သမ္ဗန္ဓ
| Conjunction Icon သမ္ဗန်ဝွံ ဒှ်ဝေါဟာရ မပံင်ဆက်ကဵု မလိက်၊ ကလင်စကား ကေုာံ ဝါကျတအ်ရ | |
| ဂကူဝေါဟာရ | အဝဲစကား (Part of speech) |
|---|---|
| တာလျိုင် အဓိက | ဆက်စပ် ပံင်ကောံကဵု ဝေါဟာရ ဟွံသေင်မ္ဂး ဝါကျ ၜါ |
| လဒက်ပ္တန် ပ္ဍဲမန် | နွံအကြာ ဝေါဟာရ ဟွံသေင်မ္ဂး ဝါကျ မဆက်စပ်လဝ်ဂှ် |
| ဆက်စပ် ကု | ဝါကျ (Sentence), ဝါကျဍောတ် (Clause) |
သမ္ဗန္ဓ ဟွံသေင်မ္ဂး သမ္ဗန် (အၚ်္ဂလိက်: Conjunction) ဟီုမ္ဂးဂှ် ပ္ဍဲသဒ္ဒါ (Grammar) ဝွံ ဒှ်ဝေါဟာရ မယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် သွက်ဂွံ ဆက်စပ်၊ ပံင်ကောံကဵု မလိက် (Words)၊ ပိုဒ်လိက်မဟွံသေင်ဝါကျ (Phrases) ဟွံသေင်မ္ဂး ဝါကျဍောတ် (Clauses) တအ် ညံင်ဂွံဒှ် မွဲစွံရ။ နကဵုအရီုအဗင် သမ္ဗန်တုဲ ပိုဲတအ် သ္ဂောံဒက်ပ္တန် ဝါကျဇမၠိင် ကေုာံ ဝါကျမၞုံကဵု အဓိပ္ပါယ် လှဲလးမာန်ရ။
ဂကူ သမ္ဗန် ဂမၠိုင် ပ္ဍဲအရေဝ်မန်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲသဒ္ဒါမန်မ္ဂး သမ္ဗန်ဝွံ ဒုင်သဇိုင် လတူဗီုပြင်ဍေံတအ် မဆက်စပ်လဝ် ဝါကျတအ်တုဲ ပါ်လဝ် ဂကူ အဓိက (၃) သာ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-
၁။ သမ္ဗန် ကဆံင်တုပ် (Coordinating Conjunctions)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်သမ္ဗန် မစကာ သွက်ဂွံဆက်စပ်ကဵု ဝေါဟာရ၊ ပိုဒ်လိက်မဟွံသေင်ဝါကျ ဟွံသေင်မ္ဂး ဝါကျဍောတ် မၞုံကဵု ကဆံင်သဒ္ဒါ တုပ်ရေင်သကအ် (Independent clauses) ရ။ ဍေံတအ်ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ပွမထပ်စုတ်၊ ပွမတၞဟ်ခြာ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမရုဲစှ်ရ။
- ဥပမာ - ကေုာံ (And)၊ ကဵု (And/With)၊ သီု (Also/And)၊ ဆဂး (But)၊ ဟွံသေင်မ္ဂး (Or)၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ (So/Therefore)။
- ဥပမာ ဝါကျ -
- အဲ ကေုာံ မၞး ဒးအာ ဘာ။ (ဆက်စပ် မနာမ် ၜါ)
- ဍေံ အာ ဖျာ ဆဂး ဟွံရာန် ကပေါတ်။ (ဆက်စပ် ဝါကျဍောတ် ၜါ)
၂။ သမ္ဗန် အထံက်အပင် (Subordinating Conjunctions)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်သမ္ဗန် မစကာ သွက်ဂွံဆက်စပ်ကဵု ဝါကျဍောတ် မနွံပၟိက် အထံက်အပင် (Dependent clause) ကု ဝါကျအဓိက (Independent clause) ရ။ သမ္ဗန်ဂကူဏအ်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ဟိုတ်၊ အခိင်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး အကာဲအရာမွဲမွဲရ။
- ဥပမာ - ဟိုတ်နူ / ဟိုတ်မ္ဂး (Because/Since)၊ ယဝ်ရ / ယဝ် (If)၊ ၜိုန်ရ ... ကီုလေဝ် (Although/Even though)၊ အခိင် / ကာလ (When/While)၊ ညံင်ဂွံ (So that)။
- ဥပမာ ဝါကျ -
- ဟိုတ်နူ ဗြဲဂူတုဲ အဲ ဟွံအာ ကမၠောန်ရ။
- ယဝ်ရ မၞးဟီုမ္ဂး အဲ ပတှ်ေရ။
၃။ သမ္ဗန် ဇမောဝ် / သမ္ဗန် ဆက်စပ် (Correlative Conjunctions)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်သမ္ဗန် မစကာ နကဵု အစုံ (Pairs) သွက်ဂွံ ဆက်စပ်ကဵု ဝေါဟာရ ဟွံသေင်မ္ဂး ဝါကျ မၞုံကဆံင်တုပ်ရ။
- ဥပမာ - သီု...သီု... (Both...and...)၊ ဟွံသေင်မ္ဂး...ဟွံသေင်မ္ဂး... (Either...or...)။
- ဥပမာ ဝါကျ - ညးဝွံ သီုလေပ်ပညာ၊ သီုနွံကဵု ဒ္ဂေတ်ပဋိပတ်ရ။
ဒၞာဲဒတန် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် (Syntax and Usage)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲအရေဝ်မန်မ္ဂး ဒၞာဲဒတန် သမ္ဗန်ဂှ် တန်တဴဒၟံင် လတူ ဂကူသမ္ဗန်ဂှ်ရ-
- သွက် သမ္ဗန် ကဆံင်တုပ် (ဥပမာ - ကေုာံ၊ ဆဂး) မ္ဂး ဍေံတအ် လေပ်ဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲ အကြာ ဝေါဟာရ ဟွံသေင်မ္ဂး ဝါကျ ၜါ မဆက်စပ်လဝ်ဂှ် လၟိုန်ရ။
- သွက် သမ္ဗန် အထံက်အပင် (ဥပမာ - ဟိုတ်နူ၊ ယဝ်ရ) မ္ဂး ဍေံတအ် လေပ်ဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲ ဂတ ဝါကျဍောတ် (Dependent clause) ဂှ်တုဲ၊ လဆောဝ်မ္ဂး နွံအကြာ ဝါကျၜါ ဟွံသေင်မ္ဂး နွံဂတ ဝါကျလတူအိုတ်လေဝ် ဂွံရ။