သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ဂၠးအာကာသ

သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ဂၠးအာကာသ (Galactic Polity)
ပရူမဆေင်စပ်
လၟေင်ပညာ (Field)	ပညာ သိပ္ပံ လညာတ်ကသပ် (Science fiction), ပရေင် အုပ်ဓုပ် အာကာသ (Astropolitics)
ဗၞတ်ဗ္တဳဗဟ်သၞောတ်
ကဏ္ဍဆက်စပ် (Related concepts)	ကဆံင် ကာဒါရှေပ် (Kardashev scale), အေန်ပါယာ ဂၠးအာကာသ (Galactic Empire), ပြသၞာ ဖေရ်မဳ (Fermi paradox)

သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ဂၠးအာကာသ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂါလက်တေတ် ပဝ်လဳတဳ (အၚ်္ဂလိက်: Galactic polity) ဝွံ ဍေံ ဒှ် လညာတ် သဘဴဓရ် မဆေင်ကဵု ပရေင် အုပ်ဓုပ် ဟွံသေင်မ္ဂး အလဵုအသဳ မွဲ မယိုက်ဂၠေင် ကောပ်ကာဲ အုပ်ဓုပ် လတူ သၞောတ်ဝ် သၞံင် (Star systems) ဂမၠိုင် ဗွဲမဂၠိုင် ဟွံသေင်မ္ဂး အလုံ မွဲ ဂၠးအာကာသ (Galaxy) မွဲ ရ။ လညာတ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ပြာကတ် လောန် ပ္ဍဲကဵု လိက် ဝတ္ထု သိပ္ပံ (Science fiction) ကေုာံ ပရေင် လ္ၚတ် သုတေသန အနာဂတ် (Futurology) တအ် တုဲ، ဍေံ ထ္ၜး ကဵု အကာဲအရာ ကောန်မၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကူ သတ္တဝါ အာကာသ တအ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် စဵုကဵု ကဆံင် မအုပ်ဓုပ် ဂၠးအာကာသ မာန် ရ။

၁။ သဇိုင် အင်္ဂလက္ခဏာ ကေုာံ နွံပၟိက်ဂမၠိုင်

သွက်ဂွံ ဒက်ပ္တန် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ဂၠးအာကာသ မွဲ မာန် ဂှ်၊ နွံ ပၟိက် ကွတ်ပညာ ကေုာံ အကာဲအရာ မသၠုင် ပြဲ ဗွဲမလောန် ရ-

ပရေင် တွိုန် တရဴ မပြဟ် နူ လျး (Faster-than-light - FTL travel): ဟိုတ်နူ ဂၠးအာကာသ မွဲ ကဵု မွဲ သ္ၚောဲ လောန် တုဲ، သွက်ဂွံ အုပ်ဓုပ် မာန် ဂှ် ဒး နွံ ကု ကွတ်ပညာ က္ၜင် အာကာသ မအာ ဂွံ ပြဟ် နူ ဇြဟတ် လျး (FTL) ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောတ်ဝ် ပါင်တြင် အာကာသ (Wormholes) တအ် ရ။
ပရေင် ဆက်စၠောအ် မပြဟ်ပြေဟ် (Interstellar communication): ဒး နွံ ကု သၞောတ်ဝ် ဆက်စၠောအ် ပရိုင် ညံင် ဂွံ စိုပ် ဓဝိင် (Real-time) အလုံ မွဲ ဂၠးအာကာသ သွက်ဂွံ လလောင် တြး လိက်အမိင် ကေုာံ သၞောဝ် ဥပဒေ တအ် ရ။
ကဆံင် ဒြဟတ် တၟေင် (Energy output): အတိုင် သၞောတ်ဝ် ဗၞတ်ဗ္ၜတ် ကဆံင် ကာဒါရှေပ် (Kardashev scale) မ္ဂး، အလဵုအသဳ ဂၠးအာကာသ မွဲ ဂှ် ဍေံ နွံ ပ္ဍဲ ကဆံင် "Type III Civilization" မဒှ် ကဆံင် မထိင်ဒဝ် စကာ မာန် ဒြဟတ် အလုံ မွဲ ဂၠးအာကာသ ရ။

၂။ ဗီုပြင် သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ်ဂမၠိုင်

ပ္ဍဲကဵု လညာတ် သိပ္ပံ မ္ဂး، သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ဂၠးအာကာသ တအ် ဂှ် ပါ် ထ္ၜး လဝ် နကဵု ဗီုပြင် နာနာ သာ် ရ- ၁။ အေန်ပါယာ ဂၠးအာကာသ (Galactic Empire): ဒှ် သၞောတ်ဝ် မအုပ်ဓုပ် နကဵု အာဏာပိုင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဨကရာဇ် မွဲ ဇကု ဓဝ် ရ။ ဗွဲမဂၠိုင် ဍေံ ကောပ်ကာဲ နကဵု ဒပ် ပၞာန် မကြံင်မ္ၚုဟ် တုဲ အုပ်ဓုပ် လဝ် ဂၠးတိ ကေုာံ သၞံင် နာနာ တအ် ရ။ (ဥပမာ - အေန်ပါယာ ပ္ဍဲ ဇာတ်ကား Star Wars)။ ၂။ ဖေဝ်ဒရေဝ်ရှေန် ဟွံသေင်မ္ဂး ရဳပပ်ဗလေတ် (Galactic Federation / Republic): ဒှ် သၞောတ်ဝ် ဒဳမဝ်ကရေသဳ မပံင်ကောံ လဝ် နူကဵု ဂၠးတိ နာနာ တအ် ရ။ ဂၠးတိ မွဲ ကဵု မွဲ နွံ ကု အခေါင် သၠးပွး ညိည တုဲ၊ ဖျေဟ် တင်သ္ဂုတ်သွာတ် နကဵု လွှတ်တော် (Senate) ရ။ (ဥပမာ - ရဳပပ်ဗလေတ် ပ္ဍဲ ဇာတ်ကား Star Wars၊ United Federation of Planets ပ္ဍဲ Star Trek)။ ၃။ ဂကောံ မဟာမိတ် ကေုာံ ပရေင်ဗၞိက် (Trade Alliance / Hegemony): ဒှ် သၞောတ်ဝ် မဒက်ပ္တန် လဝ် သွက် ပရေင် ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဗၞိက် အကြာ သၞံင် တအ် ဟေင် ရ။

၃။ လညာတ် ပရေင် အနာဂတ် ကေုာံ သိပ္ပံ

ပြသၞာ ဖေရ်မဳ (Fermi Paradox): တၠပညာ သိပ္ပံ တအ် သၟာန် ဒၟံင် ဒဒှ်ရ "ယဝ်ရ ဂၠးအာကာသ ဏအ် ဇၞော် လောန် တုဲ သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ် ဂၠးအာကာသ တအ် မဒး နွံ ထေက် မ္ဂး၊ မုဟိုတ် ပိုယ် တအ် ဟွံဂွံ ဆဵု ကေတ် သမ္တီ ညးတအ် ဏီ ရော?"။ တင် သၟာန် ဏအ် ဂှ် ဒှ် သဇိုင် အဓိက သွက် ပရေင် လ္ၚတ် သတ္တဝါ အာကာသ (Extraterrestrial intelligence) ရ။
ပရေင် ပြံင်လှာဲ ယေန်သၞာင် (Cultural Homogenization): ယဝ်ရ သၞောတ်ဝ် ဏအ် က္တဵုဒှ် ဍာံ မ္ဂး، ဂကူ ကေုာံ ယေန်သၞာင် နူ ဂၠးတိ တၞဟ်ဟ် တအ် သ္ဒး ပံင်နှဴ အာ မွဲ စွံ တုဲ က္တဵုဒှ် ယေန်သၞာင် ဇၞော် မွဲ (Pan-galactic culture) မာန် ရ။

၄။ ဥပမာ ပ္ဍဲ လိက် ဝတ္ထု သိပ္ပံ မပြာကတ်ဂမၠိုင်

Star Wars (သတာ ဝေါရ်): ထ္ၜး လဝ် ပရူ ပဋိပက္ခ အကြာ Galactic Republic (သၞောတ်ဝ် ရဳပပ်ဗလေတ်) ကေုာံ Galactic Empire (သၞောတ်ဝ် အေန်ပါယာ) မပြာကတ် အိုတ် ပ္ဍဲ ဝင် ရုပ်ဒမျိုင် ရ။
Foundation (ဖံင်ဒေရှေန်): လိက် ဝတ္ထု မချူ လဝ် နကဵု အ္စာ Isaac Asimov မထ္ၜး လဝ် ပရူ ပရေင် သရိုဟ်လီု (Fall) အေန်ပါယာ ဂၠးအာကာသ ဇၞော် မွဲ ကေုာံ ပရေင် ကလေင် ဒက်ပ္တန် တၟိ ရ။
Star Trek (သတာ ထရက်): ထ္ၜး လဝ် ပရူ "United Federation of Planets" မဒှ် ဂကောံ မဟာမိတ် မပံင်ကောံ လဝ် နူ ဂၠးတိ ဗွဲမဂၠိုင် သွက် ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ် ကေုာံ သုတေသန။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

နိဿဲ

Asimov, Isaac (1951). Foundation. Gnome Press.
Kardashev, Nikolai (1964). "Transmission of Information by Extraterrestrial Civilizations". Soviet Astronomy.
Galactic empire, Wikipedia.