အင်္ဂလိင်ညးတြုံ

သၞောတ် အင်္ဂလိင် ညးတြုံ

ဗီုပြင် အင်္ဂလိင်ညးတြုံ လဒက်ပ္တန် အင်္ဂဇတ် လပါ်မ္ၚး ကေုာံ လပါ်အပ္ဍဲ သၞောတ်အင်္ဂလိင်ညးတြုံ
ဂကူဇကု (System)	သၞောတ်ဗဳဇမသုက် (Reproductive system)

သၞောတ် အင်္ဂလိင် ညးတြုံ (အၚ်္ဂလိက်: Male reproductive system) ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောတ် ဗဳဇမသုက် ညးတြုံ ဝွံ ဍေံဒှ် သၞောတ်အင်္ဂဇတ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ဇဳဝဗေဒ ပ္ဍဲခန္ဓကာယ ညးတြုံ မဖန်ဗဒှ်ကဵု သွက်ဂွံဆက်ကောန်ဗြောဝ်၊ ပွမပ္တိတ် မသုက် (Sperm)၊ ကေုာံ ပွမဗလးပ္တိတ် ဍာ်သုက် (Semen) သွက်ဂွံ ပံင်နှဴ ကုခၟာဲ ညးဗြဴ (Ovum) ပ္ဍဲအကြာ လၟေင်ကမၠောန် ဆက်ဆောံလိင် ရ။

ပါဲနူ တာလျိုင် မဆက်ကောန်ဗြောဝ်တုဲ၊ သၞောတ်ဏအ် ဍေံသီု ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် သွက်ဂွံ ပ္တိတ်ကဵု ဟဝ်မုန် (Hormones) မပ္တံကဵု တေတ်သတဝ်သတဳရဝ် (Testosterone) မဒှ် ဟဝ်မုန် အဓိက မဖန်ဗဒှ်ကဵု လက္ခဏာ ညးတြုံ မပ္တံကဵု ရမ္သာင်ဇြိုဟ်၊ သော်ပါင်သော်မုက် ကေုာံ ဒြဟတ်ဖျုန် တအ်ရ။

အစိတ်အပိုင်း လပါ်မ္ၚး (External Organs)

အင်္ဂဇတ် ညးတြုံ လပါ်မ္ၚး မညာတ်ကေတ် နကဵု မတ်မာန်တအ်ဂှ် နွံ ၃ သာ် အဓိကရ-

1. လိင် / အင်္ဂဇတ် (Penis): ဍေံဒှ် အင်္ဂလပါ်မ္ၚး အဓိက သွက်ဂွံ ဆက်ဆောံလိင် ကေုာံ သွက်ဂွံ ဗလးပ္တိတ် ဍာ်ဆီ (Urine) ရ။ ပ္ဍဲအင်္ဂဇတ်ဏအ်ဂှ် ဍေံဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ဖျုန်မၞုံကဵု သၞောတ်ဆီ (Spongy tissue) မာန်တုဲ ကာလစိုတ်ဓါတ် လိင် က္တဵုဒှ်မ္ဂး ဆီလုပ်ပေင်တုဲ ဍေံကြံင်မ္ၚုဟ် (Erection) ကၠုင်မာန်ရ။
2. ထိုင်မစိင် / ထိုင်ခၟာဲ (Scrotum): ဍေံဒှ် ထိုင်စၞာံ မနွံ သၟဝ်အင်္ဂဇတ်တုဲ ဍေံဂြောပ်ဗိုင် ကေုာံ မင်မဲလဝ် မစိင် (Testicles) ၜါမ ရ။ တာလျိုင် အဓိက ထိုင်ဏအ်ဂှ် သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ်ကဵု ဓါတ်ဂမ္တဴ ညံင်ဂွံ စှ်ေနူ ဓါတ်ဂမ္တဴ ခန္ဓကာယ ဓမ္မတာ (ၜိုတ် 1 စဵုကဵု 2 ဒဳဂရဳ သေန်တဳဂရိတ်) ညံင်ဂွံ ရုံဂံင် ကုပရေင်ဖန်ဗဒှ် မသုက်ရ။
3. မစိင် / ခၟာဲတြုံ (Testicles / Testes): ဍေံဒှ် ခၟာဲ ၜါမ မနွံ အပ္ဍဲထိုင်မစိင်ရ။ တာလျိုင် ဍေံဂှ် ပ္တိတ်ကဵု "မသုက်" (Sperm) ကေုာံ ဟဝ်မုန် ညးတြုံ မၞုံယၟု "တေတ်သတဝ်သတဳရဝ်" (Testosterone) ရ။

အစိတ်အပိုင်း လပါ်အပ္ဍဲ (Internal Organs)

သၞောတ်အပ္ဍဲ ခန္ဓကာယ တအ်ဂှ် ဍေံပံင်ညဳတုဲ ကၠောန်ကမၠောန် သွက်ဂွံ ပကောံ၊ ထိင်ဒဝ် ကေုာံ ဗလးပ္တိတ် ဍာ်သုက်ရ-

• သၞောတ်ပကောံမသုက် (Epididymis): ဍေံဒှ် ပၠောပ် ဂၠိင်င် မနွံ လက္ကရဴ မစိင်တုဲ တာလျိုင်ဍေံဂှ် သွက်ဂွံ ဒုင်ကေတ် မသုက် နူမစိင် တုဲ လွဳလွတ် ဖောအ်ဗြေဝ် ညံင်မသုက်တအ် ဂွံစိုပ် ကဆံင် မအာစိုပ်တရဴမာန် (Mature) ရ။
• ပၠောပ်ဍာ်သုက် (Vas Deferens): ဍေံဒှ် ပၠောပ် မဆက်စၠောအ် နူကဵု Epididymis သွက်ဂွံ ပလံင်ဏာ မသုက် ဇရေင် ပၠောပ်ဆီ (Urethra) ကာလ မဗလး ဍာ်သုက်ရ။
• ဂြိုဟ်ဍာ်သုက် (Seminal Vesicles): ဍေံဒှ် ဂြိုဟ် မပ္တိတ်ကဵု ဍာ်ကယျး (Fluid) မၞုံကဵု ဓါတ်သဂြာ မကဵု ဒြဟတ် ကုမသုက် ညံင်ဂွံ ချဳဓရာင်မာန်ရ။
• ဂြိုဟ်ပရဝ်သတိတ် / ဂြိုဟ်သုက် (Prostate Gland): ဂြိုဟ်ဏအ် ဍေံနွံ သၟဝ် ထိုင်ဆီ (Bladder) တုဲ ဍေံပ္တိတ်ကဵု ဍာ် ကေုာံ အေန်ဇြာင် (Enzymes) မဗိုင်ဖန် ညံင်ဍာ်သုက် ဂွံအာလောဲ ကေုာံ ညံင်မသုက် ဂွံဂျိုင်လအ် ပ္ဍဲခန္ဓ ညးဗြဴရ။
• ဂြိုဟ် ကောဝ်ပါ (Cowper's gland): ဍေံပ္တိတ်ကဵု ဍာ် ကြပ်ပ် သွက်ဂွံ ကြာတ်ကြဴ ကဵု ပၠောပ်ဆီ ညံင်ဟွံဂွံ ဒှ် ဓါတ်အေတ်သေတ် (Acidic) ကိုပ်ကၠာ ဟွံဗလး ဍာ်သုက် ဏီရ။

တာလျိုင် ကေုာံ လၟေင်ကမၠောန် (Functions and Physiology)

သၞောတ်အင်္ဂလိင် ညးတြုံ ဝွံ ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင် အဓိက ၃ သာ်-

1. ပွမဖန်ဗဒှ် မသုက် (Spermatogenesis): ကမၠောန် မပ္တိတ် မသုက် ဝွံ ဍေံစက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲအခိင် ကောန်တြုဟ်တအ် စိုပ် အဝဲဗၠာဲ (Puberty) တုဲ ဍေံဆက် ပ္တိတ်အာ ဒၟံင် စဵုကဵု အလုံမွဲ ဘဝရ။
2. ပွမဖန်ဗဒှ် ဟဝ်မုန် ညးတြုံ (Hormone Production): ပွမပ္တိတ် ဟဝ်မုန် တေတ်သတဝ်သတဳရဝ် မထိင်ဒဝ်ကဵု အခိုက်အလိုက် စိုတ်ဓါတ်၊ လိင် ကေုာံ ဒြဟတ်ခန္ဓကာယ ညးတြုံ။
3. ပွမဆက်ကောန်ဗြောဝ် (Reproduction): ပွမပၠောပ်စုတ် ဍာ်သုက် ပ္ဍဲအင်္ဂဇတ် ညးဗြဴ သွက်ဂွံ ပံင်နှဴ ကုခၟာဲ (Fertilization) တုဲ သြိုင်ခၞံ ဘဝမၞိဟ်တၟိ။

ယဲ ကေုာံ ပရေင်ထတ်ယုက် (Diseases and Health)

ပရေင်ထတ်ယုက် သၞောတ်အင်္ဂလိင် ညးတြုံ ဝွံ ကိစ္စဇၞော် လောန်ရ။ ယဲ မလေပ် က္တဵုဒှ်မာန် တအ်ဂှ်-

• ကေန်သာ ဂြိုဟ်သုက် (Prostate Cancer): ယဲကေန်သာ မလေပ် က္တဵုဒှ် ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲညးတြုံ မအာယုက် ဇၞော်တအ်။
• ကေန်သာ မစိင် (Testicular Cancer): လေပ်က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲ မၞိဟ်တြုဟ် အဝဲ အကြာ ၂၀ စဵုကဵု ၄၀ သၞာံ။
• ယဲ မဆက်စၠောအ် နူလိင် (Sexually Transmitted Infections - STIs): မပ္တံကဵု ယဲ HIV၊ ယဲဂြန် (Gonorrhea)၊ ကေုာံ ယဲသဳဖလိတ် (Syphilis) တအ်ရ။
• အင်္ဂဇတ် ဟွံကြံင်မ္ၚုဟ် (Erectile Dysfunction): အကာဲအရာ မဟွံမာန် ပ္တိတ် ဒြဟတ် အင်္ဂဇတ် သွက်ဂွံ ဆက်ဆောံလိင် ဟိုတ်နူကဵု ယဲဆီ၊ ယဲစိုတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ယဲကတိုင်ဆီ တအ်ရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

• အင်္ဂဇတ် ညးဗြဴ (Female reproductive system)
• ပရေင်ထတ်ယုက် လိင် (Sexual health)
• တေတ်သတဝ်သတဳရဝ် (Testosterone)

နိဿဲ

• (2018) Human Anatomy & Physiology. Pearson. ISBN 978-0134580999။ 
• Sexual Health. World Health Organization.