အနုသုခုမ
| Art အနုသုခုမဝွံ ဒှ်အရာ မဖန်ဗဒှ်လဝ် နကဵု အစောံစရာဲ ကေုာံ လညာတ် ကောန်မၞိဟ် သွက်ဂွံ ထ္ၜး ပရေင်ခံင်စိုတ်ရ | |
| ကဏ္ဍ အဓိက | ကွတ်ပါန်ခဳ၊ ကွတ်ပျးထ္ၜး၊ လိက်ပတ် |
|---|---|
| သဇိုင် အဓိက | လညာတ်ဉာဏ်၊ အစောံစရာဲ ကေုာံ ပရေင်ခံင်စိုတ် |
| တမ်မူလ | ခေတ်ကိုပ်ကၠာဝင် (ထီုရုပ်ပါန်ခဳ) |
| လွပ် အဓိက | ယေန်သၞာင်၊ လဟိင်စိုတ် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် |
အနုသုခုမ (အၚ်္ဂလိက်: Art) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်လၟေင်ကမၠောန် ဟွံသေင်မ္ဂး အရာမဖန်ဗဒှ်လဝ် နကဵု အစောံစရာဲ ကွတ်တဲ၊ လညာတ် ဉာဏ် (Imagination) ကေုာံ ပရေင်ခံင်စိုတ် ကောန်မၞိဟ်တအ် သွက်ဂွံ ထ္ၜးကဵု ပရေင်ကျေဝ်ဂေါဝ် (Aesthetics) ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် မွဲမွဲရ။[၁]
အနုသုခုမဝွံ ဒှ်အရာ မကိစ္စဇၞော် သွက် ယေန်သၞာင် ကောန်မၞိဟ်တအ်တုဲ၊ ဍေံဒှ် ဒြဟတ် သွက်ဂွံ ချူစၟတ်သမ္တီ ဝင်၊ ထ္ၜးဆန္ဒ ကေုာံ သၠာဲဂတး လညာတ် အကြာ ဂကောံမၞိဟ် နာနာသာ်ရ။
ဝင် ကေုာံ တမ်မူလ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ကမၠောန် အနုသုခုမဝွံ စကတဵုဒှ်ကၠုင်လဝ် နူကဵု ခေတ်ကိုပ်ကၠာဝင် (Prehistoric era) တေအ်ရ။ သက်သဳ အခိင်တြေံအိုတ်ဂှ် ဒှ် ရုပ်ပါန်ခဳ မချူလဝ် ပ္ဍဲဗဒင်ထီု (Cave paintings) မပ္တံကဵု ရုပ် တိရစ္ဆာန် ကေုာံ လၟေင်ဘဝ ကောန်မၞိဟ် သွက်ဂွံ ပူဇဴ ဟွံသေင်မ္ဂး စၟတ်သမ္တီလဝ်ရ။
ကြဴနူဂှ် ပ္ဍဲခေတ် ဂန္ထဝင် (ဥပမာ - ရးအဳဂျေပ်၊ ဂရိတ်၊ ရဝ်မ၊ ကေုာံ အာရှ ခေတ်တြေံ) မ္ဂး ကွတ်ပိသုကာ ကေုာံ ရုပ်ကၠောန်တအ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်လဝ် ဗွဲမလောန်ရ။ လၟုဟ် ပ္ဍဲခေတ် ခေတ်တၟိ (Modern Art) ဏအ်မ္ဂး လညာတ် အနုသုခုမဝွံ ဟွံဒုင်သဇိုင် လတူ ရုပ်သာ် သဘာဝ မွဲဓဝ်တုဲ၊ ဍေံပြံင်လှာဲ စကာကၠုင် လညာတ် သၠးပွး နာနာသာ်ရ။
ကဏ္ဍ အနုသုခုမ အဓိကဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အနုသုခုမဂှ် ပါ်လဝ် နကဵု သွာင်အဓိက (၃) သာ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-
- ကွတ်သုခုမ ဗဵုကေတ် (Visual Arts): ဒှ်အရာ မဖန်ဗဒှ်လဝ် သွက်ဂွံ ဗဵုကေတ် နကဵု မတ်ရ။ ဥပမာ - ကွတ်ပါန်ခဳ (Painting)၊ ပွမရုပ်ကၠောန် (Sculpture)၊ ကွတ်ပိသုကာ (Architecture) ကေုာံ ကွတ်ဓါတ်ဗီု (Photography) တအ် ပါလုပ်ရ။
- ကွတ်သုခုမ ပျးထ္ၜး (Performing Arts): ဒှ်အရာ မဖန်ဗဒှ် ကေုာံ ပျးထ္ၜးကဵု နကဵု ချဳဒရိုင် ကေုာံ ရမ္သာင်ရ။ ဥပမာ - ဂဳတ (Music)၊ လှ်ေဒယှ်ေ (Dance) ကေုာံ ပျးထ္ၜးဇာတ် (Theatre) တအ် ပါလုပ်ရ။
- ကွတ်သုခုမ လိက်ပတ် (Literary Arts): ဒှ်အရာ မဖန်ဗဒှ်လဝ် နကဵု မလိက် ကေုာံ ဝေါဟာရရ။ ဥပမာ - လိက်ကဗျ (Poetry)၊ ဝတ္ထုဇမၠိင် ကေုာံ လိက်ပရေင် တအ် ပါလုပ်ရ။
တင်နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Gombrich, E. H. (1995). The Story of Art. Phaidon Press.
ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ဂဳတ (Music)
- ကွတ်ပါန်ခဳ (Painting)
- ယေန်သၞာင် (Culture)