သိပ္ပံ သဘာဝ
| သိပ္ပံ သဘာဝ Natural Science | |
|---|---|
 သိပ္ပံ သဘာဝဂှ် လ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠိပ် ပရူ သၞောဝ်လောကဓါတ် ကေုာံ သတ်ဂျိုင်လမျီုဂမၠိုင်ရ | |
| ကဏ္ဍ အဓိက | သိပ္ပံ (Science) |
| ပရူပရာ သ္ၚဳဂၠိပ် | သဘာဝလောကဓါတ်၊ စကြဝဠာ၊ ဒြပ်၊ ဇြဟတ်၊ လမျီု |
| ကဏ္ဍလပါ်သၟဝ် (၁) | သိပ္ပံ လပါ်ရုပ် (Physical Science) |
| ကဏ္ဍလပါ်သၟဝ် (၂) | သိပ္ပံ လပါ်လမျီု (Life Science) |
| ဘာသာရပ် အဓိက | ရူပဗေဒ၊ ဓါတုဗေဒ၊ ဇဳဝဗေဒ၊ နက္ခတ္တဗေဒ၊ သိပ္ပံ ဂၠးတိ |
သိပ္ပံ သဘာဝ (အၚ်္ဂလိက်: Natural science) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ သိပ္ပံ ပညာ မလ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠိပ် ကေုာံ သောင်ကလး ပရူ သဘာဝလောကဓါတ်၊ စကြဝဠာ ကေုာံ သၞောဝ်သဘာဝဂမၠိုင် မဒုင်သဇိုင် ကု သက်သဳခိုင်ခိုင်ကၠိုက်ကၠိုက် နူကဵု ပွမကျောဝ်ရံင် (Observation) ကေုာံ ပွမစမ်ၜတ် (Experimentation) ရ။
တၞဟ်ခြာ နူကဵု သိပ္ပံ ပရေင်မၞိဟ် (Social sciences) မလ္ၚတ် ပရူ အကာဲအရာ ကောန်မၞိဟ် ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ်ဂှ်၊ သိပ္ပံ သဘာဝ ဝွံ ပစၟတ်သ္ၚဳဂၠိပ် လတူ သဘာဝ မတ်ညာတ် (Physical world) အလုံသီုဖအိုတ် စတမ်နူကဵု အဲတမ် ဍောတ်သောဲအိုတ် စဵုကဵုစိုပ် စကြဝဠာ မဇၞော်လှဲလးတအ်ရ။
ကဏ္ဍ အဓိကဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သိပ္ပံ သဘာဝ ဝွံ ပါ်လဝ် နကဵု ကဏ္ဍဇၞော် ၜါသာ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ-
၁။ သိပ္ပံ လပါ်လမျီု (Life Science)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ ကော်ခဴစ ဇဳဝသိပ္ပံ (Biological science) တုဲ၊ ဍေံ လ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠိပ် ပရူ သတ်ဂျိုင်လမျီု သီုဖအိုတ် မပ္တံကဵု မၞိဟ်၊ တိရစ္ဆာန်၊ တၞံဆု ကေုာံ စၟစၟောန် သောဲသောဲတအ်ရ။ ဘာသာရပ် အဓိက ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်ဂှ် ဒှ် ဇဳဝဗေဒ (Biology) ရ။ ပါဲနူဂှ် ဍေံ ပါ်လဝ် ကဏ္ဍလပါ်သၟဝ် မပ္တံကဵု-
- ဇဳဝဗေဒ တိရစ္ဆာန် (Zoology): လ္ၚတ် ပရူ တိရစ္ဆာန်။
- ဇဳဝဗေဒ တၞံ (Botany): လ္ၚတ် ပရူ တၞံဆု ကေုာံ ပကဴဝုန်။
- ဂျေနေတေတ် (Genetics): လ္ၚတ် ပရူ ဗဳဇ ကေုာံ ပရေင်အာဲကၟာဲ သတ်လမျီု။
၂။ သိပ္ပံ လပါ်ရုပ် (Physical Science)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ လ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠိပ် ပရူ သဘာဝလောကဓါတ် မဟွံမွဲကဵု လမျီု (Non-living systems) ရ။ ဍေံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ဘာသာရပ် အဓိက ပန်သာ်ရ-
- ရူပဗေဒ (Physics): လ္ၚတ် ပရူ ဒြပ် (Matter)၊ ဇြဟတ် (Energy)၊ အကာသ (Space)၊ ကေုာံ အခိင် (Time)။ (ဥပမာ - ဒြဟတ်ဓရောတ်တိ، ဓါတ်လလဳ)။
- ဓါတုဗေဒ (Chemistry): လ္ၚတ် ပရူ လဒက်ပ္တန်၊ ဂုဏ်သတ္တိ ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဒြပ်ဂမၠိုင် (Atoms & Molecules)။
- နက္ခတ္တဗေဒ (Astronomy): လ္ၚတ် ပရူ ဂြိုဟ်၊ သၞံင်၊ ကေုာံ အကာသ စကြဝဠာ ဇမ္ၚောဲ။
- သိပ္ပံ ဂၠးတိ (Earth Science): လ္ၚတ် ပရူ လဒက်ပ္တန် ဂၠးတိ၊ တၟအ်၊ ကေုာံ အကာဲအရာ ရာသဳဥတု (Geology, Meteorology)။
နဲကဲ သိပ္ပံ (Scientific Method)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သဘာဝ အဓိကအိုတ် ပ္ဍဲကဵု သိပ္ပံ သဘာဝ ဂှ် ဒှ် ပွမစကာ နဲကဲ သိပ္ပံ (Scientific Method) သွက်ဂွံ ဂၠာဲသွဟ် သက်သဳရ။ လၟေင်ကမၠောန်ဏအ်ဝွံ ပါလုပ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ-
- ပွမကျောဝ်ရံင် (Observation): စၟတ်သမ္တီ ကေုာံ ကျောဝ်ရံင် အရာမကတဵုဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲသဘာဝ။
- ပွမသၟာန် (Question): ကတဵုဗဒှ် သၟာန် ဥပမာ - "မုဟိုတ် ဍေံ ကတဵုဒှ် သာ်ဏအ်ရော?"
- ပွမခၞံဗဒှ် လညာတ်သဇိုင် (Hypothesis): ချပ်ဖန်ဗဒှ် လညာတ် ဟွံသေင်မ္ဂး သွဟ် မဒှ်မာန် သွက်ဂွံ သောင်ကလး ပြသၞာဂှ်။
- ပွမစမ်ၜတ် (Experiment): ကၠောန် ပရေင်စမ်ၜတ် (Testing) ညံင်ဂွံ တီ ဒဒှ်ရ လညာတ်သဇိုင်ဂှ် ဍာံ ဟွံဍာံ။
- ပွမဖျေံ သ္ဂုတ်သွာတ် (Conclusion): ကေတ် သွဟ် နူကဵု ပရေင်စမ်ၜတ်တုဲ ဖျေံ သ္ဂုတ်သွာတ်ရ။ ယဝ်ရ သက်သဳ ခိုင်ကၠိုက်မ္ဂး ဍေံ ကတဵုဒှ်အာ တဳအဝ်ရဳ (Theory) ရ။
အဆက်အစၠောအ် ကု သိပ္ပံ စှ်ေသၞောတ် (Formal Sciences)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သိပ္ပံ သဘာဝ ဝွံ ဒးစကာ သိပ္ပံ စှ်ေသၞောတ် (Formal sciences) မပ္တံကဵု သင်္ချာ (Mathematics) ကေုာံ ယုတ္တိဗေဒ (Logic) နဒဒှ် ကိရိယာ အဓိက သွက်ဂွံ ၜတ်ကၞာတ် ကေုာံ သောင်ကလး ဖော်မူလာဂမၠိုင်ရ။ ဆဂး သင်္ချာ အလဵုဇကုဍေံဂှ် ဟွံပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု သိပ္ပံ သဘာဝ ရ၊ ဟိုတ်နူ ဍေံ ဟွံဒးဒုင်သဇိုင် ကု သဘာဝ ဇေတ်ဇေတ် (Empirical observation) ရ။
ပရေင်ကိစ္စဇၞော်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ဇၞော်မောဝ် သိပ္ပံ သဘာဝ ဝွံ ဒှ်သဇိုင် အဓိက သွက် ပရေင်တဴတက် ကောန်မၞိဟ်တအ် လပါ် နဲပညာ (Technology) ကေုာံ ပရေင်ဂဥုဲ (Medicine) ရ။ နူကဵု ပွမလ္ၚတ် သိပ္ပံ သဘာဝဂှ်ရ ပိုဲဂွံ ခၞံဗဒှ် ကမၠောန်လလဳ၊ စက်ယန္တရား၊ ကွဳစက်၊ ဂဥုဲလွဳယဲ၊ ကေုာံ အာစိုပ် ဂိတု မာန်ရ။
ဆက်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- "Natural Science", Encyclopedia Britannica.
- Popper, Karl (1959). The Logic of Scientific Discovery. Routledge.