အရေဝ်မန်

အရေဝ်မန် - အရေဝ်ဝေါဟာမနွံကဵုဝင် ကေုာံ အာဲကၟာဲလိက်တၟအ်

အရေဝ်မန် (အင်္ဂလိက်: Mon Language) ဂှ် ဒှ်အရေဝ်ဝေါဟာအပ္ဍဲသၞောဝ် အဝ်သထရဝ်အေရှတေတ် (Austroasiatic language family) မဒှ်အရေဝ်တြေံအိုတ် ပ္ဍဲဒေသအာရှအဂၞဲ (Southeast Asia) ရ။ အရေဝ်မန်ဂှ် နွံကဵုလိက်ပတ် (Mon Script) မဇၞော်ပၟဝ်ကၠုင်လဝ် နူအက္ခရ်ဗြာဟ္မီ (Brahmi script) ခေတ်အဆက်ဆက်ရ။

၁. သၞောတ်ဗီုပြင်အရေဝ်မန်

အရေဝ်မန်ဂှ် နွံကဵုလက်သန်တၟေင်ဂမၠိုင်:

သၞောတ်ရမ္သာင် (Phonology): အရေဝ်မန်ဂှ် ဒှ်အရေဝ်မဟွံနွံကဵုရမ္သာင် (Non-tonal language) ဆဂး နွံကဵုသၞောတ် "Register" (ရမ္သာင်သဝ် ကေုာံ ရမ္သာင်သၠုင်)။
လိက်ပတ် (Script): လိက်မန်ဂှ် ဒှ်သဇိုင် သွက်ဂွံဖန်ဗဒှ်လိက်ဗၟာ၊ လိက်သေံ (ခေတ်တြေံ) ကေုာံ လိက်ကရေင်ဂမၠိုင်။
ဒေဝတြေံ (Dialects): အရေဝ်မန် ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာ (မပ္တံကဵု မတ်မလီု၊ ဖာအံင်၊ ရေဝ်) ကေုာံ အရေဝ်မန် ပ္ဍဲဍုင်သေံ (မပ္တံကဵု ပက်ကရေတ်၊ လာတ်ပြေ)။

၂. အရေဝ်မန် ကေုာံ လက်သန်ဂကူ (Identity)

နကဵုနဲကဲသုတေသန (Multiculturalism)၊ အရေဝ်မန်ဂှ် ဒှ် "Core Value" (ၚုဟ်မးသဇိုင်) သွက်လက်သန်ဂကူ။ ဍေဟ်ထ္ၜးကေတ်မာန် ဗီုလဵုသင်မန် (Mon Sangha) မသုင်စောဲ "Monastic Education" (ပညာရေးသံဃ) သွက်ဂွံမင်မွဲအရေဝ်မန် ညံင်ဟွံဂွံကၠေအ်ဗဒှ် နကဵုအဝဵုဗဟဵု (State-led Linguistic Hegemony) ရ။

၃. ကဏ္ဍဆက်စပ်