အတ္ထုပ္ပတ္တိဇကု
| အတ္ထုပ္ပတ္တိဇကု (Autobiography) | |
|---|---|
| ဂကူ လိက်ပတ် | လိက်ပတ်၊ ရာဇဝင်၊ ဝင်ပူဂိုလ် |
အတ္ထုပ္ပတ္တိဇကု (အင်္ဂလိက်: Autobiography) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ဂကူလိက်ပတ် မချူလဝ် ပရူဝင်ဘဝပူဂိုလ်မွဲမွဲ နကဵု ညးတၠဘဝဂှ် အလဵုဇကုရ။ နကဵုမတ်တၠပညာ လိက်ပတ် ကေုာံ ရာဇဝင်မ္ဂး၊ အတ္ထုပ္ပတ္တိဇကုဝွံ တၞဟ်ခြာကဵု အတ္ထုပ္ပတ္တိ (Biography) မဒှ်လိက်ပရူပူဂိုလ်မွဲ မချူလဝ် နကဵုညးတၞဟ်တုဲ၊ ဍေဟ်ဒှ်အရာ မထ္ၜးကဵု လညာတ်ပူဂိုလ်၊ ပရေင်ဆဵုဂဗ ကေုာံ ပရေင်စိုတ်ဓါတ် ညးတၠဘဝဂှ် ဗွဲမနွံကဵု ယုတ္တိဗေဒ ဇေတ်ဇေတ် ရ။
ရိုဟ်ကၞက်ဝေါဟာရ (Etymology)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝေါဟာရ "Autobiography" ဝွံ ကၠုင်နူ အရေဝ်ဂရိတ် (Greek) ပိမ ပံင်သၟဟ်လဝ်ရ-
- autos = ဇကုအလဵုဇကု (self)
- bios = ဘဝ ဟွံသေင်မ္ဂး လမျီု (life)
- graphein = ပွမချူ (to write)
ဟိုတ်ဂှ်ရ အဓိပ္ပါယ်တပ်ပ်မ္ဂး ဒှ် "ပွမချူစၟတ်သမ္တီ ဝင်ဘဝ ဇကုအလဵုဇကု" ရ။
ဂကူ ကေုာံ အရာမဆက်စပ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အတ္ထုပ္ပတ္တိဇကုဂှ် နွံကဵု ဗီုပြင်တၞဟ်ဟ်သာ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ-
- စၟတ်သမ္တီဘဝ (Memoir): တၞဟ်ခြာကဵု အတ္ထုပ္ပတ္တိဇကု မချူလဝ် နူစတန်ဂၠံသြိုဟ် စဵုကဵုစိုပ် အခိင်လၟုဟ်ဂှ်တုဲ၊ Memoir ဝွံ စွံအာရီု လတူ အခိင်ကာလမွဲမွဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ဆဵုဂဗ ကိစ္စဇၞော်မွဲမွဲ (ဥပမာ- အခိင်ပၞာန်၊ အခိင်ယဲ) သၟးရ။
- ဒိုင်ယာရဳ (Diary / Journal): ပွမချူစၟတ်သမ္တီလဝ် ပရေင်ဆဵုဂဗ ကေုာံ လညာတ် ရိုဟ်ဒဒှ်တ္ၚဲ။ ဥပမာ - ဒိုင်ယာရဳ အာန်ဖရက် (Anne Frank) မဒှ်သက်သဳဝင် ခေတ်ပၞာန်ဂၠးကဝ် ဒုတိယ။
သ္ၚဳဂၠေပ် နကဵုမတ်တၠပညာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နကဵု လညာတ် စိတ္တဗေဒ (Psychology) ကေုာံ ဗေဒပရေင်မၞိဟ် မ္ဂး:
- Self-Reflection (ပွမကလေင်သ္ၚဳဂၠေပ်ဇကု): ပွမချူ အတ္ထုပ္ပတ္တိဇကုဂှ် ဒှ်လၟေင်ကမၠောန် မကလေင်သ္ၚဳဂၠေပ် ပရေင်ဘဝဇကု (Introspection) တုဲ ဖန်ဗဒှ်ကဵု ဓဝ်သမ္တီ ကေုာံ ပရေင်ကၠိုဟ်ခိုဟ် လတူဇကုအလဵုဇကုရ။
- Subjectivity vs Objectivity (လညာတ်ပူဂိုလ် ကေုာံ လညာတ်ဓမ္မတာ): ၜိုန်ရ အတ္ထုပ္ပတ္တိဇကုဝွံ ဒှ်သက်သဳဝင် ခိုဟ်မွဲကီုလေဝ်၊ ဟိုတ်နူ ညးမချူဂှ် ဒှ်ညးတၠဘဝအလဵုဇကုတုဲ လညာတ်လပါ်မွဲသ္ကုတ် (Bias) ပါလုပ်မာန်ဒၟံင်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲကမၠောန်သုတေသန ရာဇဝင်မ္ဂး သ္ဒးသ္ၚဳဂၠေပ် နကဵု လညာတ်ပါ်ပဲါ အဆံင်သၠုင် ကေုာံ ပံင်တောဲကဵု သက်သဳမ္ၚး (Secondary sources) ဗွဲမနွံကဵု သၞောတ်အစာံရ။
စေဝ်ပၞောန် ဝဳကဳပဳဒဳယာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲသၞောတ်ဝ် ဝဳကဳပဳဒဳယာမ္ဂး ပွမချူ လိက်ပရေင် ပရူဇကုအလဵုဇကု (Autobiography guidelines) ဂှ် ဟွံကဵုလဝ် အခေါင် ဗွဲမဗၠးၜးရ။ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ဍေဟ်ဟွံကိတ်ညဳ ကုစေဝ်ပၞောန် မဒးချူ ဗွဲမသၟဟ်တုပ် (Neutral Point of View) ကေုာံ လညာတ်ပါ်ပဲါ လပါ်မွဲသ္ကုတ် (Conflict of Interest) ရ။