အခေါင် သ္ၚိဌာန်
အခေါင် သ္ၚိဌာန် (အၚ်္ဂလိက်: Right to housing ဟွံသေင်မ္ဂး Right to adequate housing) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ် အခေါင်အရာ ကောန်မၞိဟ် (Human right) အဓိက မွဲ မဂွံ အခေါင် ပဒတဴ ပ္ဍဲ သ္ၚိဌာန် မနွံကဵု ဂီုကၠီု၊ ပရေင်ၜိုဟ်သြိုဟ်၊ ကေုာံ စရာဲ ကောန်မၞိဟ် အလုံစုံ ရ။ အခေါင်အရာ ဏအ်ဝွံ ဟွံသေင် ဆ ဒၞာဲ သွက်ဂွံ ဇူဒီု ပ္ဍဲ သၟဝ် ကၟဳ မွဲ သၟး ပုဟ်၊ ဍေဟ် သီု ပါလုပ် ပရေင်ဍိုက်ပေင် အသီု၊ ဍာ်၊ ပၟတ်၊ သ္ၚိဍာ်၊ ကေုာံ ၚုဟ်မး မတတ်မာန် (Affordability) ရ။
အခေါင် သ္ၚိဌာန် ဝွံ ဂွံ ဒုင် စၟတ်သမ္တီ လဝ် ပ္ဍဲကဵု သၞောဝ်ဥပဒေ ဂၠးတိ ဗွဲမဂၠိုင်၊ ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲ လိက်လလောင်တြး အခေါင်အရာ ကောန်မၞိဟ် ဂၠးတိ (Universal Declaration of Human Rights - UDHR) ကေုာံ လိက်ကသုက် ဂၠးတိ ဆေင်စပ် ကု အခေါင်အရာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် (ICESCR) ရ။ ကုလသမဂ္ဂ (UN) တအ် စၟတ်သမ္တီ လဝ် ဒဒှ်ရ အခေါင် ဏအ်ဝွံ ဒှ် သဇိုင် အဓိက သွက်ဂွံ မင်မဲ ပရေင်ထတ်ယုက် ကေုာံ ပရေင်တန်တဴ ဘဝ ကောန်မၞိဟ် ရ။[၁]
လိက်ပရေင် ဏအ်ဝွံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လဝ် ပရူပရာ အခေါင် သ္ၚိဌာန် နကဵု လညာတ် ဝင်၊ လိက်ကသုက် ဂၠးတိ၊ အင်္ဂလက္ခဏာ သ္ၚိဌာန် မဍိုက်ပေင်၊ ပြသၞာ ပရေင်ကၟာတ်လဒဵု သ္ၚိ၊ ကေုာံ လညာတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် သွက် အခေါင်အရာ ဏအ် ဗွဲမလှဲလး ရ။
၁။ နိဒါန် ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် (Introduction and Definition)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]"အခေါင် သ္ၚိဌာန်" ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ် အခေါင်အရာ မပိုင်ပြဳ လဝ် နူကဵု ဂၠံဂဝ် (Inalienable right) သွက် ကောန်မၞိဟ် ဇၟာပ်ဇၟာပ် တၠ ညံင် ဂွံ ကလိဂွံ ဒၞာဲ ဌာန် မနွံကဵု ဂီုကၠီု ကေုာံ ခိုင်ကၠိုက် ရ။
နကဵု ပွံက်အဓိပ္ပါယ် ဍာံပြ နူကဵု ကမ္မတဳ ကုလသမဂ္ဂ (UN Committee on Economic, Social and Cultural Rights) မ္ဂး၊ အခေါင် ဏအ်ဝွံ ဒး ကၠိုဟ် ကေတ် နကဵု လညာတ် မလှဲလး ရ။ ဍေဟ် ဟွံသေင် ဆ အခေါင် သွက်ဂွံ နွံ သ္ၚိ သၟး (having a roof over one's head) ပုဟ်၊ ဆဂး ဍေဟ် ဒှ် အခေါင် သွက်ဂွံ ဂျိုင်တန်တဴ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ မွဲ နကဵု ပရေင်ၜိုဟ်သြိုဟ် (Peace)၊ ဂီုကၠီု (Security)၊ ကေုာံ စရာဲ (Dignity) ရ။ အခေါင် ဏအ်ဝွံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု အခေါင်အရာ တၞဟ် တအ် မပ္တံကဵု အခေါင် လမျီု၊ အခေါင် ပရေင်ထတ်ယုက်၊ ကေုာံ အခေါင် ပရေင်ပညာ ရ။ ယဝ်ရ သ္ၚိဌာန် ဟွံမဲ ဟွံသေင်မ္ဂး သ္ၚိဌာန် ဍိုန်လျ ဒၟံင် မ္ဂး၊ ပရေင်တန်တဴ ဘဝ ကောန်မၞိဟ် လေဝ် စှ်ေ အာ အဆံင် ဗွဲမဇၞော် ရ။
၂။ ဝင် တမ်မူလ ကေုာံ လိက်ကသုက် ဂၠးတိ (History and International Treaties)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အခေါင် သ္ၚိဌာန် ဝွံ စတင် ဂွံ ဒုင် စၟတ်သမ္တီ ပ္ဍဲ အဆံင် ဂၠးတိ ကြဴနူ ပၞာန်ဂၠးတိ အလန်ဒုတိယ အာစိုပ် ဒတုဲ ရ။
- လိက်လလောင်တြး အခေါင်အရာ ကောန်မၞိဟ် ဂၠးတိ (UDHR, 1948): ပ္ဍဲ ဇာတ်ပိုဒ် ၂၅ (၁) ဂှ် စၟတ်သမ္တီ လဝ် ဒဒှ်ရ "ဇၟာပ်ဇၟာပ် မၞိဟ် နွံ အခေါင် ကလိဂွံ ကဆံင် ဘဝ မဍိုက်ပေင် သွက် ပရေင်ထတ်ယုက် ကေုာံ ပရေင်တန်တဴ ခိုဟ် ဇကု ကေုာံ သ္ၚိကၟိန် ဇကု၊ မပ္တံကဵု စၞစ၊ ကပေါတ် ဗိုက်လတက်၊ ကေုာံ သ္ၚိဌာန် (Housing)..." ရ။
- လိက်ကသုက် ဂၠးတိ ဆေင်စပ် ကု အခေါင်အရာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် (ICESCR, 1966): ပ္ဍဲ ဇာတ်ပိုဒ် ၁၁ (၁) ဂှ် ဍုင် ကောန်ဂကောံ သီုဖအိုတ် ဒုင်ဝန် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ အခေါင် သွက် ကဆံင် ဘဝ မဍိုက်ပေင်၊ မပါလုပ် သီု သ္ၚိဌာန် မဍိုက်ပေင် (Adequate housing) ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကဆံင် ဘဝ မဟွံသ္ဂုတ်ခြာ ရ။[၂]
ပါဲနူ ဂှ်၊ ပရေင်စၟတ်သမ္တီ အခေါင် သ္ၚိဌာန် ဝွံ သီု နွံ ပ္ဍဲ လိက်ကသုက် တၞဟ် တအ် မပ္တံကဵု လိက်ကသုက် စဵုဒၞာ အခေါင်အရာ ကောန်ၚာ် (CRC) ကေုာံ လိက်ကသုက် စဵုဒၞာ အခေါင်အရာ မၞိဟ်ဗြဴ (CEDAW) ကီု ရ။
၃။ အင်္ဂလက္ခဏာ သ္ၚိဌာန် မဍိုက်ပေင် (Characteristics of Adequate Housing)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ဒဒှ်ရ သ္ၚိဌာန် မွဲ ဍိုက်ပေင် ကု အခေါင်အရာ ကောန်မၞိဟ် မ္ဂး၊ ကုလသမဂ္ဂ (UN) ဖျေဟ် လဝ် သဇိုင် အင်္ဂလက္ခဏာ အဓိက ၇ သာ် ရ -
| လၟေင် | အင်္ဂလက္ခဏာ (Element) | ပွံက် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် (Definition) |
|---|---|---|
| ၁ | ပရေင်ဂီုကၠီု အခေါင် ပိုင်ပြဳ (Security of tenure) | သ္ဒး နွံကဵု လိက်စၟတ်သမ္တီ မကဵု ဂီုကၠီု ညံင် ဟွံဂွံ ဒးဒုင် ထဍေင် ပတိတ် နကဵု အဓမ္မ (Forced eviction) နူ ဌာန်ဒတန်။ |
| ၂ | ပရေင်ဍိုက်ပေင် ဝန်ဆောင်မှု (Availability of services) | သ္ဒး နွံ ဍာ် သုင် မသအးဇ္ၚး၊ ပရေင်သအးဇ္ၚး (Sanitation)၊ ဓါတ်လလဳ (Energy)၊ ကေုာံ ဒၞာဲ သွက်ဂွံ ဍုန်စ စၞစ။ |
| ၃ | ၚုဟ်မး မတတ်မာန် (Affordability) | ၚုဟ်မး သ္ၚိ ကေုာံ ၚုဟ်မး စကာ (ရေက်) ဂှ် ဟွံသ္ဒး သၠုင် လောန် အာ ညံင် မၞိဟ် တအ် ဂွံ ဆောမ်လေင် သြန် သွက် စၞစ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ထတ်ယုက်။ |
| ၄ | ပရေင်ထတ်ယုက် ကေုာံ ဒၞာဲ (Habitability) | သ္ၚိ ဂှ် သ္ဒး ဖန်ဗဒှ် လဝ် ညံင် ဂွံ စဵုဒၞာ နူကဵု ရာသဳဥတု (ဗြဲ၊ ကျာ၊ ဂမ္တဴ၊ လမုဟ်) ကေုာံ ဟွံမဲ ကု အန္တရာယ် ပရေင်ထတ်ယုက်။ |
| ၅ | ပရေင်လောဲသွာ အခေါင် ဇၞော်မောဝ် (Accessibility) | သ္ၚိဌာန် သ္ဒး နွံ သွက် ညးမနွံ ပၟိက် တၟေင် မပ္တံကဵု ညးအာယုက်ဇၞော်၊ ညးမနွံကဵု စောမ်သတ္တိ ဍိုန်လျ (Persons with disabilities)။ |
| ၆ | ဒၞာဲဌာန် (Location) | ဒၞာဲ သ္ၚိ ဂှ် သ္ဒး နွံ ကြပ် ကု ဒၞာဲ ကမၠောန်၊ ဘာလ္ၚတ်၊ ရုင်ဂဥုဲ တုဲ ဟွံသ္ဒး နွံ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ မကၠိခ္ဍက် (Polluted sites)။ |
| ၇ | ယေန်သၞာင် မကိတ်ညဳ (Cultural adequacy) | ဗီုပြင် သြိုင်ခၞံ သ္ၚိ ဂှ် သ္ဒး ကိတ်ညဳ ကု ယေန်သၞာင်၊ အခိုက်အလိုက် ကေုာံ ပရေင်ပတှ်ေ ဒေသ ဂှ်။ |
၄။ အခေါင် သ္ၚိဌာန် ကေုာံ ပရေင်ဗၠးဘဲ ကောန်မၞိဟ် (Right to Housing and Human Security)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အခေါင် သ္ၚိဌာန် ဝွံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ဂီုကၠီု ကောန်မၞိဟ် (Human security) ဗွဲမဇြိုဟ်နက် ရ။ သ္ၚိ ဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ မကဵု ပရေင်စဵုဒၞာ (Protection) နူကဵု အန္တရာယ် မ္ၚး ရ။
ယဝ်ရ ကောန်မၞိဟ် တအ် ဟွံမဲ သ္ၚိ မ္ဂး၊ ညးတအ် မာန် ဒးဒုင် ဘဲ နူကဵု ရာဇဝတ် (Crime)၊ ပရေင်စော်ကၟဵု လိင် (Sexual violence - ဗွဲတၟေင် သွက် မၞိဟ်ဗြဴ)၊ ကေုာံ ယဲဘဲ တအ် လောဲသွာ ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ၊ တၠပညာ အခေါင်အရာ ကောန်မၞိဟ် တအ် ဟီုတွံ လဝ် ဒဒှ်ရ သ္ၚိဌာန် ဝွံ ဒှ် "ဇလ တောဲဆက်" (Nexus point) သွက်ဂွံ ပဍိုက်ပေင် အခေါင် လမျီု၊ အခေါင် အခိုက်အလိုက် ပူဂိုလ် (Right to privacy)၊ ကေုာံ အခေါင် ၜိုဟ်သြိုဟ် စိုတ်ဓါတ် ရ။
၅။ ပြသၞာ ပရေင်ထဍေင် ပတိတ် နကဵု အဓမ္မ ကေုာံ ညးဟွံမဲ သ္ၚိ (Forced Evictions and Homelessness)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ကလိလောန် ဒုဟ် (Violation) ဇၞော် အိုတ် လတူ အခေါင် သ္ၚိဌာန် ဂှ် ဒှ် ပရေင်ထဍေင် ပတိတ် နကဵု အဓမ္မ (Forced evictions) ရ。 ကမ္မတဳ UN စၟတ်သမ္တီ လဝ် ဒဒှ်ရ ပရေင်ထဍေင် ပတိတ် မၞိဟ် နူ သ္ၚိ ဟွံမဲ ကု သၞောဝ်ဥပဒေ ကေုာံ ဟွံမဲ ကု ဒၞာဲ ပြံင်စရာဲ တၟိ ဂှ် ဒှ် ပွမပလီု အခေါင်အရာ ကောန်မၞိဟ် မသ္ကာတ်မြဟ် ရ။
ပြသၞာ ဏအ် ဗွဲမဂၠိုင် ကတဵုဒှ် ဟိုတ်နူ -
- ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ဍုင် (Urban development): အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ကုမ္ပဏဳ တအ် သီ ကေတ် တိ သွက်ဂွံ သြိုင် တိုက် ဇၞော်ဇၞော် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ပိုန်ဒြပ်။
- ပၞာန် ကေုာံ ပရေင်ဟွံၜိုဟ်သြိုဟ် (Armed conflicts): မၞိဟ် ဒး ထောအ် သ္ၚိ တုဲ ဒး ပြံင်ဒဴ အာ ဒၞာဲ တၞဟ် (IDPs)။
- ညးဟွံမဲ သ္ၚိ (Homelessness): ဒှ် အကာဲအရာ မၞိဟ် ဟွံမဲ ဒၞာဲ သွက်ဂွံ တန်တဴ တုဲ ဒး တိက် လတူ ဂၠံင်။ ဏအ်ဂှ် ဒှ် စၟတ်သမ္တီ (Symptom) ဒဒှ်ရ သၞောတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သၞောဝ်ဥပဒေ ဍုင် မွဲ ကျ အာ ရ။[၃]
၆။ အခေါင်အရာ သွက် ဂကောံ မလောဲသွာ ဒးဒုင် ပလီု (Rights for Vulnerable Groups)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အခေါင် သ္ၚိဌာန် ဝွံ ပတိတ် သၞောဝ် တၟေင် သွက် ဂကောံ မၞိဟ် မဒးဒုင် ဍဵုဍိုက် လောဲသွာ (Vulnerable groups) ရ။
- မၞိဟ်ဗြဴ (Women): ပ္ဍဲ ဍုင် ဗွဲမဂၠိုင်၊ သၞောဝ် အာဲကၟာဲ (Inheritance laws) ကေုာံ အခိုက် ယေန်သၞာင် ဟွံကဵု အခေါင် ကု မၞိဟ်ဗြဴ သွက်ဂွံ ပိုင်ပြဳ တိ ကေုာံ သ္ၚိ။ ယဝ်ရ တၠသ္ၚိ စုတိ ဟွံသေင်မ္ဂး ပြးဆာဲ အာ မ္ဂး၊ မၞိဟ်ဗြဴ တအ် မလေပ် ဒးဒုင် ထဍေင် ပတိတ် လောဲသွာ ရ။
- ကောန်ၚာ် (Children): ကောန်ၚာ် မဇၞော် ကတဵု ပ္ဍဲ သ္ၚိ မဟွံဍိုက်ပေင် တအ် မလေပ် ဒးဒုင် ဖဵုသက်ရောက် ပရေအ် လတူ ပရေင်ထတ်ယုက် (ဥပမာ ယဲကျာ) ကေုာံ ပရေင်ပညာ (ဟွံမဲ ဒၞာဲ သွက်ဂွံ လ္ၚတ် လိက်) ရ။
- ညးပြံင်ဒဴ ကေုာံ ကောန်ဍုင်အရင် (Refugees and Indigenous peoples): ညးတအ် ဗွဲမဂၠိုင် ဒး ဒုင် ပလီု တိဍာ် သဘာဝ ညးတအ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒး တန်တဴ ပ္ဍဲ ဒပ် (Camps) မဟွံမဲ ကု ဂီုကၠီု ရ။
၇။ သၞောဝ်ဥပဒေ ကေုာံ အလဵုအသဳ ဍုင်ဂမၠိုင် (National Laws and Government Policies)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ၜိုန်ရ အခေါင် သ္ၚိဌာန် နွံ ပ္ဍဲ သၞောဝ် ဂၠးတိ ကီုလေဝ်၊ ပရေင်စၟတ်သမ္တီ ပ္ဍဲ သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် (Constitution) ဍုင် ဂှ် တၞဟ်ခြာ ဒၟံင် ရေင်သကအ် ရ။
- ဍုင် အာဖရိက သၠုင်ကျာ (South Africa): ဒှ် ဍုင် မစၟတ်သမ္တီ လဝ် အခေါင် သ္ၚိဌာန် ပ္ဍဲ သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် ဍာံဍာံပြပြ (Justiciable right) ရ။ ညးဍုင်ကွာန် မာန် စောဲ ဂဗုတ် လတူ အလဵုအသဳ ယဝ်ရ အလဵုအသဳ ဟွံဖန်ဇန် ကဵု သ္ၚိဌာန် ရ (ဥပမာ - ဂဗုတ် Grootboom case)။[၄]
- ဍုင် အမေရိကာန် (United States): ပ္ဍဲ သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် အမေရိကာန် ဟွံမဲ ပရေင်စၟတ်သမ္တီ "အခေါင် သ္ၚိဌာန်" နဒဒှ် အခေါင် သဇိုင် ပုဟ်။ သ္ၚိဌာန် ဂှ် ဒှ် ဆ ဒြပ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဓမ္မတာ (Commodity) မွဲ သၟး ရ။
- ဍုင် ဥရောပ လ္ၚဵု (European countries): ဥပမာ ဍုင်ပြင်သေတ် (France) တအ် ပတိတ် လဝ် သၞောဝ် ဥပဒေ (DALO law) မကဵု အခေါင် ကု ညးဍုင်ကွာန် သွက်ဂွံ အာတ်မိက် သ္ၚိဌာန် နူ အလဵုအသဳ ရ။
၈။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပြသၞာ ၚုဟ်မး သ္ၚိ (Economics and Housing Affordability)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပြသၞာ ဇၞော် အိုတ် သွက် အခေါင် သ္ၚိဌာန် ပ္ဍဲ ခေတ် တ္ၚဲဏအ် ဂှ် ဒှ် ပရေင်ပြံင်လှာဲ သ္ၚိ နဒဒှ် ဒြပ် သြန် (Financialization of housing) ရ။
ကမ္မဏဳ ဇၞော်ဇၞော် (Corporate landlords) ကေုာံ ညးလွပ် သြန် (Investors) တအ် ရာန် ကေတ် သ္ၚိဌာန် ဗွဲမဂၠိုင် သွက်ဂွံ ဂၠာဲ ဖဵု သြန် (Speculation) စၞး မဖန်ဇန် သွက်ဂွံ ပဒတဴ ဍာံပြ ရ။ ပရေင် ဏအ် ပကဵု ညံင် ၚုဟ်မး သ္ၚိ ကေုာံ ၚုဟ် ရေက် သ္ၚိ (Rent prices) သၠုင် တိုန် အာ စဵုကဵု မၞိဟ် ဓမ္မတာ တအ် (Working class) ရာန် ဟွံမာန် တုဲ ဒး ပြံင် အာ မံင် ပ္ဍဲ မ္ၚး ဍုင် (Suburbs) ဟွံသေင်မ္ဂး ဒှ် အာ ညးဟွံမဲ သ္ၚိ ရ။ သွက်ဂွံ ဖြေစှ် ပြသၞာ ဏအ်၊ တၠပညာ တအ် အာတ်မိက် အလဵုအသဳ ညံင် ဂွံ သြိုင် သ္ၚိ ညးဍုင်ကွာန် (Social housing) ကေုာံ ထိင်ဒဝ် ၚုဟ်မး ရေက် (Rent control) ရ။
၉။ တဝ်စၞေဟ် သွက် အခေါင် သ္ၚိဌာန် (Activism and Housing Rights Movements)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဟိုတ်နူ ပြသၞာ သ္ၚိဌာန် ကတဵုဒှ် ဇၞော်တိုန်၊ ဂကောံ ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဒက်ပတန် ပရေင်ချဳဓရာင် (Social movements) ဗွဲမဂၠိုင် သွက်ဂွံ အာတ်မိက် အခေါင်အရာ ဏအ် ရ။
- အခေါင် လတူ ဍုင် (Right to the City): ဒှ် လညာတ် မစန်ဒက် ညံင် ညးဍုင်ကွာန် သီုဖအိုတ် ဂွံ နွံ အခေါင် ဖန်ဇန် ဗီုပြင် ဍုင် ညးတအ်၊ တုဲ ဍုင် ဂှ် ဟွံသ္ဒး ဒှ် ဆ သွက် ညးသိုက် တအ် သၟး ပုဟ်။
- ဂကောံ ညးရဲ ရေက် သ္ၚိ (Tenants' Unions): ပ္ဍဲ ဍုင် ဇၞော်ဇၞော်၊ မၞိဟ် ရေက် သ္ၚိ တအ် ဒက်ပတန် သမဂ္ဂ သွက်ဂွံ တဝ်စၞေဟ် ကု တၠသ္ၚိ မတိုန် ၚုဟ်မး ဟွံမဲ ကု ဓဝ်ဍာံ တအ် ကေုာံ ဒစးဒုင် ပရေင်ထဍေင် ပတိတ် ရ။
၁၀။ သ္ၚောပ် ကေုာံ လညာတ် အနာဂတ် (Conclusion and Future Perspectives)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အခေါင် သ္ၚိဌာန် ဝွံ ဒှ် တိုင်ခဳ အဓိက သွက် ပရေင်တရားမျှတ (Social justice) ကေုာံ ပရေင်တန်တဴ ဘဝ ကောန်မၞိဟ် ရ။ ၜိုန်ရ သၞောဝ် ဂၠးတိ နွံ ကီုလေဝ်၊ ဍုင် ဗွဲမဂၠိုင် ဆက် တန်တဴ ဟွံမာန် ပဍိုက်ပေင် အခေါင် ဏအ် သွက် ကောန်ဍုင် ညးတအ် ဏီ ရ။
ပ္ဍဲ အနာဂတ်၊ အခေါင် သ္ၚိဌာန် သ္ဒး ဆဵုဂဗ ကု တင်ဝါတ်ဂါတ် တၟိ တၟိ မပ္တံကဵု အပြံင်အလှာဲ ရာသဳဥတု (Climate change) မပကဵု ညံင် ဍာ် တိုန် တုဲ သ္ၚိဌာန် လပါ် ပြင်ၜဳ တအ် လီုလာ် အာ မာန်။ သာ်ဂှ် ဟွံသေင်၊ ပရေင်ပြံင် ပြာပ် ဇၞော် (Urbanization) လေဝ် ပကဵု ညံင် ဍုင် ဇၞော် တအ် က္ဍန် တိုန် ရ။ သွက်ဂွံ ဖြေစှ် ပြသၞာ ဏအ်၊ အလဵုအသဳ ကေုာံ ဂကောံ ဂၠးတိ တအ် သ္ဒး စွံ အဓိက လတူ သ္ၚိဌာန် နဒဒှ် အခေါင်အရာ (Right) စၞး မစွံ နဒဒှ် ဆ ကပေါတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Commodity) မွဲ သၟး ရောင်။[၅]
နိဿဲဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Hohmann, J. (2013). The Right to Housing: Law, Concepts, Possibilities. Hart Publishing, 15-22။
- ↑ UN Committee on Economic, Social and Cultural Rights (1991). "General Comment No. 4: The Right to Adequate Housing (Art. 11 (1) of the Covenant)". UN Doc E/1992/23: 1-5.
- ↑ Edgar, B. (2002). Access to housing: Homelessness and vulnerability in Europe. The Policy Press, 35-42။
- ↑ Leckie, S. (2003). National Perspectives on Housing Rights. Martinus Nijhoff Publishers, 105-120။
- ↑ Farha, L. (2016). "Report of the Special Rapporteur on adequate housing as a component of the right to an adequate standard of living". UN General Assembly A/71/310: 10-18.
ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- အခေါင်အရာ ကောန်မၞိဟ် (Human rights)
- လိက်လလောင်တြး အခေါင်အရာ ကောန်မၞိဟ် ဂၠးတိ (UDHR)
- သ္ၚိဌာန် (Housing)
- ကုလသမဂ္ဂ (United Nations)
- ဂီုကၠီု ကောန်မၞိဟ် (Human security)