အာရှအဂၞဴ (Southeast Asia)
အာရှအဂၞဴ (အၚ်္ဂလိက်: Southeast Asia) ဝွံ ဒှ်ဒေသမွဲ နွံပ္ဍဲကရေက်အဂၞဴ (သၠုင်ကျာ-ဗၟံက်) တိုက်အာရှရ။ ဒေသဏအ်ဝွံ နွံဒၟံင် အကြား ရးနိဂီုကြုက်၊ အိန္ဒိယ၊ ဩသတြေလျ ကေုာံ မှာသၟိတ်ပစဳဖိစ်ရ။[၁] အာရှအဂၞဴဝွံ ဒှ်ဒေသ မနွံကဵု ယေန်သၞာင်၊ ဘာသာ ကေုာံ ဂကူနာနာ မနှဴရဴဒၟံင်ရ။
ပထဝဳ (Geography)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အာရှအဂၞဴဝွံ ပါ်ခြာလဝ် ၂ ကဏ္ဍ အဓိကရ-
- အာရှအဂၞဴ တိဇၞော် (Mainland Southeast Asia): မပ္တံကဵု ရးနိဂီုဗၟာ၊ သေံ၊ လဴ၊ ကမ္ဗောဒstandard ကေုာံ ဝေတ်ဏာမ်။ ဒေသဏအ် နွံကဵု ၜဳဇၞော်ဇၞော်ဂမၠိုင် မပ္တံကဵု ၜဳဨရာဝတဳ၊ ၜဳမဲခောင် ကေုာံ ၜဳသာလောန်။
- အာရှအဂၞဴ တကအ် (Maritime Southeast Asia): မပ္တံကဵု ရးနိဂီုအေန်ဒဝ်နဳယျာ (Indonesia)၊ ဖိလိပ္ပိုင် (Philippines)၊ မလေရှာ (Malaysia)၊ သေင်္ကာပူ (Singapore)၊ ဗြူနိုင်း (Brunei) ကေုာံ တဳမဝ်လက္ကအ် (Timor-Leste)။
ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ဂကောံ (Politics and Organizations)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ရးနိဂီု ပ္ဍဲဒေသဏအ် ပံင်ကောံတုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ဂကောံအာသဳယာန် (ASEAN) သွက်ဂွံထံက်ပင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်ဂီုကံ ကေုာံ ယေန်သၞာင် အကြားရးနိဂီု ၁၀ ဍုင် (တဳမဝ်လက္ကအ် ဝွံ နဒဒှ် ညးလ္ၚတ်) ရ။[၂]
ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဘာသာ (Culture and Religion)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အာရှအဂၞဴဝွံ ဒှ်ဒေသ မနွံကဵု ကျာ်သြဳဝင် ကေုာံ အနုသုခုမ မြဟ်မြဟ်ဂမၠိုင်-
- ဘာသာဗုဒ္ဓ (Theravada Buddhism): မြဟ်အိုတ် ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာ၊ သေံ၊ လဴ ကေုာံ ကမ္ဗောဒstandard။ (ဥပမာ- ပုကာံ၊ အာင်ဂဝ်ဝါတ်)။
- ဘာသာအေတ်သလာမ် (Islam): မြဟ်အိုတ် ပ္ဍဲအေန်ဒဝ်နဳယျာ ကေုာံ မလေရှာ။
- ဘာသာခရေတ် (Christianity): မြဟ်အိုတ် ပ္ဍဲဖိလိပ္ပိုင် ကေုာံ တဳမဝ်လက္ကအ်။
ပိုန်ဒြပ် (Economy)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် အာရှအဂၞဴဝွံ ဒှ်ဒေသမနွံကဵု ပရေင်ဇၞော်မောဝ်ပိုန်ဒြပ် ပြဟ်အိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဂၠးတိ။ သေင်္ကာပူ ဝွံ ဒှ်ဗဟဵုဘဏ္ဍာရေး ကေုာံ နှေဟ်က္ၜင်ဂၠးကဝ် တုဲ ဍုင်သေံ ကေုာံ ဝေတ်ဏာမ်တအ် ဒှ်ဗဟဵု ပရေင်ပတိတ် (Manufacturing) အဓိကရ။