အက်သပရဲတ်သဝ်
| General information | |
|---|---|
| Field | ယေန်သၞာင်စၞစ / ကဝ်ဖဳ |
| Sub-disciplines | နဲကဲဖျေံကဝ်ဖဳ (Brewing methods) |
| Key concepts | Crema, Pressure (9 bar), Extraction |
| Study and teaching | |
| Related subjects | Cappuccino၊ Latte၊ Americano |
အက်သပရဲတ်သဝ် (အင်္ဂလိက်: Espresso; အဳတလဳ: Espresso) ဝွံ ဒှ်နဲကဲဖျေံကဝ်ဖဳ မစကာဍာ်ဂမ္တဝ် (ဗွဲမဂၠိုင် 90–95 °C) နှဴကဵုအသိင်ဓရတ် (Pressure) သၠုင်သၠုင် သွက်ဂွံဇြိုက်ပတိတ် ရသနူမကဝ်ဖဳ မဂြိုင်လဝ်ဗွဲမဍိုတ်ရ။ ဟိုတ်နူစကာအသိင်ဓရတ်တုဲ ရသကဝ်ဖဳဂှ် ဍာဲကြံင်၊ သကာတ်မြဟ် တုဲမ္ဂး နွံကဵုဍာ်ကဝ်ဖဳမဒှ်ဖျုန် (Body) ဂၠိုင်နူကဝ်ဖဳဓမ္မတာရ။
သိပ္ပံ ကေုာံ နဲကဲဖျေံ (Extraction Science)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သွက်ဂွံကလိဂွံ အက်သပရဲတ်သဝ် မနွံကဵုဍာ်ဒကေဝ်ဂှ် ဒးနွံကဵုတင်ဂၞင် အဓိက (၄) သာ်:
- Pressure (အသိင်ဓရတ်): ဒးစကာအသိင်ဓရတ် ဗွဲမဂၠိုင် 9 bar (atmosphere) သွက်ဂွံဇြိုက်ပတိတ် ကၠေင်ကဝ်ဖဳ (Coffee oils) ရ။
- Temperature (ဂမ္တဝ်): ဍာ်ဒးနွံကဵုဂမ္တဝ် မကိတ်ညဳ (အကြာ ၉၀-၉၅ ဒီဂရဳစင်တီဂရိတ်)။
- Grind (ပွမဂြိုင်): မကဝ်ဖဳ ဒးဂြိုင်လဝ် ဍိုတ်ဍိုတ် (Fine grind) ညံင်ဂွံဒှ် ညံင်ရဴဗ္တဳဍိုတ်ဍိုတ်ရ။
- Time (အခိင်): အခိင်ဖျေံ (Brewing time) ဗွဲမဂၠိုင် နွံအကြာ ၂၅-၃၀ စက္ကရ။
လဒက်ပတန် အက်သပရဲတ်သဝ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အက်သပရဲတ်သဝ် မွဲခွက် (Shot) မ္ဂး နွံကဵုအစိတ်အပိုင်း (၂) ထပ်:
- Crema (ခရဳမာ): ဒှ်ထပ်အဝေါန် အသာ်ထဝ်/ဗကေတ် မနွံဒၟံင်ပ္ဍဲလတူအိုတ်။ ဍေံကတဵုဒှ်ကၠုင်နူ ဓါတ်ဂက်သ် (Carbon dioxide) ကေုာံ ကၠေင်ကဝ်ဖဳ မနှဴအာမွဲစွံရ။
- Liquid (ဍာ်ကဝ်ဖဳ): ဒှ်ထပ်အပ္ဍဲ မနွံကဵုရသအောတ်၊ ရသဖျး ကေုာံ ရသကတန် မကိတ်ညဳဒၟံင်ရ။
သဇိုင် သွက်ကဝ်ဖဳတၞဟ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အက်သပရဲတ်သဝ်ဝွံ ဒှ်သဇိုင် (Base) အဓိက သွက်ဂွံကၠောန်ဗဒှ် ကဝ်ဖဳနာနာသာ်:
- Caffè Americano: အက်သပရဲတ်သဝ် + ဍာ်ဂမ္တဝ်။
- Caffè Latte: အက်သပရဲတ်သဝ် + တှ်ဂမ္တဝ် (Steamed milk) ဂၠိုင်ဂၠိုင်။
- Cappuccino: အက်သပရဲတ်သဝ် + တှ်ဂမ္တဝ် + အဝေါန်တှ် (Milk foam)။
- Macchiato: အက်သပရဲတ်သဝ် + အဝေါန်တှ် ညိည။
ဝေါဟာရဗေဒ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝေါဟာရ "Espresso" ပ္ဍဲအရေဝ်အဳတလဳ မဂွံအဓိပ္ပါယ် "မပတိတ်နကဵုအသိင်" (Pressed out) ဟွံသေင်မ္ဂး "ဗွဲမပြဟ်" (Expressly for you) ရ။