သၟိင် ဒါနဳယျေလ်

သၟိင် ဒါနဳယျေလ် (အင်္ဂလိက်: Daniel of Galicia; ယူကရိန် Данило Роมาнович) ဝွံ ဒှ်သၟိင်တၠမဟာမွဲ မနွံဒၟံင် ပ္ဍဲဒေသဥရောပဗၟံက် အကြာသၞာံ ၁၂၀၁–၁၂၆၄ ရ။ ညးဝွံ ဒှ်ကောန်သၟိင် ရဝ်မေန် မဟာ (Roman the Great) တုဲ ကြဴနူမဂွံဇၞော်ကေတ် ပေါဲပၞာန်အပ္ဍဲဍုင်၊ ညးပကောံဒြဟတ်ဒေသ ဂါလိရှဳယျာ ကေုာံ ဗိုဟ်လ်ဟဳနဳယျာ ညံင်ဂွံဒှ်မွဲဍုင်သၟိင်တၠရ ။

ပွမတိုန်ဂဇအ်နန် ကေုာံ ဗျူဟာပကောံဒြဟတ်

သၟိင်ဒါနဳယျေလ် ဒးဂစာန်ဗွဲမလောန် သွက်ဂွံကလေင်ကေတ် နန်အပါဇကု။ ညးသုင်စောဲဗျူဟာပၞာန် နှေအ်နှဴကဵု ပရေင်ပညဳပညပ် ကုသၟိင်တၠဒေသဂမၠိုင်။

• ပွမဒက်ပတန်ဍုင်တၟိ: ညးဒက်ပတန်ဍုင်မပ္တံကဵု ဍုင်ခဝ်လ်မ် (Kholm) ကေုာံ ဍုင်လိဗဳဗ် (Lviv) မဒှ်ဍုင်ကိစ္စဇၞော် ပ္ဍဲဍုင်ယူကရိန် ခေတ်လၟုဟ်ရ ။

ဗျူဟာစဵုဒၞာ ဘဲမင်္ဂောလ် (Defense against Mongols)

ပ္ဍဲအခိင်ဒပ်ပၞာန်မင်္ဂောလ် လုပ်ပတိုက်ဥရောပ၊ သၟိင်ဒါနဳယျေလ် သုင်စောဲနဲကဲပရေင်ဍုင်ကွာန်အဆင့်မြင့်:

• နဲကဲပညဳပညပ်: ညးဒးအာဆဵုဂဗကဵု သၟိင်ဗာတူ (Batu Khan) သွက်ဂွံမင်မွဲ အဝဵုအုပ်ဓုပ်ဍုင်ဇကု ညံင်ဟွံဂွံလီုလာ်အာ။
• ပရေင်ဆက်ဆောံ ကုပလိုတ်: သွက်ဂွံဗတိုက်ဒစးမင်္ဂောလ်၊ ညးဒက်ပတန် ပရေင်ဆက်ဆောံ ကုပုပ်အိုတ် (Pope)။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၂၅၃၊ ညးဂွံဒုင်စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် "ဧကရာဇ် ရုသ်" (Rex Russiae) ရ ။

သ္ၚဳဂၠေပ် နကဵုမတ်တၠပညာ (Analytical Perspective)

နကဵုမတ်တၠပညာ နာနာဝိဇ္ဇာ မ္ဂး သၟိင်ဒါနဳယျေလ်ဝွံ: 1. မင်မွဲလက်သန်ဂကူ: ပကဵုညံင်ယေန်သၞာင် ရုသ် (Ruthenian) ဂွံတန်ကြံင်အာ ပ္ဍဲအခိင်အာဏာမင်္ဂောလ် လွှမ်းမိုးဒၟံင်ရ။ 2. ပရေင်ဂီုကၠီု: ညးဇၞော်မောဝ်ပ္တိုန် သၞောတ်စဵုဒၞာဍုင် (Fortification) ညံင်ဂွံစဵုဒၞာဘဲပၞာန်နူကဵု ဒေသကုန်တိုက်မာန်။ 3. နဲပညာဆက်ဆောံ: သုင်စောဲပရေင်ဍုင်ကွာန် (Diplomacy) နဒဒှ်ကပေါတ်အရင် သွက်ဂွံမင်မွဲ ဗၠးၜးဍုင်မိတိမ ဇေတ်ဇေတ် ရ ။

အာဲကၟာဲ (Legacy)

သၟိင်ဒါနဳယျေလ်ဝွံ စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ်အာဇာနည်ဂကူ သွက်ဍုင်ယူကရိန်။ ညးဝွံ ဒှ်သင်္ကေတ သွက်သတ္တိ၊ ညာဏ်ပညာ ကေုာံ ပရေင်ဆာန်ဂကူ ယူကရိန်ရ။

ဆက်ဗှ်ညိ

• သၟိင်တၠ ဂါလိရှဳယျာ-ဗိုဟ်လ်ဟဳနဳယျာ
• ကဳယေဗွေန် ရုသ်
• ဝင်ယူကရိန်
• လက်သန်ဂကူ
• နာနာဝိဇ္ဇာ