ဟဝ်မဳ ဘာဘာ
 ပါမောက္ခ ဟဝ်မဳ ဘာဘာ | |
| ကတဵုဒှ်မၞိဟ် | ၁၉၄၉ မုမ်ဗာင် (Mumbai)၊ အိန္ဒိယ |
|---|---|
| ဂကူ/ကောန်ဍုင် | အိန္ဒိယ-အမေရိကာန် |
| ကမၠောန် အဓိက | ပါမောက္ခ၊ အစာသဳအိုရဳ လိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် |
| ဌာန | တက္ကသိုလ် ဟာဗာတ် (Harvard University) |
| ပြကိုဟ် ပြာကတ် | The Location of Culture (၁၉၉၄) |
| လညာတ်သဳအိုရဳ | သဳအိုရဳ ကြဴခေတ်ကဝ်လဝ်နဳ၊ ပရေင်နှဴရဴ (Hybridity)၊ ဒၞာဲဒတန် တတိယ (Third Space) |
ဟဝ်မဳ ခါယှေတ်ဂျဳ ဘာဘာ (အၚ်္ဂလိက်: Homi Kharshedji Bhabha၊ ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ၁၉၄၉) ဝွံ ဒှ်တၠပညာ ဂကူအိန္ဒိယ-အမေရိကာန်၊ အစာသဳအိုရဳ လိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် (Cultural and literary theorist) မွဲတုဲ၊ ပါလုပ် ပ္ဍဲစရင် မၞိဟ်မဖန်ဗဒှ် သဇိုင်အင် လညာတ်သဳအိုရဳ အဓိက (၃) တၠ (သီုကဵု အေဒ်ဝါတ် သာအိတ် ကေုာံ ဂါယတြဳ သပဳဗာက်) ပ္ဍဲကဵု ဘာသာရပ် သဳအိုရဳ ကြဴခေတ်ကဝ်လဝ်နဳ (Postcolonial studies) ရ။ လၟုဟ်ညးဝွံ ယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင် နဒဒှ် ပါမောက္ခ လိက်ပတ် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာအင်္ဂလိက် (Anne F. Rothenberg Professor of the Humanities) ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် ဟာဗာတ် ရ။
သဘဴဓဝ် ကေုာံ လညာတ် အဓိကဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဟဝ်မဳ ဘာဘာ ဂွံပြာကတ်တိုန်ဂှ် ဟိုတ်နူကဵု ပရေင်လ္ၚတ်ညး မဆေင်ကဵု အဆက်အစပ် အကြာ ညးမသီအဝဵု (Colonizer) ကေုာံ ညးမဒးဒုင်သီအဝဵု (Colonized) တအ်ရ။ ညးဗမံက်ထ္ၜးလဝ် သဘဴဓဝ် အဓိက အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-
၁။ ပရေင်နှဴရဴ ယေန်သၞာင် (Cultural Hybridity)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အတိုင်လညာတ် ဘာဘာ မ္ဂး ယေန်သၞာင် (Culture) ဇၟာပ်ဇၟာပ်ဂကူဂှ် ဍေံဟွံတန်တဴဒၟံင် ညိင်ညိင်၊ ဇေတ်ဇေတ် (Pure) တုဲ၊ ပ္ဍဲအခိင် ညးမသီအဝဵု ကဵု ညးမဒးဒုင်သီအဝဵုတအ် ဆက်စပ်ရေင်သကအ်ဂှ် ပရေင်နှဴရဴ ယေန်သၞာင် ကတဵုဒှ်ကၠုင်ရ။ အရာဏအ်ဂှ် ဍေံဖန်ဗဒှ်ကဵု လက္ချဏ်ယေန်သၞာင်တၟိ (New cultural forms) တုဲ၊ ပလီုကၠေအ် လညာတ် ဍုင်ပလိုတ်တအ် မပတှ်ေလဝ် ဒဒှ်ရ ယေန်သၞာင်ညးတအ် သၠုင်အိုတ်ဂှ်ရ။
၂။ ဒၞာဲဒတန် တတိယ (The Third Space)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သဘဴဓဝ်ဏအ်ဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံင် ကု ပရေင်နှဴရဴရ။ "ဒၞာဲဒတန် တတိယ" ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ဒၞာဲ အကြာ (In-between space) ယေန်သၞာင်ၜါ မဟွံလုပ်လၟိဟ် ပ္ဍဲလပါ်လဵုမွဲရ။ ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ်ဟေင် အသမ္တီ (Identity) ကေုာံ အဓိပ္ပါယ်တၟိတအ် ကတဵုဒှ်ကၠုင်မာန်တုဲ၊ ဍေံဒစဵုဒစးကဵု ပရေင်ပါ်ခြာ "ပိုဲ" ကဵု "ညးတအ်" (Us vs. Them binary) ရ။
၃။ ပွမသ္ပဗက် (Mimicry)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဘာဘာ သ္ၚေဝ်ဂၠိပ်လဝ် အကာဲအရာ မၞိဟ်မဒးဒုင်သီအဝဵုတအ် ဂစာန်ကၠောန်သ္ပဗက်၊ ဟီုအရေဝ်ဗက် အခိုက်ကၞာ ညးမသီအဝဵု (Colonizer) တအ်ရ။ အရာဏအ်ဂှ် ၜိုန်ရ ရံင်အာ တုပ်ကဵု ပွမဒုင်ယံက် (Submission) ကီုလေဝ်၊ အတိုင်လညာတ် ဘာဘာ မ္ဂး ဍေံဒှ် ပရေင်တဝ်စၞေဟ် ဗွဲမဍိုန်ဍောတ် (Subtle resistance) မွဲသာ်ရ။ ညးမဒးဒုင်သီအဝဵုတအ် သ္ပဗက်ကီုလေဝ် ဟွံတုပ်ကၠင် (Almost the same, but not quite) တုဲ၊ အရာဏအ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု ပရေင်ဟွံဒးစိုတ် ကေုာံ ပရေင်ဂွိင် ပ္ဍဲစိုတ် ညးမသီအဝဵုတအ်ရ။
လိက်ပြကိုဟ် ပြာကတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လိက်ပြကိုဟ် ပြာကတ်အိုတ် နူကဵု ဟဝ်မဳ ဘာဘာ ဝွံ ဒှ်လိက်မၞုံယၟု The Location of Culture (ဒၞာဲဒတန် ယေန်သၞာင်) မပတိတ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၄ ရ။ လိက်အုပ်ဏအ်ဝွံ ဒှ်သဇိုင်အင် ကိစ္စဇၞော် သွက်ဂွံ လ္ၚတ်ကၠိုဟ်စိုတ် သဘဴဓဝ် ပရေင်နှဴရဴ၊ သြဇာအဝဵု ကေုာံ ပရေင်ယေန်သၞာင် ပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲခေတ်ဂၠးကဝ် (Globalization) ရ။
အာဲကၟာဲ ကေုာံ သြဇာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လညာတ် ဟဝ်မဳ ဘာဘာ ဝွံ ကဵုအရီုအဗင် ဗွဲမဇၞော် သွက်ဂွံ လ္ၚတ် ပရူ ပရေင်ပြံင်ဆုဲဒၞာဲ (Migration)၊ ကောန်ဍုင်အရင်၊ ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ် ယေန်သၞာင်ဗဟုဝိဓ (Multicultural societies) ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်ရ။ ညးဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ အသမ္တီ (Identity) မၞိဟ်မွဲဂှ် ဍေံဟွံတန်တဴ ညိင်ညိင်တုဲ၊ ဒှ်ဒၟံင် ပရေင်ပြံင်လှာဲ ကေုာံ ပရေင်ဆက်စပ် လၟိုန်ကာလရ။
တင်နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- သီအိုရဳ ကြဴခေတ်ကဝ်လဝ်နဳ (Postcolonialism)
- အေဒ်ဝါတ် သာအိတ် (Edward Said)
- ဂါယတြဳ သပဳဗာက် (Gayatri Spivak)
- ယေန်သၞာင် ဗဟုဝိဓ (Multiculturalism)