သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန်

သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန် (အၚ်္ဂလိက်: Quantitative research) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ် နဲကဲ ပရေင်သုတေသန မွဲ မဒက်ပတန် လဝ် လတူ ပရေင်ကံက်ကေတ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် တင်ဂၞင် လၟိဟ်ဂၞန် (Numerical data) ညံင်ဂွံ ကၠိုဟ်ခၠင် သဘာဝ၊ အခိုက်အလိုက်၊ ကေုာံ ပရေင်ဆက်စပ် အကြာ ၚုဟ်မး မဟွံတီဏီ (Variables) တအ် ရ။ သုတေသန ဏအ်ဝွံ စကာ လညာတ် သင်္ချာ၊ သတိတ်သတေတ် (Statistics)၊ ကေုာံ သဳအိုရဳ (Theory) ပရေင်ချပ်ဂၞန် တအ် သွက်ဂွံ ၜတ်ကၞာတ် အကာဲအရာ မွဲမွဲ နကဵု လညာတ် ဓမ္မဓိဋ္ဌာန် (Objective) မဟွံမဲ ကဵု လညာတ် လပါ်ယောန် ပူဂိုလ် ရ။

ပ္ဍဲကဵု ဘာသာရပ် သဘာဝ သိပ္ပံ မပ္တံကဵု ရူပဗေဒ (Physics) ကေုာံ ဇဳဝဗေဒ တအ် ကီု၊ သီုကဵု ဘာသာရပ် ပရေင်မၞိဟ် မပ္တံကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ စိုတ်ပညာ တအ် ဂှ်၊ သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန် ဝွံ ဒှ် ကိရိယာ အဓိကအိုတ် သွက်ဂွံ စမ်ၜတ် သမ္မုတိ (Hypothesis) ကေုာံ ပဒတန် သဳအိုရဳ ဂမၠိုင် ရ။ လိက်ပရေင် ဏအ်ဝွံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လဝ် ပရူပရာ သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန် နကဵု လညာတ် ဝင်၊ လဒက်ပတန်၊ နဲကဲ၊ ကေုာံ လွပ် ဍေဟ် ဗွဲမလှဲလး ရ။

ဗီုရုပ် ထ္ၜး မျောဝ် ပရေင်ပါ်ပြး ဓမ္မတာ (Normal distribution) မဒှ် သဇိုင် အဓိက သွက် ပရေင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ပ္ဍဲ သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန်။

၁။ နိဒါန် ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် (Introduction and Definition)

သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန် ဝွံ ဒှ် နဲကဲ လ္ၚတ် မပံင်ကောံ လဝ် လၟေင် ကမၠောန် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် သိပ္ပံ (Scientific method) ရ။ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် ပရေင်လ္ၚတ် မရန်တၟအ် ညံင်ဂွံ ဂၠာဲ သွဟ် သွက် သမာန် "မုစိ ရော?" (How many?)၊ "လစွံလဵု ရော?" (How much?) ဟွံသေင်မ္ဂး "လအ် ၜိုတ်လဵု ရော?" (How often?) နကဵု ပရေင်စကာ တင်ဂၞင် လၟိဟ်ဂၞန် ဍာံပြ ရ။

တၞဟ်ခြာ နူကဵု သုတေသန ဂုဏ်အင်္ဂ (Qualitative research) မလ္ၚတ် ပရူ "မုဟိုတ် ရော?" ကေုာံ "ဗီုလဵု ရော?" နကဵု လိက် ကေုာံ အရေဝ် ဂှ်၊ သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန် ဝွံ ယှောတ် ဖအောန် ထောအ် ပရေင်ထုဲထံင် ပွဳပွူ ညံင်ဂွံ ဒှ် အာ ဂၞန် မၜတ်ကၞာတ် ဂွံ (Quantifiable data) ရ။ တင်ရန်တၟအ် အဓိက ဂှ် သွက်ဂွံ လလောင်တြး သွဟ် (Generalization) နူကဵု ဂကောံ နမူနာ (Sample) စိုပ် အာ ဇရေင် ဂကောံ မၞိဟ် အလုံစုံ (Population) ရ။

၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် (History and Development)

ဝင် သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန် ဝွံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဘာသာရပ် သင်္ချာ ကေုာံ သတိတ်သတေတ် ရ။ ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၁၇ ကဵု ၁၈ ဂှ်၊ တၠပညာ မပ္တံကဵု ရေနဳ ဒေကတာတ် (René Descartes) ကေုာံ အာဲသေတ် နယူတန် (Isaac Newton) တအ် ခၞံဗဒှ် လဝ် လညာတ် သိပ္ပံ ပရေင်ၜတ်ကၞာတ် ရ။

ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၁၉ ဂှ်၊ လညာတ် ဏအ် ပြံင်လှာဲ စိုပ် အာ ပ္ဍဲကဵု ဘာသာရပ် ပရေင်မၞိဟ် (Social sciences) နကဵု သဳအိုရဳ ပဝ်သဳတဳဗိဇြေမ် (Positivism) မဖန်ဗဒှ် လဝ် နကဵု အဝ်ဂပ်သ် ကောမ် (Auguste Comte) ရ။ ကောမ် ပတှ်ေ ကေတ် လဝ် ဒဒှ်ရ ဂကောံမၞိဟ် ဝွံ လ္ၚတ် ဂွံ နကဵု နဲကဲ လၟိဟ်ဂၞန် တုပ် ညံင်ရဴ သဘာဝ ရုပ်ဝတ္ထု ကီု ရ။ စိုပ် ဗွဝ်ကၠံ ၂၀ ဂှ်၊ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကောန်ပျူတာ (Computers) တအ် ပကဵု ညံင် ပရေင်တွက်ဂၞန် သတိတ်သတေတ် မထုဲထံင် တအ် ဂွံ တွက် ဂွံ လောဲလောဲ သွာသွာ တုဲ၊ သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန် ဝွံ ဒှ် အာ နဲကဲ အဓိက ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် အလုံ ဂၠးတိ ရ။

၃။ လဒက်ပတန် ကေုာံ သဳအိုရဳ (Characteristics and Theory)

သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန် ဝွံ နွံကဵု လဒက်ပတန် သဇိုင် ဂမၠိုင် အတိုင် ဗွဲသၟဝ်ဏအ် -

• ပရေင်ၜတ်ကၞာတ် မချိုတ်ပၠိုတ် (Precise Measurement): စကာ ကိရိယာ မပ္တံကဵု လိက်သမာန် (Questionnaires) ဟွံသေင်မ္ဂး ကိရိယာ သိပ္ပံ သွက်ဂွံ ၜတ် ၚုဟ်မး မဟွံတီဏီ တအ် ချိုတ်ချိုတ်ပၠိုတ်ပၠိုတ်။
• ပရေင်လ္ၚတ် နူ လတူ စှ်ေ သၟဝ် (Deductive Reasoning): စတင် နူကဵု သဳအိုရဳ ကေုာံ သမ္မုတိ (Hypothesis)၊ တုဲမ္ဂး ကံက် တင်ဂၞင် သွက်ဂွံ စမ်ၜတ် ဒဒှ်ရ သမ္မုတိ ဂှ် ဍာံ ဟွံဍာံ။
• ပရေင်ထိင်ဒဝ် အကာဲအရာ (Control of Variables): ဂစာန် ထိင်ဒဝ် ၚုဟ်မး မဟွံတီဏီ တၞဟ် တအ် ညံင် ဟွံဂွံ ဇီုကပိုက် လတူ သွဟ် (ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲ ဌာန်စမ်ၜတ်)။
• လညာတ် ဓမ္မဓိဋ္ဌာန် (Objectivity): ညးမကၠောန် သုတေသန ဒးစွံ ဇကု သ္ၚောဲ နူကဵု အရာ မလ္ၚတ် ညံင် ပရေင်ဒုင်စသိုင် ပူဂိုလ် ဟွံဂွံ ပါလုပ် ရ။

၄။ နဲကဲ ကံက်ကေတ် တင်ဂၞင် (Data Collection Methods)

သွက်ဂွံ ကလိဂွံ တင်ဂၞင် လၟိဟ်ဂၞန် ဂှ် တၠပညာ တအ် စကာ နဲကဲ အဓိက ၃ သာ် -

1. သုတေသန သမာန်သွဟ် (Survey Research): ဒှ် နဲကဲ မစကာ လိက်သမာန် (Questionnaires) မနွံကဵု သွဟ် မရုဲစှ် ဂွံ (Closed-ended questions) ရ။ ဗွဲမဂၠိုင် စကာ လတူ ဂကောံ မၞိဟ် ဇၞော်ဇၞော် ရ။
2. သုတေသန ဌာန်စမ်ၜတ် (Experimental Research): ဒှ် နဲကဲ မပါ် ဂကောံ မၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး အရာဝတ္ထု နကဵု သၞောတ် မရုဲကေတ် ဓမ္မတာ (Randomized) တုဲ ၜတ်ကၞာတ် ပရေင်ပြံင်လှာဲ အကြာ ဂကောံ မစမ်ၜတ် (Treatment group) ကဵု ဂကောံ မထိင်ဒဝ် (Control group) ရ။
3. သုတေသန ပရေင်ဆက်စပ် (Correlational Research): ဒှ် နဲကဲ မလ္ၚတ် ရံင် ဒဒှ်ရ ၚုဟ်မး မဟွံတီဏီ ၜါ (ဥပမာ - အခိင် ဗှ်လိက် ကဵု လၟိဟ် ဂၞန် အံင် ဘာ) ဏအ် ဆက်စပ် ဒၟံင် ရေင်သကအ် ဟာ ရောင်၊ ဆဂး ဟွံစၟတ်သမ္တီ ဒဒှ်ရ မွဲ ဂှ် ဒှ် ဟိုတ် သွက် မွဲ ပုဟ် ရ။

၅။ နဲကဲ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် တင်ဂၞင် (Data Analysis Methods)

ကြဴနူ မကလိဂွံ တင်ဂၞင် တုဲ၊ ပရေင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Analysis) ဂှ် စကာ လညာတ် သတိတ်သတေတ် ရ။ သၞောတ် ဏအ် ပါ်လဝ် ၜါ ကဏ္ဍ -

• သတိတ်သတေတ် ပွံက်ရုပ် (Descriptive Statistics): သွက်ဂွံ ဖဍန် လဝ် တင်ဂၞင် သီုဖအိုတ် ညံင်ဂွံ ကၠိုဟ် လောဲ ရ။ ပါလုပ် သီုကဵု မဳန် (Mean/Average - လၟိဟ် လဒေါဝ်)၊ မဳဒဳယေန် (Median - ဂၞန် လဒေါဝ်)၊ မုဒ် (Mode - ဂၞန် မကတဵုဒှ် ဂၠိုင်အိုတ်)၊ ကေုာံ ပရေင်ပါ်ပြး (Standard Deviation) ရ။
• သတိတ်သတေတ် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် အနာဂတ် (Inferential Statistics): သွက်ဂွံ တွက် ရံင် ဒဒှ်ရ သွဟ် နူကဵု ဂကောံ နမူနာ (Sample) ဏအ် မာန် စကာ ဂွံ လတူ ဂကောံ မၞိဟ် အလုံစုံ ဟာ ရ။ ညးတအ် စကာ နဲကဲ မပ္တံကဵု t-tests, ANOVA, ကေုာံ Regression Analysis တအ် ရ။

၆။ တၞဟ်ခြာ နူ သုတေသန ဂုဏ်အင်္ဂ (Differences from Qualitative Research)

သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန် ကဵု သုတေသန ဂုဏ်အင်္ဂ (Qualitative research) ဝွံ နွံကဵု လညာတ် မတၞဟ်ခြာ လတူ ရေင်သကအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။

သ္ၚိအင် ထ္ၜး ပရေင်တၞဟ်ခြာ အကြာ သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန် ကေုာံ ဂုဏ်အင်္ဂ

လက္ခဏာ	သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန် (Quantitative)	သုတေသန ဂုဏ်အင်္ဂ (Qualitative)
တင်ရန်တၟအ်	ၜတ်ကၞာတ်၊ စမ်ၜတ် သမ္မုတိ၊ ထ္ၜး ပရေင်ဆက်စပ်။	ကၠိုဟ်ခၠင် အဓိပ္ပါယ်၊ လ္ၚတ် ပရေင်ဒုင်စသိုင်၊ ဖန်ဗဒှ် သဳအိုရဳ တၟိ။
ဗီုပြင် တင်ဂၞင်	လၟိဟ်ဂၞန် (Numbers) ကေုာံ သတိတ်သတေတ်။	လိက် (Text)၊ အရေဝ် (Speech)၊ ဗီုရုပ် (Images)။
လညာတ် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်	နူ လတူ စှ်ေ သၟဝ် (Deductive)။	နူ သၟဝ် တိုန် လတူ (Inductive)။
ဂကောံ နမူနာ (Sample)	ဇၞော် (Large) ကေုာံ ရုဲကေတ် နကဵု ဓမ္မတာ (Random) ညံင်ဂွံ စၞးပြု ဂွံ။	ဍောတ် (Small) ကေုာံ ရုဲကေတ် တင်ရန်တၟအ် (Purposive) ညံင်ဂွံ ကၠိုဟ် နက်နက်။
ညးကၠောန် သုတေသန	ဟွံဆက်စပ် လတူ အရာ လ္ၚတ် (Objective/Detached)။	ပါလုပ် ထုဲနှဴ ကေုာံ စွံ သတိ လတူ ပရေင်ဇကု (Subjective/Involved)။

၇။ လွပ် ပ္ဍဲ သိပ္ပံ ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် (Applications in Sciences and Social Sciences)

ပ္ဍဲကဵု ဘာသာရပ် သိပ္ပံ ဇေတ်တ် (Hard sciences) မပ္တံကဵု ဓာတုဗေဒ ကေုာံ ရူပဗေဒ မ္ဂး၊ သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန် ဝွံ ဒှ် နဲကဲ အဓိက ဓဝ် ဟေင် ရ။ သွက်ဂွံ ၜတ် ဓါတ်ဂမ္တဴ၊ လျိုင်၊ ကေုာံ လဟိုင် တအ် ဂှ် ဒးစကာ လၟိဟ်ဂၞန် ချိုတ်ချိုတ်ပၠိုတ်ပၠိုတ် ရ။

ပ္ဍဲကဵု ဘာသာရပ် ပရေင်မၞိဟ် (Social sciences) မပ္တံကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economics)၊ စိုတ်ပညာ (Psychology)၊ ကေုာံ သိပ္ပံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Political science) တအ် လေဝ် စကာ သုတေသန ဏအ် ဗွဲမလှဲလး ရ။ ဥပမာ -

• ပရေင်ပိုန်ဒြပ်: စကာ Econometrics သွက်ဂွံ တွက် ရံင် ဗီုလဵု ၚုဟ်မး ပြံင်လှာဲ မ္ဂး ပရေင်ရာန် ကပေါတ် ပြံင်လှာဲ အာ (Supply and Demand curves)။
• စိုတ်ပညာ: စကာ လိက်သမာန် သွက်ဂွံ ၜတ်ကၞာတ် အဆင့် ပရေင်ဍဵုဍိုက် စိုတ် (Stress levels) ဟွံသေင်မ္ဂး အဆင့် ဉာဏ် (IQ scores)။

၈။ ခိုဟ် ကေုာံ ဍိုန်လျ (Advantages and Disadvantages)

သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန် ဝွံ နွံကဵု ဖဵု ခိုဟ် ကေုာံ တင်ဍိုန်လျ ဗွဲမဂၠိုင် ရ -

ခိုဟ် (Advantages):

• မာန် တွက်ဂၞန် တင်ဂၞင် လၟိဟ် မဂၠိုင် ဗွဲမပြဟ် နကဵု ကောန်ပျူတာ။
• သွဟ် မကလိဂွံ ဂှ် မာန် စကာ လတူ ဂကောံ မၞိဟ် အလုံစုံ ရ (High generalizability)။
• သုတေသန ဂှ် ကလေင် စမ်ၜတ် ကၠောန် မွဲလှ်ေ ပၠန် မာန် ရ (Replicability) ဟိုတ်နူ လၟေင် ကမၠောန် ချိုတ်ပၠိုတ်။

ဍိုန်လျ (Disadvantages):

• ဟွံမာန် သောင်ကလး ကဵု လညာတ် နက်နက် ဟွံသေင်မ္ဂး အဓိပ္ပါယ် လက္ကရဴ စရိုတ် မၞိဟ် တအ် ရ။ (ဥပမာ - တီ ဒဒှ်ရ ညးတအ် ရာန် ကပေါတ် ဏအ် ဂၠိုင်၊ ဆဂး ဟွံတီ မုဟိုတ် ညးတအ် ဒးဂၞပ်)။
• လိက်သမာန် မနွံကဵု သွဟ် မရုဲစှ် ဓဝ် ဂှ် ပကဵု ညံင် ပရေင်ဒုင်စသိုင် မၞိဟ် တအ် ဂွံ ကၠေအ် အာ အပ္ဍဲ ကွက် (Boxes) ဓမ္မတာ တအ် ရ။

၉။ ပြသၞာ သဳလ ကေုာံ စိုတ်ဓါတ် (Ethical Considerations)

ပ္ဍဲ ပရေင်ကၠောန် သုတေသန ဇၟာပ်ဇၟာပ် မွဲ၊ ပြသၞာ သဳလ (Ethics) ဝွံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် ရ။ ပ္ဍဲ သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန် မ္ဂး -

• ပရေင်ဒုင်တဲ နကဵု ပရေင်တီကၠိုဟ် (Informed Consent): ညးမပါလုပ် တအ် ဒးတီ လဝ် တင်ရန်တၟအ် သုတေသန ကိုပ်ကၠာ နူ ဟွံကဵု သွဟ် လိက်သမာန်။
• ပရေင်အောပ်ဓလုက် ယၟု (Anonymity and Confidentiality): တင်ဂၞင် ပူဂိုလ် (ဥပမာ - ယၟု၊ အာယုက်၊ ဒၞာဲ မံင်) တအ် ဒးဒုင် စွံ လဝ် နကဵု ပရေင်အောပ်ဓလုက် သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ဂီုကၠီု ညးမပါလုပ် တအ် ရ။
• ပရေင်လီလာ် တင်ဂၞင် (Data Falsification): ညးကၠောန် သုတေသန တအ် ဟွံဂွံ အခေါင် ပြံင်လှာဲ ပလီုပလာ် ဂၞန် ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု သမ္မုတိ ဇကု မာန် ရ။ ပရေင်ဏအ် ဝွံ ဒှ် ဒုဟ် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲ ပရေင်ပညာ သိပ္ပံ ရ။

၁၀။ အနာဂတ် သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန် (Future of Quantitative Research)

အနာဂတ် သုတေသန လၟိဟ်ဂၞန် ဝွံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ကွတ်ပညာ တင်ဂၞင် ဇၞော် (Big Data) ကေုာံ ဉာဏ်စက် (Artificial Intelligence) ဗွဲမဇြိုဟ်နက် ရ။

လၟုဟ်မ္ဂး၊ စၞး မဒး လလောင် တြး လိက်သမာန် မ္ဂး၊ ညးသုတေသန တအ် မာန် ကံက် ကေတ် တင်ဂၞင် လၟိဟ် နူကဵု ပရေင်စကာ အင်တာနက်၊ မဳဒဳယာ သမာဇ (Social media)၊ ကေုာံ သမာတ်ဖုန် (Smartphones) ညးလွပ် တအ် လောဲလောဲ သွာသွာ ရ။ သၞောတ် မရှေန် လာန်နေန် (Machine Learning) တအ် လေဝ် မာန် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် တင်ဂၞင် မဳလဳယာန် ဂၠိုင်င် ပ္ဍဲ အခိင် ဗွဲမဂၠေအ် တုဲ၊ ဍေဟ် ဖန်ဗဒှ် ကဵု ညံင် ပရေင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် အနာဂတ် (Predictive analytics) ဂွံ ဍာံပြ တိုန် ဂၠိုင်ကဵု ဆ ရောင်။

ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်

• သုတေသန ဂုဏ်အင်္ဂ (Qualitative research)
• သတိတ်သတေတ် (Statistics)
• သိပ္ပံ (Science)
• နဲကဲ သိပ္ပံ (Scientific method)