇ တ္ၚဲဏအ် ဂွံစိုပ်နိဗ္ဗာန်ရ။ သတိပဌာန် ၄ သာ်ဂှ် ဒှ်ဂါထာ မကတဵုဒှ်မာန် ကုညးမဒှ် ပညာသရောဏ (ပညာဇၞော်)၊ ပညာမဇ္စျိမ (ပညာအလဒ်) ကီု သီုကဵု ပညာပဋိသမ္ဘိဒါ (ပညာမတီခိုဟ်)။
ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဘာသာထေရဝါဒ၊ သတိပဌာန်ဝွံ ဒှ်တရဴဓဝ်ဗဟဵု သွက်ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်။ ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဘာသာမဟာယာန်လေဝ် သတိပဌာန်နွံကီုရ၊ ညးကော်စ စတွါရိ သတိပဌာနာနိ (catuḥ smṛtyupasthānāni)။ ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဘာသ်တိဗက်လေဝ် နွံကီုတုဲ ပ္ဍဲလိက်ဇျာနာ (Dzogchen) လေဝ် စကာဂၠိုင်။
ပွံက်အဓိပ္ပါယ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]"သတိပဌာန်" ဂှ် ဒှ်ပုဒ်ပါဠိ "သတိ" + "ပဌာန်"။ "သတိ" မ္ဂး ကမၠောန်မသမ္တီ၊ မဗှ်ေ၊ မဂိုၚ်ကေတ်အာရုံ နကဵုမဟွံဇူ။ "ပဌာန်" မ္ဂး ဒတန်၊ ဒၞာဲဒတန်၊ သၞောတ်၊ ဥပကာရ။ ဟီုမွဲဗီုမ္ဂး "သတိပဌာန်" = ဒတန်သတိ၊ သတိမတန်တဴ ပ္ဍဲအာရုံ။ ဗီုတၞဟ် - "သတိ မဒှ်သၞောတ်"၊ "သတိ မဂွံအဓိကရုဲ"။ ပ္ဍဲသုတ်ပါဠိ ကျာ်ဗုဒ္ဓ ပၠုပ်လဝ် အဓိပ္ပါယ် "သတိပဌာန်" ဝွံ ဒှ်သတိမသမ္တီ ကာယ၊ ဝေဒနာ၊ စိတ်၊ ဓမ္မ (တရဴအာရုံ ပန်)။
ပ္ဍဲအဋ္ဌကထာ ညးစၟတ်သမ္တီလဝ် သတိပဌာန် နွံ ၃ ပကာဂရ။ (က) သတိပဌာန် နဒဒှ်သၞောတ် (အာရမ္မဏပဌာန်) – အာရုံ မဒှ်ဒတန်သတိ (ကာယ စဵုကဵု ဓမ္မ)။ (ခ) သတိပဌာန် နဒဒှ်စေတသိက် (ဥပ္ပဇ္ဇနပဌာန်) – သတိစေတသိက် မကတဵုဒှ်ပ္ဍဲအာရုံဂှ်။ (ဂ) သတိပဌာန် နဒဒှ်ကာရက (ပဝေါဂပဌာန်) – ညးမကၠောန် ကမၠောန်သတိပဌာန် (ယောဂဳ)။ သတိပဌာန် ၄ သာ် ပ္ဍဲသုတ်ဂှ် အဓိကထ္ၜးလဝ် အာရမ္မဏပဌာန် (အာရုံ ၄ ဂကူ)။
သတိပဌာန်သုတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သတိပဌာန်သုတ် ပ္ဍဲဒဳဃနိကာယ် (သုတ် ၂၂) ကေုာံ မဇ္ဈိမနိကာယ် (သုတ် ၁၀) ဂှ် ဒှ်လိက်အခြေခံဇၞော်အိုတ် သွက်ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်။ သုတ်ဏအ် ကျာ်ဗုဒ္ဓ ဟီုတွဟ် ပ္ဍဲရးကုရုဇနပိုဒ် ပ္ဍဲဍုၚ်ကာမာသ္ဒမ္မ။ သုတ်ဂှ် စချူနကဵုဂါထာ "ဨကါယနော အယံ ဘိက္ခဝေ မဂ္ဂေါ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ... ယဒိဒံ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ"။ အဓိပ္ပါယ် - "ခမဳတအ် ဂၠံင်တရဴဏအ် ဒှ်ဂၠံင်မွဲဓဝ် သွက်ဂွံသ္အးဇ္ၚးကဵုသတ္တံ၊ သွက်ဂွံဇၟာပ်ကဵု ဒဒိုက် ကေုာံ ရမတ်၊ သွက်ဂွံစိုပ် မဂ္ဂဖိုလ် ကေုာံ နိဗ္ဗာန်၊ ဂၠံင်ဂှ်တုန် သတိပဌာန် ၄ သာ်ဏအ်ရ။"
သုတ်ဂှ် နွံပန် လ္ပာ်ဇၞော် - (၁) ကာယာနုပဿနာ၊ (၂) ဝေဒနာနုပဿနာ၊ (၃) စိတ္တာနုပဿနာ၊ (၄) ဓမ္မာနုပဿနာ။ ပ္ဍဲလ္ပာ်မွဲမွဲဂှ် ကျာ်ဗုဒ္ဓ ဗ္တောန်နဲကဲမပတှ်ေကေတ် ပ္ဍဲခန္ဓကာယ ပ္ဍဲအာရုံပရေံ ကေုာံ ပရေဝ် နကဵုအကြာဇကု။ ပ္ဍဲအဆုံသုတ် ကျာ်ဗုဒ္ဓ အာမချဳ ရဴသာ်ဝွံ - "ယဝ်ညးမွဲ ကျင့်တရဴသတိပဌာန် ၄ သာ်ဏအ် ဍာံဍာံ ပန်ပန်ကဵု ၇ သၞာံ၊ ၇ သၞာံပြင်ပြင်မ္ဂး သၟဟ်ကဵုဂွံပန် ပညာ သရောဏ၊ ဇျာန်၊ မဂ္ဂဖိုလ် ပ္ဍဲဘဝဏအ်။ ယဝ်ရ ကြပ်စိုပ် ၇ သၞာံပြင်ပြင်မ္ဂး သၟဟ်ကဵုဂွံ အနာဂါမ်ဖိုလ်။ ဟွံသေင်မ္ဂး ၇ ဂိတု... ၇ ဂိတုပြင်ပြင်... ၇ ပတ္တာဟ်... ၇ တ္ၚဲဏအ် ဂွံစိုပ်နိဗ္ဗာန်ရ။" သာ်ဝွံ ကျာ်ဗုဒ္ဓ ဟီုကဵု ဩဝါဒ သွက်ညးမဇြိုဟ်ကဵုစိုတ်။
ကာယာနုပဿနာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ကာယာနုပဿနာဂှ် ဒတန်သတိ ပ္ဍဲကာယ (ခန္ဓကာယ)။ ပ္ဍဲသုတ် ဗွဲဒေး ဗ္တောန်လဝ် ၆ ဂကူ (ဒြဟတ် ၆)။
- အာနာပါနပဗ္ဗ (လ္ပာ်အာနာပါန) – သွက်ဂွံသတိ ပ္ဍဲပၠိုတ်ထတ် (အာနာပါန)။ ခမဳ အာကဵုဂြိုပ် ဟွံသေင်မ္ဂး တမ်ဒဵု ဟွံသေင်မ္ဂး သ္ၚိလ္ၚပၠးတး ကြာတ်ဇြေန်၊ တန်တဴ ပ္ဍဲဒၞါထောံဒက် ဖျောန်လဝ်ကာယ ဇၟာပ်တ္ၚဲ သတိချိုတ်ပၠိုတ်။ ညးသတိ ပၠိုတ်တုဲ သတိ ထတ်၊ ပၠိုတ်ၜတ် သတိၜတ်၊ ပၠိုတ်ဇၞော် သတိဇၞော်။ သီုဖအိုတ် သတိ "အဲပၠိုတ်" "အဲထတ်" ရဴသာ်ဝွံ သတိကတဵုဒှ်။ ညံၚ်ရဴ ဇြိုၚ်ကမၠတ် မဒှ်ဇြိုၚ်ကမ္မဋ္ဌာန်။
- ဣရိယာပထပဗ္ဗ (လ္ပာ်တန်၊ ဒၞါ၊ အာ၊ ဂြိပ်) – သတိ ပ္ဍဲကာယ ကာလမတန်၊ ဒၞါ၊ အာ၊ ဂြိပ်။ ညံၚ်ရဴ "အဲအာ" ရဴသာ်ဝွံ သတိ။
- သမ္ပဇာနပဗ္ဗ (လ္ပာ်သတိသမ္ပဇည) – သတိပ္ဍဲကမၠောန်လ္ၚီဗီု (ကြပ်အာ၊ သ္ၚောဲအာ၊ ဗ္စာရဏာ၊ တူရူ၊ ကတဵု၊ ဂိ၊ သ္ၚေပ်၊ ဟီု၊ တိတ်...)
- ပဋိကုလမနသိကာရပဗ္ဗ (လ္ပာ်ကပေါတ်ကာယ) – ရံၚ်ကာယ မၞုံကဵု ဒြဟတ် ၃၂ (သော်၊ လမိတ်၊ နျာံ၊ စိၚ်၊ တွိုက်၊ ကယျိုၚ်...) ပွဳပွူသဘာဝမဟွံသ္အးဇ္ၚး။
- ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗ (လ္ပာ်ဓာတ် ၄) – ကာယဏအ် နွံကဵု ပထဝဳ (ဒြဟတ်ကြံၚ်)၊ အာပေါ (ဒြဟတ်တသော်)၊ တေဇော (ဒြဟတ်ကသိုက်)၊ ဝါယော (ဒြဟတ်ကျာဗ္စး)။
- နဝသိဝထိကပဗ္ဗ (လ္ပာ်သၞေင်သ္ကဲ) – ရံၚ်ဇြိုဟ်ကဵုစိုတ် ကလာပ်စုတိ သၞေင်သ္ကဲမချိုတ် ပ္ဍဲသုသာန်။
ဝေဒနာနုပဿနာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝေဒနာ (ခံက်စသိုင်) နွံ ၃ ဂကူ - ဝေဒနာသုခါ (သုခ)၊ ဝေဒနာဒုက္ခာ (ဒိုက်)၊ ဝေဒနာဥပေက္ခာ (ဥပေက္ခာ)။ ပ္ဍဲသုတ် ကျာ်ဗုဒ္ဓ ဗ္တောန် သတိကတဵုဒှ် ပ္ဍဲဝေဒနာ မကတဵုဒှ် နကဵုကာယ ဟွံသေင်မ္ဂး စိတ်။ "သုခဝေဒနာ ကတဵုဒှ်မ္ဂး 'သုခဝေဒနာကတဵုဒှ်' ရဴသာ်ဝွံ သတိ၊ ဒုက္ခဝေဒနာကတဵုဒှ်မ္ဂး 'ဒုက္ခဝေဒနာကတဵုဒှ်'... ဥပေက္ခာဝေဒနာ ကတဵုဒှ်မ္ဂး 'ဥပေက္ခာဝေဒနာကတဵုဒှ်'။" ယဝ်ရ ဝေဒနာဂှ် ဒှ်ကာမာဝစရ (အာရုံပရေံ) ကီု ဟွံသေင်မ္ဂး နိဗ္ဗာန်လေဝ် သတိအိုတ်။ ဝေဒနာနုပဿနာဝွံ ဒှ်တရဴသွက်ဂွံတီ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ပ္ဍဲဒဒိုက်ကဵုသုခ။
စိတ္တာနုပဿနာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]စိတ်မ္ဂး ပရိယာယ် "မနော"၊ "ဝိညာဏ်"။ ပ္ဍဲစိတ္တာနုပဿနာ သတိသမ္တီ စိတ် ပ္ဍဲအခိၚ်မဒးရး။ ကျာ်ဗုဒ္ဓ ထ္ၜးလဝ် စိတ် ၈ ဂကူ မဗၞတ်ဇြေန် ကဵု ဒယှ်ေ။ (က) စိတ်မနွံကဵု ရာဂ (သရာဂံ) စိတ်မကြီုစး နူရာဂ (ဝီတရာဂံ)၊ (ခ) စိတ်မနွံကဵု ဒေါသ (သဒေါသံ)၊ စိတ်မကြီုစး နူဒေါသ (ဝီတဒေါသံ)၊ (ဂ) စိတ်မနွံကဵု မောဟ (သမောဟံ)၊ စိတ်မကြီုစး နူမောဟ (ဝီတမောဟံ)၊ (ဃ) စိတ်မဂၠေအ် (သံခိတ္တံ) စိတ်မပြိုက် (ဝိက္ခိတ္တံ)၊ (ၚ) စိတ်မဇၞော် (မဟဂ္ဂတံ) စိတ်မဟွံဇၞော် (အမဟဂ္ဂတံ)၊ (စ) စိတ်မနွံကဵု ဥတ္တရိ (သုတ္တရံ) စိတ်မဟွံနွံဥတ္တရိ (အနုတ္တရံ)၊ (ဆ) စိတ်မနွံကဵု သမာဓိ (သမာဟိတံ) စိတ်မဟွံသမာဓိ (အသမာဟိတံ)၊ (ဇ) စိတ်မတိတ်ဗၠး (ဝိမုတ္တံ) စိတ်မဟွံတိတ်ဗၠး (အဝိမုတ္တံ)။ ညံၚ်ရဴ သာ်ဝွံ သတိကတဵုဒှ် ပ္ဍဲစိတ်ဇကု ကာလမကတဵုဒှ်၊ ဟွံပတိုန်ထ္ၜး "အဲ"။
ဓမ္မာနုပဿနာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဓမ္မ (ဒဒက်တဴကဵု တရဴကျာ်) ဂှ် သတိပ္ဍဲဓဝ် ၅ ဂကူ (သုတ်ထ္ၜးလဝ် နီဝရဏ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓ၊ အာယတန၊ ဗောဇ္ဈင်၊ သစ္စာ)။
- နီဝရဏ (အန္တရာယ် ၅) – ကာမစ္ဆန္ဒ၊ ဗျာပါဒ၊ ထိနမိဒ္ဓ၊ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ။ သတိ "ကာမစ္ဆန္ဒနွံ" "ကာမစ္ဆန္ဒဟွံမွဲ" ဗက်သၞောတ်ကတဵုဒှ်။
- ဥပါဒါနက္ခန္ဓ (ရုပ်ခန္ဓ၊ ဝေဒနာခန္ဓ၊ သညာခန္ဓ၊ သင်္ခါရခန္ဓ၊ ဝိညာဏ်ခန္ဓ) – သတိသမ္တီ "ရုပ်ကတဵုဒှ်" "ရုပ်အိုတ်" "ဝေဒနာကတဵုဒှ်"...
- အာယတန (ပ္ဍဲအကြာစက္ခု-ရူပါရုံ...) – သတိပ္ဍဲသံယောဇိုန် မကတဵုဒှ် နူစက္ခုသမ္ဖဿ။
- ဗောဇ္ဈင် (သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ ဝဳရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ ပဳတိသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်) – သတိမကတဵုဒှ် ပ္ဍဲဗောဇ္ဈင်မွဲမွဲ။
- သစ္စာ (ဒုက္ခသစ္စာ၊ သမုဒယသစ္စာ၊ နိရောဓသစ္စာ၊ မဂ္ဂသစ္စာ) – သတိ "ဒုက္ခ" "ဒုက္ခကတဵုဒှ်" "ဒုက္ခအိုတ်" "ဂၠံင်တရဴအိုတ်ဒုက္ခ"။
သတိပဌာန်ပ္ဍဲပါဠိအဋ္ဌကထာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အဋ္ဌကထာညးမစၟတ်သမ္တီလဝ် သတိပဌာန်သုတ်ဂှ် နွံယၟု "သတိပဌာနဝိဘၚ်" ပ္ဍဲပရိုက်သုတ်ပါဠိ။ ပ္ဍဲသာရတ္ထဒဳပဏဳ (ဒဳဃနိကာယ်အဋ္ဌကထာ) ကေုာံ ပပဉ္စသူဒနဳ (မဇ္ဈိမအဋ္ဌကထာ) ဂှ် ပံက်ကဵုအဓိပ္ပါယ် ဇြိုဟ်ဇြိုဟ်နက်နက်။ ဥပမာ - ကာယာနုပဿနာပ္ဍဲအာနာပါနပဗ္ဗ ဗၞတ် ၁၆ သၞောတ်။ သတိပဌာန် ဗွဲပြဝေဏဳ ဒှ်တရဴဝိပဿနာ မဗၟံက်ထ္ၜး လက္ခဏာ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ။
သတိပဌာန် နွံ ၂ ပကာဂ (တရုတ်ဘာသာစကား) - သတိပဌာန် မပ္တံ ကာယာနုပဿနာဂှ် ဒှ်သတိမရံၚ်ကဵု အနတ္တလက္ခဏာ။ ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် နွံပၟိက်ဇၞော် ပ္ဍဲဒေသအာရှဒိုဟ်အဂၞဲ (မန်ဍာံ၊ ဗၟာ၊ သေံ၊ လာအို၊ ကမ္ဗောဒီယာ)။
သတိပဌာန်ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဘာသာမဟာယာန်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲမဟာယာန်၊ သတိပဌာန်တအ် ဒှ်အခန်လ္ၚဵု ပ္ဍဲဗောဓိသတ်မပ္တိုန်ပါရမဳ။ ပ္ဍဲဂကောံသုတ်မဟာယာန် နွံ "သတိပဌာနသုတ်" (Skt. *Smṛtyupasthāna Sūtra*) မဒှ်အဋ္ဌကထာဇၞော်။ ပ္ဍဲမဟာယာန်တိဗက် သတိပဌာန်ဝွံ စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ် တရဴဓဝ် မကဵုဇျာန် ကေုာံ မပ္တိုန်ပညာ။ ဗုဒ္ဓဘာသာဂျပါန် (ဇြေန်) လေဝ် စကာသတိပဌာန် ပ္ဍဲဇျာန်သတိ။
နဲကဲကျင့်သတိပဌာန် ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ယောဂဳဝိပဿနာမ္ဂး စကာသတိပဌာန် ၄ သာ် နကဵုဗီုပြင်ညးတအ်။ အဓိက နွံဂကောံဗွဲမဂၠိုင် -
- ဂကောံမဟာသိဝါ (Mahasi Sayadaw) ပ္ဍဲမန်ဗၟာ - နဲကဲ သတိပ္ဍဲသၞက် ကေုာံ ဂတိုပ်။
- ဂကောံမိုဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ (Mogok Sayadaw) - သတိပ္ဍဲခန္ဓ ၅။
- ဂကောံပါအံက်သိရဳ (Pa Auk Sayadaw) - သတိပဌာန် သီုဇျာန်။
- ဂကောံသြဝ်ဒဝ်ရာမာပုရ (Ajahn Chah) ပ္ဍဲသေံ - သတိပဌာန် နကဵုဂၠံင်ထေရဝါဒ။
ပ္ဍဲအမေရိကာန်လေဝ် နွံ သတိပဌာန်ကုသဵု (Mindfulness-Based Stress Reduction, MBSR) မဒှ်အရေဝ်ပရေင်သၞောတ်လောက ဟွံဒှ်ဗုဒ္ဓဘာသာ။
အာနိသင် သတိပဌာန်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲသုတ်ကျာ်ဗုဒ္ဓ ဟီုလဝ် အာနိသင် ၇ ဂကူ (ဗွဲဂၠိုၚ်) -
- ကလိဂွံ ဝိသုဒ္ဓိ (သ္အးဇ္ၚး)။
- ဇၟာပ်ကဵု ဒဒိုက် ကေုာံ ရမတ်။
- စိုပ်မဂ္ဂဖိုလ်။
- စိုပ်နိဗ္ဗာန်။
- ကလိဂွံ ပညာ မတီဒုက္ခ။
- ကလိဂွံ ပညာ မတီသမုဒယ။
- ကလိဂွံ ပညာ မတီနိရောဓ။
- ကလိဂွံ ပညာ မတီမဂ္ဂ။
ယဝ်ရ ညးမွဲ ကျင့်သတိပဌာန် ဒးဒးရးရးမ္ဂး ပ္ဍဲ ၇ တ္ၚဲဏအ် ဂွံအနာဂါမ်ဖိုလ် ဟွံသေင်မ္ဂး အရဟတ္တဖိုလ်။ အာနိသင်ဏအ်ဂှ် ကျာ်ဗုဒ္ဓ ဟီုတွဟ် ပ္ဍဲသုတ်တေံ နကဵုဂလာန် "ယော ကောစိ ဘိက္ခဝေ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဧဝံ ဘာဝေယျ... တဿ ဒွိန္နံ ဖလာနံ အညတရံ ဖလံ ပါဋိကင်္ခံ၊ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အညာ၊ သတိ ဝါ ဥပါဒိသေသေ အနာဂါမိတာ"။
ပၞောဝ်ကဵုသတိပဌာန် ၄ သာ် မုဒှ်အဓိက
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သွက်ကမ္မဋ္ဌာန်ဝိပဿနာ သတိပဌာန်ဖအိုတ် ၄ သာ်ဂှ် ဒှ်အဓိကညးသီုဖအိုတ်၊ ဟွံဒှ်မွဲလ္ပာ်။ ကာယာနုပဿနာ ဒှ်လ္ပာ်ကိုပ်ကၠာအိုတ်သွက်ဇျာန်။ ဝေဒနာနုပဿနာ ဒှ်သွက်ဂွံတီ အနိစ္စ။ စိတ္တာနုပဿနာ ဒှ်သွက်ဂွံတီ စိတ်ပြဝေဏဳ။ ဓမ္မာနုပဿနာ ဒှ်သွက်ဂွံတီ ဓဝ် မဆေင်ကဵုသစ္စာ။ ညံၚ်ရဴ ဗၠာဲသၟိတ်မနွံကဵုတ္ၚဲရောင် ၄ တ္ၚဲ၊ သီုဖအိုတ်ကလိဂွံအာနိသင်။
သတိပဌာန်ကေုာံဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝိပဿနာမ္ဂး သတိပဌာန် ဒှ်ဂၠံင်ဇၞော်။ ဝိပဿနာဂှ် ရံၚ်ကဵု ခန္ဓ ၅ နကဵုလက္ခဏာ ၃ (အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ)။ သတိပဌာန်ကာယာနုပဿနာဂှ် ရံၚ်ရုပ်၊ ဝေဒနာနုပဿနာဂှ် ရံၚ်ဝေဒနာ၊ စိတ္တာနုပဿနာဂှ် ရံၚ်စိတ်၊ ဓမ္မာနုပဿနာဂှ် ရံၚ်ဓဝ် (သင်္ခါရ)။ သီုဖအိုတ် ပံက်ကဵု ပညာမတီ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်။ သွက်ယောဂဳခေတ်လၟုဟ် ညးကျင့်ကာယာနုပဿနာ နကဵုအာနာပါန ဒှ်အခိုက်အလာဇၞော်အိုတ်။
သတိပဌာန် ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဘာသာမန်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲဂကူမန် ဗုဒ္ဓဘာသာထေရဝါဒ နွံပြဝေဏဳဇၞော် သွက်ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်။ ခရှ်မန်တြေံ ကော်စ "ကျာ်ဇၞော်အ္စာဝိပဿနာ" မပ္တံ ကျာ်ဇၞော်အ္စာဂုရုသာမဏ (၁၉၀၀-၁၉၈၀)၊ ကျာ်ဇၞော်အ္စာပညာနဒ (မဟာစည်) ကၠာတေံ။ ဘာဝိပဿနာမန် ပ္ဍဲဍုၚ်ရေဝ်၊ ဍုၚ်မုတ္တမ၊ ဍုၚ်ဇြပ်ဗု နွံတဴဗွဲမဂၠိုင်။ သတိပဌာန်သုတ်ဂှ် ချူလဝ် နကဵုဘာသာမန် ပ္ဍဲလိက်ပၠိုတ်မန်တြေံ ခေတ်ဟံသာဝတဳ (သၞာံ ၁၅၀၀ ခရေတ်)။
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]တမ်ရိုဟ်လိက်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- သတိပဌာန်သုတ် (ပါဠိ-မန်)။ ဘာသာပြန် - ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဣန္ဒက။ ဍုၚ်မတ်မလီု၊ သၞာံ ၂၅၃၀။
- သုဝဏ္ဏသာရ၊ မာံ။ လိက်ဝၚ်ဝိပဿနာမန်။ ပြန် - နာဲပါလိက်။ ဍုၚ်ရေဝ်၊ ၂၅၅၅။
- Bhikkhu Bodhi (ed.), The Connected Discourses of the Buddha. Wisdom Publications, 2000.
- Gethin, Rupert. The Buddhist Path to Awakening. Oneworld, 2001.
- Nyanatiloka. Buddhist Dictionary. BPS, 1980.
- ပဏ္ဍိတ၊ နာဲ။ သတိပဌာန် ၄ သာ် ပ္ဍဲပါဠိ။ ဂကောံပရိယတ္တိ မန်၊ ၂၅၅၈။
ရံၚ်ကဵုဏအ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လေန်မ္ၚး
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ သတိပဌာန်သုတ်၊ ဒဳဃနိကာယ်၊ သုတ္တန္တပိဋက၊ မြန်မာနိုင်ငံ သာသနာတော်ဝန်၊ ၁၃၀၀ ခရေတ် (၁၉၅၈)။
- ↑ ဦးဝိစိတ္တ၊ ဝိပဿနာဒီပနီ၊ ရန်ကုန်၊ ၂၅၀၀ (၁၉၅၆)။
- ↑ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ မဟာစည်၊ သတိပဌာန် နဲကဲကျင့်၊ ဘာမဟာစည်၊ ရန်ကုန်၊ ၂၅၁၀ (၁၉၆၆)။
- ↑ Nyanaponika Thera, The Heart of Buddhist Meditation, BPS, Kandy, 1965.
- ↑ Anālayo, Satipaṭṭhāna: The Direct Path to Realization, Windhorse, 2003.
- ↑ ပါဠိမူလဋီကာ၊ သတိပဌာနဝဏ္ဏနာ၊ သာရတ္ထဒဳပဏဳ။
- ↑ Rhys Davids, T.W., Buddhist Suttas, Oxford, 1881.
- ↑ Mon Wikipedia: "သတိပဌာန် ၄ သာ်", လိက်မန် ပရူဓဝ်။