အနုသုခုမလက်ထက်ဒွါရဝတဳ

ဒွါရဝတဳ (Dvaravati)
ဒွါရဝတဳ (Dvaravati); ဍုၚ်ဒွါရဝတဳ
	ဓမ္မစက်တၟအ် လက်ထက်ဒွါရဝတဳ (တိုက်ထ္ၜးပျးစိန္တေယျ က္ဍုၚ်ၜၚ်ကံက်) ဓမ္မစက်တၟအ် လက်ထက်ဒွါရဝတဳ (တိုက်ထ္ၜးပျးစိန္တေယျ က္ဍုၚ်ၜၚ်ကံက်)

အနုသုခုမမန် လက်ထက်ဒွါရဝတဳ (အၚ်္ဂလိက်: Dvaravati Mon Art) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်အနုသုခုမ ကေုာံ ယေန်သၞာၚ်ဗုဒ္ဓဘာသာ မမံက်ဂတဝ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲဒေသသေံလၟုဟ် အကြာဗွဝ်ကၠံ ၆ တုဲ စိုပ်ဗွဝ်ကၠံ ၁၁ ရ။ ^[၁] အနုသုခုမဏအ်ဂှ် ဒှ်သက်သဳသာဓကအဓိက သွက်ဂွံထ္ၜးဒဒှ် ဂကူမန်တအ်ဂှ် ဒှ်ဂကူကိုပ်ကၠာအိုတ် မပတန်ဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ မဇၞော်မောဝ်လဝ် သာသနာဗုဒ္ဓ ပ္ဍဲဒေသအာရှအဂၞဲရ။ ^[၂]

History

အနုသုခုမဒွါရဝတဳဂှ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်လဝ်ကဵု အနုသုခုမအိန္ဒိယ လက်ထက် ဂုပ္တ (Gupta) ကေုာံ ပိုသ်ဂုပ္တ (Post-Gupta) ရ။ ^[၃] ဆဂး ဂကူမန်တအ်ဂှ် ကေတ်နဲကဲအိန္ဒိယတုဲ ဖန်ဗဒှ်ပတိုန် လက်သဏ္ဍာန်တၟေၚ် ညံၚ်ဂွံဒှ် အနုသုခုမမန် ဇေတ်ဇေတ်ရ။ ဍုၚ်အဓိက လက်ထက်ဂှ် နွံဒၟံၚ်ပ္ဍဲ ဍုၚ်နခန်ပထုမ် (Nakhon Pathom) ကေုာံ ဍုၚ်လပ်ပုရဳ (Lopburi) ရ။

Core Features

ဓမ္မစက်တၟအ် (Dharmachakra)

လက်သဏ္ဍာန်တၟေၚ်အိုတ် ပ္ဍဲအနုသုခုမဒွါရဝတဳဂှ် ဒှ်ဓမ္မစက်တၟအ် (The Wheel of Law) ရ။ ^[၄]

**နဲကဲခၞံဗဒှ်**: ခၞံဗဒှ်လဝ် နကဵုတၟအ်ဗိုတ် (Sandstone) ဗွဲမဂၠိုၚ်။
**လက်သဏ္ဍာန်**: နွံကဵုရုပ်ပ္ကဴ၊ ရုပ်ဒေဝတဴ ကေုာံ ရုပ်ဟံသာ ပ္ဍဲကဵုဓမ္မစက်ဂှ်ရ။
**တၚ်ရန်တၟအ်**: စွံပ္ဍဲဒၞာဲဝေၚ်သ္ဘောပူဇဴ သွက်ဂွံထ္ၜးဒဒှ် ဓရ်ကျာ်တြဲ ပြးဇးအာ အလုံမွဲဒိသအနုဒိသ။

ဗုဒ္ဓပဋိမာရုပ် (Buddha Statues)

ရုပ်ပဋိမာကျာ်တြဲ လက်ထက်ဒွါရဝတဳဂှ် နွံကဵုလက်သဏ္ဍာန်မန် (Mon Physiognomy) ဗွဲမဗဗွဲ:

**မုက်မတ်**: မုက်ခၠအ်၊ သၟောန်ပါၚ်သတီု၊ မတ်ဇၞော် ကေုာံ မှောံၜါမဆက်ဒၟံၚ် (Unibrow)။ ^[၅]
**ဗီုပြင်တဲ**: ဗွဲမဂၠိုၚ် ဒှ်ဗီုပြင် "ဝိတက္ကမူဒြာ" (Vitarka Mudra) မဒှ်ဗီုပြင် မတွံဓရ် နကဵုတဲၜါသီုပတိုန်လဝ်ရ။

သေံဇုက် ကေုာံ စေတဳ (Architecture)

စေတဳလက်ထက်ဒွါရဝတဳဂှ် ဒှ်စေတဳကဆံၚ် (Terraced Stupa) မနွံကဵုရုပ်တိစှ်ေ (Stucco) ကေုာံ ရုပ်လိက်တၟအ် (Terracotta)။ ^[၆]

**စေတဳဖရာပထုမ်**: မဒှ်စေတဳတြေံအိုတ် မနွံလက်သဏ္ဍာန် သေံဇုက်မန် လက်ထက်ဒွါရဝတဳ။
**ရုပ်တိစှ်ေ**: ရုပ်မၞိဟ်ဂြိုပ်၊ ရုပ်ဒေဝတဴ ကေုာံ ရုပ်သတ်ဇိုၚ်ပန်ဂမၠိုၚ် မစုတ်လဝ် ပ္ဍဲဗဒၚ်စေတဳ။

Geographic distribution

အနုသုခုမဒွါရဝတဳဂှ် ပြးဇးဒၟံၚ် ပ္ဍဲဒေသဂမၠိုၚ်:

**ဒေသအဒေါဝ်**: နခန်ပထုမ်၊ ရာဇ်ပုရဳ၊ လပ်ပုရဳ။
**ဒေသဨသာန်**: ကာလသိန္ဓု (ဍုၚ်ဗာန်သေၚ်/Ban Chiang)။
**ဒေသသၟဝ်ကျာ**: လမ္ပူ (ဍုၚ်ဟရိဘုဉ္ဇယ)။ ^[၇]

Legacy

အနုသုခုမဒွါရဝတဳဝွံ ဒှ်သ္ဇိုၚ် သွက်အနုသုခုမသေံ (ဥပမာ- သုခေါဒယ၊ အယုဒ္ဓယ) ပ္ဍဲခေတ်ကြဴရ။ ^[၈] လၟုဟ်ဏအ် ရုပ်ဓမ္မစက် ကေုာံ ရုပ်ကျာ်တြဲဒွါရဝတဳဂှ် ဂိုၚ်သိပ်လဝ် ပ္ဍဲတိုက်ထ္ၜးပျးစိန္တေယျ က္ဍုၚ်နခန်ပထုမ် ကေုာံ က္ဍုၚ်ၜၚ်ကံက် ဗွဲမခိုဟ်မိုဟ်ရ။

References

External links

↑ Brown, Robert L. (1996). The Dvaravati Wheels of the Law and the Indianization of South East Asia. Brill။
↑ Wales, H. G. Quaritch (1969). "Dvaravati: The Earliest Kingdom of Siam". Journal of the Siam Society.
↑ Fisher, Robert E. (1993). Buddhist Art and Architecture. Thames & Hudson။
↑ Duroiselle, Charles (1921). The Art of the Mon. Government Printing။
↑ Boisselier, Jean (1975). "The Heritage of Thai Sculpture". Weatherhill.
↑ O'Reilly, Dougald J.W. (2007). Early Civilizations of Southeast Asia. AltaMira Press။
↑ Swearer, Donald K. (2010). The Buddhist World of Southeast Asia. State University of New York Press။
↑ Krairiksh, Piriya (1980). "The Art of the Dvaravati Period". National Museum Bangkok.

[1] Brown, Robert L. (1996). The Dvaravati Wheels of the Law and the Indianization of South East Asia. Brill။

[2] Wales, H. G. Quaritch (1969). "Dvaravati: The Earliest Kingdom of Siam". Journal of the Siam Society.

[3] Fisher, Robert E. (1993). Buddhist Art and Architecture. Thames & Hudson။

[4] Duroiselle, Charles (1921). The Art of the Mon. Government Printing။

[5] Boisselier, Jean (1975). "The Heritage of Thai Sculpture". Weatherhill.

[6] O'Reilly, Dougald J.W. (2007). Early Civilizations of Southeast Asia. AltaMira Press။

[7] Swearer, Donald K. (2010). The Buddhist World of Southeast Asia. State University of New York Press။

[8] Krairiksh, Piriya (1980). "The Art of the Dvaravati Period". National Museum Bangkok.

[၁]

[၂]

[၃]

[၄]

[၅]

[၆]

[၇]

[၈]