သဒ္ဒါညးခၞံဝေါဟာ
သဒ္ဒါညးခၞံဝေါဟာ (အင်္ဂလိက်: The Principles of Neologism / Word-Creator's Grammar) ဝွံ ဒှ်သၞောတ်ဝ်ဗိစာရဏာ သွက်ဂွံထိင်ဒဝ်မင်မဲ ကမၠောန်ခၞံဗဒှ် ဝေါဟာရမန်တၟိတၟိ ညံင်ဂွံဍိုက်ပေင်ကု ဂုဏ်စရာဲမၞိဟ် ကေုာံ လျးညာဏ် ရ။ သဒ္ဒါဏအ်ဝွံ ဗိုင်စဳရေင်ကဵု ညံင်ဝေါဟာရမခၞံဗဒှ်တအ်ဂှ် ဂွံဒှ် ဝေါဟာရလျး မဗလးထ္ၜးကဵု တင်ဍာံစၟတ်ရ။
မူဝါဒ သဒ္ဒါညးခၞံဝေါဟာ (၃) သာ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ညးမခၞံဗဒှ်ဝေါဟာရမွဲ သ္ဒးမင်မဲအာ သဒ္ဒါ အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -
၁။ သဒ္ဒါသဇိုင် (သၞောတ်ဝ်တမ်မူလ - Etymological Logic)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်သၞောတ်ဝ် သွက်ဂွံရုဲစှ် မအက္ခရ်တမ် မၞုံကဵုအဓိပ္ပါယ် ဇြိုဟ်နက်။
- သၞောတ်ဝ်: သ္ဒးသုင်စောဲ မအက္ခရ်မန်ဇေတ်တ် ဟွံသေင်မ္ဂး မအက္ခရ်ပါဠိ/သံသကြိုတ် မကိတ်ညဳကု တော်ကော် မန်။
- တင်ရန်တၟအ်: ညံင်ဝေါဟာရဂှ် ဂွံနွံကဵုရသ ကေုာံ ဇြဟတ်ညာဏ် မခိုင်ကၠိုက်။
၂။ သဒ္ဒါနေက (သၞောတ်ဝ်နာနာ - Universal Logic)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်သၞောတ်ဝ် သွက်ဂွံခၞံဗဒှ် ဝေါဟာရ မပိုင်ပြဳလဝ်အရာနာနာ။
- သၞောတ်ဝ်: ဝေါဟာရမခၞံဗဒှ် သ္ဒးလှဲလး၊ ဟွံဒးစောဲလာံ ဆပ္ဍဲကဏ္ဍမွဲဓဝ်၊ ဆဂး သ္ဒးဗၟံက်ထ္ၜးကဵု လညာတ် နေမိန် မညာတ်ကေတ်အရာနာနာ။
- တင်ရန်တၟအ်: ညံင်ဝေါဟာရဂှ် ဂွံဒှ်ဒံင်သံက် ဆက်စၠောံကဵု ပညာဂၠးကဝ်။
၃။ သဒ္ဒါလျး (သၞောတ်ဝ်လျးညာဏ် - Luminous Logic)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်သၞောတ်ဝ် သွက်ဂွံဗၟံက်ထ္ၜး အဓိပ္ပါယ်လျးညာဏ်။
- သၞောတ်ဝ်: ဝေါဟာရဂှ် ကာလဟီု (ဝါ) ဗှ်မ္ဂး သ္ဒးဗလးထ္ၜးကဵု ညာဏ်မဗၠးၜး ဗွဲမတပ်တး၊ ဟွံသေင်ဆ အရေဝ်မပကဵုညံင်ဂွံထုဲထံင်။
- တင်ရန်တၟအ်: ညံင်ဂွံမင်မဲ လျးမနုဿနေမိန် ပ္ဍဲအရာမဆက်စၠောံ။
ဖိုလ် သဒ္ဒါညးခၞံဝေါဟာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- မင်မဲလိက်ပတ်: ပကဵုညံင် ဝေါဟာရမန် ဂွံဂတာပ်ခေတ် သၠုင်အိုတ်၊ ညံင်ဟွံဒးဒုင်လွဳစ အရေဝ်သ္အာင် ဗွဲမလောန်ကာဲ။
- ဇၞော်မောဝ်တော်ကော်: ဝေါဟာရမၞုံကဵုသဒ္ဒါမ္ဂး လျးတော်ကော် လေဝ် ဂဵုလဟဵုတိုန်ရ။
- ဒှ် "နာဲ" လတူအရေဝ်: ပကဵုညံင်ဂကူမန် ဂွံဒှ်တၠ (Master) လတူဝေါဟာရဇကု၊ ဟွံဒးဒုင်စောဲလာံ ပ္ဍဲအရေဝ်မဟွံမွဲကုလျးညာဏ်။
မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- တင်မဆုက်ညုင် နူကဵုညးစကာ ဝဳကဳပဳဒဳယာမန် (၂၀၂၆)။
- "The Principles of Creative Neology", Linguistics and Philosophy.