သၞောတ်ဝ် ဨကရာဇ်
 သၞောတ်ဝ် ဨကရာဇ်ဝွံ ဒှ်သၞောတ်ဝ် အုပ်ဓုပ်ဍုင် မၞုံကဵု သၟိင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဨကရာဇ်ရ | |
| အဓိပ္ပါယ် | ပရေင်အုပ်ဓုပ် နကဵု သၟိင်တၠ |
|---|---|
| ဂကူ အဓိက | အဝဵုပေင် ကေုာံ သၟဝ်ဥပဒေ |
| လက္ခဏာ သဇိုင် | ဆက်အာဲကၟာဲ နကဵု ဒတောဝ်ဆီ |
| အရာမဆက်စပ် | ဨကရာဇ်၊ ပါလဳမာန် |
သၞောတ်ဝ် ဨကရာဇ် ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောတ်ဝ် သၟိင်တၠ (အၚ်္ဂလိက်: Monarchy) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်သၞောတ်ဝ် ပရေင်အုပ်ဓုပ် ဍုင် ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန်မွဲ မၞုံကဵု ပူဂိုလ်မွဲတၠ မကော်ဂး သၟိင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဨကရာဇ် (Monarch) မဒှ် က္ဍိုပ်သကိုပ် ဍုင် (Head of state) ရ။
ဝေါဟာရဏအ် ကၠုင်နူ အရေဝ်ဂရိတ် "monarkhia" (monos = မွဲတၠ, archein = အုပ်ဓုပ်) ရ။ ဗွဲမဂၠိုင်မ္ဂး ဨကရာဇ်တအ်ဝွံ ကလိဂွံ အဝဵုအာဏာ နကဵု ပရေင်ဆက်အာဲကၟာဲ (Hereditary succession) အတိုင် ဒတောဝ်ဆီတုဲ၊ တန်တဴ လတူ ရာဇပလ္လင် စဵုကဵု လအိတ်လမျီု ဟွံသေင်မ္ဂး စဵုကဵု ဖျေံဇကု နူအဝဵု (Abdication) ရ။
ဂကူ သၞောတ်ဝ် ဨကရာဇ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သၞောတ်ဝ် ဨကရာဇ်ဝွံ အဓိက ပါ်လဝ် (၂) ဂကူရ-
၁။ သၞောတ်ဝ် ဨကရာဇ် အဝဵုပေင် (Absolute Monarchy)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်သၞောတ်ဝ် မအုပ်ဓုပ် နကဵု သၟိင်ဨကရာဇ် မရပ်လဝ် အဝဵုအာဏာ လတူဍုင် ကေုာံ ညးဍုင်ကွာန်တအ် ပေင်ပေင်ရ။ ဨကရာဇ်ဝွံ ဟွံဒးဒုင် ထိင်ဒဝ်လဝ် နကဵု သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် ဟွံသေင်မ္ဂး ပါလဳမာန်လဵုမွဲလေဝ်ရ။ ပ္ဍဲသၞောတ်ဝ်ဏအ်မ္ဂး အဝဵုအုပ်ဓုပ်ဂှ် ကြပ်တုပ်ဒၟံင် ကု သၞောတ်ဝ် အဝဵုမွဲဓဝ် (Autocracy) ရ။ (ဥပမာ ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် - ဍုင်သဴဒဳအာရေးဗီးယျာ၊ ဍုင်ဗရူနာင်)။
၂။ သၞောတ်ဝ် ဨကရာဇ် သၟဝ်ဥပဒေ (Constitutional Monarchy)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်သၞောတ်ဝ် ဨကရာဇ် မဒးဒုင် ထိင်ဒဝ်လဝ် အဝဵုအာဏာ သၟဝ် သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် (Constitution) ရ။ ပ္ဍဲသၞောတ်ဝ်ဏအ်မ္ဂး ဨကရာဇ်ဝွံ ဒှ်ဆ က္ဍိုပ်သကိုပ်ဍုင် နဒဒှ် တဆိပ်ကြာ ကေုာံ သင်္ကေတ ပရေင်ညဳသၟဟ် ဍုင်မွဲတုဲ၊ အဝဵုအုပ်ဓုပ်ဍုင် ဇေတ်တ်ဂှ် နွံပ္ဍဲတဲ အလဵုအသဳ ကေုာံ ဝန်ဇၞော် (Prime Minister) မဒးဒုင် ရုဲစှ်လဝ် နကဵု ညးဍုင်ကွာန်တအ်ရ။ (ဥပမာ - ဍုင်အင်္ဂလာန်၊ ဍုင်ဂျပေန်၊ ကေုာံ ဍုင်သေံ)။
ဝင် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲခေတ်ကိုပ်ကၠာတေအ် (ခေတ်တြေံ ကေုာံ ခေတ်လဒေါဝ်) သၞောတ်ဝ် ဨကရာဇ်ဝွံ ဒှ်သၞောတ်ဝ် မပြာကတ် ကေုာံ စကာဂၠိုင်အိုတ် အလုံဂၠးတိရ။ ဨကရာဇ်တအ် ပတှ်ေလဝ် ဒဒှ်ရ ညးတအ် ကလိဂွံ အဝဵု နူကဵု ကျာ် (Divine right of kings) ရ။
ဆဂး ကြဴနူ ပရေင်ကတဵုပၠန် ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲရးဥရောပ (ဥပမာ - ပရေင်ကတဵုပၠန် ပြင်သေတ်) တုဲ၊ သၞောတ်ဝ် ဨကရာဇ် အဝဵုပေင်တအ် အောန်စှ်ေအာတုဲ၊ ဍုင်ဗွဲမဂၠိုင် ပြံင်လှာဲကၠုင် ဇရေင် သၞောတ်ဝ် ဨကရာဇ် သၟဝ်ဥပဒေ ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောတ်ဝ် သမ္မတ (Republic) ရ။
တင်နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ (Democracy)
- သၞောတ်ဝ် အဝဵုမွဲဓဝ် (Autocracy)
- ဨကရာဇ်