အနုပညာမန်
အနုပညာမန် (အင်္ဂလိက်: Mon Arts) ဂှ် ဒှ်ပကောံပကာန် ပညာစိုပ်တဲ၊ ဗီုပြင်သြိုင်ခၞံ၊ ရုပ်ပုတ်ဂၠဟ်၊ ရုပ်ဓရီု ကေုာံ အနုပညာသၟာဇှ်ေ (Performing Arts) မနွံကဵုလက်သန်တၟေင် မကတုဲဒှ်ကၠုင် နူအာဲကၟာဲဂကူမန်ရ။ အနုပညာမန်ဂှ် နှဴရဴဒၟံင်ကဵု သာသနာ ကေုာံ ဝင် ဂကူမန် ဗွဲမဇြိုဟ်နက်ရ။
၁. ကဏ္ဍအဓိကဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အနုပညာမန်ဂှ် ပါ်ခြာလဝ် နကဵုဗီုပြင်နာနာ:
- ဗီုပြင်သြိုင်ခၞံ (Architecture): ဗီုပြင်စေတဳ၊ ဘာလကျာ် ကေုာံ သိမ်မန် မနွံကဵုလက်သန်တၟေင် (ဥပမာ - စေတဳယေန်သၞာင်ဗုကာံ)။
- ရုပ်ပုတ်ဂၠဟ် (Sculpture): ပွမပုတ်ဂၠဟ်ရုပ်ကျာ်၊ ရုပ်သၟိင်အသူရိန္ဒ ကေုာံ ရုပ်အနုပညာမန် နကဵုတၟအ်၊ ဆု ဟွံသေင်မ္ဂး အုတ်။
- ရုပ်ဓရီု (Painting): ဗီုဓရီုဝင်သာသနာ ပ္ဍဲဗဒင်ဘာလကျာ် (Murals) မဗၟံက်ထ္ၜးကေတ် ယေန်သၞာင်မန်။
- အနုပညာသၟာဇှ်ေ (Performing Arts): ဒွက်မန်၊ လှ်ေမန် ကေုာံ ဝိုင်အတိုင်မန် မနွံကဵုရမ္သာင်တၟေင်။
၂. အနုပညာမန် ကေုာံ အစောံသတ္တိ (Agency)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲအရာမလ္ၚတ် "Multiculturalism"၊ အနုပညာမန်ဂှ် ဒှ် "Visual Sovereignty" (အဝဵုဗီုပြင်)။ ဍေဟ်ထ္ၜးကေတ်မာန် ဗီုလဵုသံဃမန် သုင်စောဲအနုပညာ သွက်ဂွံစဵုဒၞာ "State Intervention" (အဝဵုအလဵုအသဳလုပ်ပထုဲ) ကေုာံ ပွမနှဴရဴကဵုယေန်သၞာင်ဗဟဵု (Burmanization) ရ။