အခိုက်အလိုက် ကေုာံ ပရေင်ကၠောန်ဗဒှ် လညာတ်ဆာန်ဂကူ
| ပရူမဆေင်စပ် | |
|---|---|
| လၟေင်ပညာ (Field) | ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Political Science), ပရေင်မၞိဟ် (Sociology), ယေန်သၞာင် (Cultural Studies) |
| ဗၞတ်ဗ္တဳဗဟ်သၞောတ် | |
| ကဏ္ဍဆက်စပ် (Related concepts) | ဝါဒကောန်ဂကူ (Nationalism), ဒါင်ယာတ်သပဝ်ရာ (Diaspora), အခိုက်အလိုက် သၞောတ်ဝ် (Institutional practices) |
အခိုက်အလိုက် ကေုာံ ပရေင်ကၠောန်ဗဒှ် လညာတ်ဆာန်ဂကူ (အၚ်္ဂလိက်: Nationalist practices) ဝွံ ဍေံ ဒှ် လၟေင်ကမၠောန်၊ အခိုက်အလိုက်၊ ပရေင်ချဳဒရိုင် ကေုာံ နဲကဲ နာနာ မကၠောန်ဗဒှ် တိုန် သွက်ဂွံ မင်မဲ၊ ဇၞော်မောဝ် ကေုာံ ထ္ၜးပျး လညာတ် ဆာန်ဂကူ (Nationalism) ဟွံသေင်မ္ဂး ဝါဒကောန်ဂကူ မွဲမွဲ ရ။ ပရေင်ကၠောန်ဗဒှ် တအ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဟွံသေင် ဆ လပါ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဓဝ်၊ သီု ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ပရေင်မၞိဟ်၊ ယေန်သၞာင် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် သၞောတ်ဝ် အစဳအဇန် (Institutions) တအ် ဗွဲမလှဲလး ရ။ တင်ရန်တၟအ် အဓိက ဂှ် သွက်ဂွံ ဒက်ပ္တန် ပရေင်ညဳသၟဟ် အကြာ ကောန်ဂကူ တအ် ကေုာံ စၟတ်သမ္တီ ပယျဵုဒၞက် လညာတ် (Boundaries) ကု ဂကူ တၞဟ် တအ် ရ။
၁။ ဂကူ ပရေင်ကၠောန်ဗဒှ် အဓိကဂမၠိုင် (Types of Practices)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ကၠောန်ဗဒှ် လညာတ်ဆာန်ဂကူ ဏအ် ဂှ် ညးတအ် ပါ်ခြာ လ္ၚတ် ကေတ် နကဵု ကဏ္ဍ အဓိက သာ် ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ရ-
- ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ သၞောဝ် (Political and Legal Practices): ပွမကၠောန်ဗဒှ် သၞောဝ် ဥပဒေ မဆေင်စပ် ကု ကောန်ဍုင် (Citizenship laws)၊ ပရေင်စဵုဒၞာ အခေါင်အရာ ကောန်ဂကူ၊ ကေုာံ ပရေင်ချဳဒရိုင် သွက်ဂွံ ကလိဂွံ အခေါင် ပကင်ရင်ဇကုကေတ် (Self-determination) တအ် ရ။
- ယေန်သၞာင် ကေုာံ လိက်ပတ် (Cultural Practices): ပွမမင်မဲ ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် ပတိုန် အရေဝ် ဘာသာ မိ၊ လိက်ပတ်၊ အခိုက်အလိုက် ကယျိုင်ကယဝ် ကေုာံ အနုသုခုမ တအ် ညံင် ဂွံ တၞဟ်ခြာ နူ ဂကူ ညးတၞဟ် ရ။
- ဝါဒကောန်ဂကူ လၟေင်တ္ၚဲ (Banal Nationalism): အတိုင် လညာတ် အစာ ပရေင်မၞိဟ် မာက်ကယ် ဘဳလိတ် (Michael Billig) မ္ဂး، လညာတ်ဆာန်ဂကူ ဂှ် ဍေံ စောဲဗာန် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဘဝ လၟေင် တ္ၚဲ ရ။ ဥပမာ - ပွမစုတ် လဝ် သင်္ကေတ ဇၞောဝ်အလာံ ပ္ဍဲ ကပေါတ် လွပ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဒယှ်ေ ဒွက်ကောန်ဂကူ ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံ ထ္ၜး ရုပ်သၟိင် (ဥပမာ ပ္ဍဲ ဍုင်သေံ) တအ် ဒှ်တမ် ရ။
၂။ သင်္ကေတ ကေုာံ သၞောတ်ဝ် အစဳအဇန် (Symbols and Institutions)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ကၠောန်ဗဒှ် တအ် ဏအ် ညံင် ဂွံ တန်တဴ ခိုင်ကၠိုက် ဂှ် ဍေံ ဒး ဗဒဗဒါဲ လတူ သင်္ကေတ ကေုာံ သၞောတ်ဝ် အစဳအဇန် ဂမၠိုင် ရ-
- တ္ၚဲ ကောန်ဂကူ ကေုာံ ပေါဲသဘင် (National Days and Commemorations): ပွမကၠောန်ဗဒှ် တ္ၚဲ စၟတ်သမ္တီ ကိစ္စဇၞော် မပ္တံကဵု တ္ၚဲ ကောန်ဂကူ၊ တ္ၚဲ ဗၠးၜး၊ ဟွံသေင်မ္ဂး တ္ၚဲ တၠအစောန် တအ် သွက်ဂွံ ဗှ်ဗၞုဟ် ဝင် ရ။
- ပရေင်ပညာ ကေုာံ ဝင် (Education and Historiography): ပွမစုတ် ပၠုပ် ပရူ ဝင် ကောန်ဂကူ၊ ပရူ ပေါဲဗတိုက် ကေုာံ ဇမၞး တအ် ပ္ဍဲကဵု ပြကိုဟ် ဗ္တောန် လိက် (Textbooks) သွက်ဂွံ စုတ် လညာတ် ဆာန်ဂကူ ပ္ဍဲ ကောန်ၚာ် တအ် ရ။ ဏအ် ဂှ် ဒှ် လၟေင်ကမၠောန် သၞောတ်ဝ် အစဳအဇန် (Institutional practice) မွဲ မကိစ္စဇၞော် အိုတ် ရ။
- သင်္ကေတ ဍုင် (State Symbols): ပွမသုင်စောဲ ဇၞောဝ်အလာံ၊ ဒွက်ကောန်ဂကူ ကေုာံ တဆိပ်ကြာ တအ် ပ္ဍဲ အခန်ကၞာ အလဵုအသဳ ကေုာံ ပေါဲ ပြိုင်ပကာန် ဂၠးကဝ် (ဥပမာ - ပေါဲ အဝ်လာမ်ပေတ်) ရ။
၃။ အဆက်အစပ် ကု ဒါင်ယာတ်သပဝ်ရာ ကေုာံ ပရေင်ကၠောအ်က္ဍပယျဵု
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲ ခေတ် ဂၠးကဝ် ပြံင်လှာဲ ဏအ် မ္ဂး ပရေင်ကၠောန်ဗဒှ် လညာတ်ဆာန်ဂကူ ဝွံ ဍေံ ဟွံ တန်တဴ ဆ ပ္ဍဲ ပယျဵု ဍုင် ဓဝ် ရ။
- ဝါဒကောန်ဂကူ ဇမ္ၚောဲ (Long-distance Nationalism): ဂကောံ ဒါင်ယာတ်သပဝ်ရာ (Diaspora) တအ် ၜိုန်ရ မံင် ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဍုင် သၟာင် ကီု လေဝ်၊ ညးတအ် ဆက် ကၠောန်ဗဒှ် ဒၟံင် ပရေင်ဆာန်ဂကူ နကဵု ပရေင် ထံက်ပင် သြန် ဇရေင် ဂကောံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲ ဍုင် မိတိမ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ကၠောန်ဗဒှ် ပေါဲထ္ၜးဆန္ဒ ပ္ဍဲ ဍုင် မဒုင်တဲ ညးတအ် ရ။
- ဥပမာ - ဂကောံ ကောန်ဂကူ မဒး ဒုင် ဍဵုဍိုက် တအ် (Stateless diasporas) မ္ဂး၊ ညးတအ် ကၠောန်ဗဒှ် တ္ၚဲ ကောန်ဂကူ ဇကု ပ္ဍဲ ဍုင် သၟာင် တုဲ၊ သုင်စောဲ သၞောတ်ဝ် အေန်တာနဲ ကေုာံ ပရေင်ကၠောအ်က္ဍပယျဵု (Transnationalism) သွက်ဂွံ မင်မဲ လညာတ် ကောန်ဂကူ ညးတအ် ညံင် ဟွံဂွံ ကၠေအ်ကၠက် အာ ရ။
၄။ ဖဵုခိုဟ် ကေုာံ အခက်အခုဲဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဖဵုခိုဟ် (Positive Impacts):
- ဍေံ ဒက်ပ္တန် ကဵု ပရေင် ညဳသၟဟ် ကေုာံ ဒြဟတ် ပံင်ကောံ (Social cohesion) အကြာ ကောန်ဂကူ တအ် ရ။
- ဍေံ ရီုဗင် ပ္ဍဲ ပရေင် တဝ်စၞေဟ် ကု ဝါဒ ကဝ်လဝ်နဳ (Anti-colonialism) ကေုာံ ပရေင် မင်မဲ ယေန်သၞာင် ဟွံဂွံ လီုလာ် အာ ရ။
အခက်အခုဲ (Negative Impacts):
- ယဝ်ရ စကာ လောန် အာ မ္ဂး ဍေံ က္တဵုဗဒှ် ကဵု ပရေင် ဟွံဒုင်တဲ ဂကူ ညးတၞဟ် (Xenophobia)၊ ပရေင် ပါ်ခြာ ကဆံင် မၞိဟ် ကေုာံ ပရေင် ပဋိပက္ခ အကြာ ဂကူ ကဵု ဂကူ (Ethnic conflicts) မာန် ရ။
- ပရေင်ကၠောန်ဗဒှ် လညာတ်ဆာန်ဂကူ မကြံင်မ္ၚုဟ် တအ် ဂှ် လဆောဝ် မ္ဂး ဍေံ ဍဵုဍိုက် ပလီုပလာ် ထောအ် အခေါင်အရာ ဂကောံ မၞိဟ် အောန် (Minorities) မၞုံ ပ္ဍဲ ဍုင် ဂှ် ရ။
မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Billig, M. (1995). Banal Nationalism. SAGE Publications.
- Anderson, B. (1983). Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism. Verso.
- Glick Schiller, N., & Fouron, G. E. (2001). Georges Woke Up Laughing: Long-Distance Nationalism and the Search for Home. Duke University Press.