အာရှသၠုင်ကျာ (South Asia)

ဒေသ အာရှသၠုင်ကျာ ပ္ဍဲဗီုပြင်တိအာရှ

အာရှသၠုင်ကျာ (အၚ်္ဂလိက်: South Asia) ဝွံ ဒှ်ဒေသမွဲ နွံပ္ဍဲကရေက်သၠုင်ကျာ တိုက်အာရှရ။ ဒေသဏအ်ဝွံ ပြာကတ်တဴ နကဵုယၟု "တကအ်အလံက် အိန္ဒိယ" (Indian Subcontinent) တုဲ ဒှ်ဒေသမနွံကဵု မၞိဟ်မံင်ဂၠိုင်အိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဂၠးတိ (ၜိုတ် ၂၅% နူကဵုမၞိဟ်ဂၠးတိသီုဖအိုတ်) ရ။

ရးနိဂီုဂမၠိုင် (Countries)

အာရှသၠုင်ကျာဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵုရးနိဂီု ၈ ဍုင် အဓိကရ-

• အိန္ဒိယ (India): ရးနိဂီု ဇၞော်အိုတ် ကေုာံ မနွံကဵုမၞိဟ်ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲဒေသ။
• ပါကိသတာန် (Pakistan): ရးနိဂီု မနွံလ္ပာ်ပလိုတ် အိန္ဒိယ။
• ဗင်္ဂလာဒေရှ် (Bangladesh): ရးနိဂီု မနွံလ္ပာ်ဗၟံက် အိန္ဒိယ၊ ဒေသဖျုန်ၜဳဂင်္ဂါ။
• သဳရိလင်္ကာ (Sri Lanka): ရးနိဂီုတကအ် မနွံသၠုင်ကျာ အိန္ဒိယ။
• နီပေါ (Nepal): ရးနိဂီု ပ္ဍဲဒေသဒဵုဟိမဝန္တ။
• ဘူတာန် (Bhutan): ရးနိဂီုဍောတ်မွဲ ပ္ဍဲဒေသဒဵုဟိမဝန္တ။
• အာဖဂါန်နိသတာန် (Afghanistan): ရးနိဂီု မနွံအကြား အာရှလဒေါဝ် ကေုာံ အာရှသၠုင်ကျာ။
• မော်လ်ဒိုက် (Maldives): ရးနိဂီုတကအ်ဍောတ်တ်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲမှာသၟိတ်အိန္ဒိယ။

ပထဝဳ (Geography)

အာရှသၠုင်ကျာဝွံ နွံကဵုလက်သဏ္ဌာန် ပထဝဳ တၟေင်တၟေင်-

• ဟိမဝန္တ (Himalayas): တေန်ဒဵုသမၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိ မနွံလ္ပာ်သၟဝ်ကျာ (ဥပမာ- ဒဵုဧဝရက်)။
• ၜဳဂမၠိုင်: ၜဳဂင်္ဂါ (Ganges)၊ ၜဳအိန္ဒု (Indus) ကေုာံ ၜဳဗြဟ္မပုတြ (Brahmaputra)။
• ဝါဗတဳသာ (Thar Desert): မနွံ ပ္ဍဲပယျဵု အိန္ဒိယ-ပါကိသတာန်။

ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဘာသာ (Culture and Religion)

ဒေသဏအ်ဝွံ ဒှ်တံမူလ ဘာသာဇၞော်ဇၞော်ဂမၠိုင်-

• ဘာသာဟိန္ဒူ: မြဟ်အိုတ် ပ္ဍဲအိန္ဒိယ ကေုာံ နီပေါ။
• ဘာသာအေတ်သလာမ်: မြဟ်အိုတ် ပ္ဍဲပါကိသတာန်၊ ဗင်္ဂလာဒေရှ် ကေုာံ မော်လ်ဒိုက်။
• ဘာသာဗုဒ္ဓ: မြဟ်အိုတ် ပ္ဍဲသဳရိလင်္ကာ၊ ဘူတာန် ကေုာံ နီပေါ။ (ဒှ်ဒၞာဲတံမူလ သာသနာဗုဒ္ဓ)။

ပိုန်ဒြပ် (Economy)

အိန္ဒိယ ဝွံ ဒှ်ဒြဟတ်ပိုန်ဒြပ် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲဒေသ ကေုာံ ဒှ်ဍုင်မပ္တိတ် နဲကဲပညာ (IT) အဓိကရ။ ရးနိဂီု ပ္ဍဲအာရှသၠုင်ကျာ ပံင်ကောံတုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ဂကောံ **SAARC** (South Asian Association for Regional Cooperation) သွက်ဂွံထံက်ပင် ပရေင်ပံင်ကောံ ပိုန်ဒြပ်ရ။