အာလောက
| General information | |
|---|---|
| Field | အဘိဓမ္မာ / ပညာစိုတ် |
| Sub-disciplines | Meditation, Epistemology |
| Key concepts | လျး၊ ပညာ၊ ဝိပဿနာ |
| Study and teaching | |
| Related subjects | ပညာ၊ သမာဓိ |
အာလောက (အင်္ဂလိက်: Aloka; သက္ကတ: Āloka) ဝွံ ပ္ဍဲကဏ္ဍဘာသာဗေဒ ကေုာံ အဘိဓမ္မာဗုဒ္ဓဘာသာ ဒှ်ဝေါဟာရမဂွံအဓိပ္ပါယ် "လျး" (Light) ဟွံသေင်မ္ဂး "ပွမယးတံင်" ရ။ ဝေါဟာရဏအ်ဝွံ ဟွံသေင်ဆလျးမညာတ်ကေတ်နကဵုမတ် (Physical light) သက်သက်၊ ဒှ်သင်္ကေတ သွက်လျးပညာ (The light of wisdom) မပလီုပလာ်ထောအ် အဝိဇ္ဇာ (သပ္ဖုဲ/ပွမဒူဒေံ) ရ။
သဘဴဓရ် ကေုာံ ကဏ္ဍအဓိက (Conceptual Domains)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]၁. ကဏ္ဍအဘိဓမ္မာ ကေုာံ ပညာစိုတ် (Philosophical & Psychological)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲနဲကဲသမာဓိ ကေုာံ ဝိပဿနာ၊ အာလောကသညာ (Aloka-sanna) ဝွံ ဒှ်ပရေင်ဖန်ဗဒှ်အာရုံလျး ပ္ဍဲစိုတ်ရ။ နကဵုမတ်တၠပညာစိုတ်မ္ဂး ဣဏအ်ဝွံ ဒှ်အကာဲအရာစိုတ် မနွံကဵုသတိ (Clarity of consciousness) မယးတံင်တုဲ ဟွံမွဲကဵုပွမမၠံက်မၠေအ် (Dullness) ရ။ ဣဏအ်ဝွံ ရီုဗင်ကဵုညးမလ္ၚတ်တအ် ဂွံညာတ်ကေတ် သဘဴဓရ်ပက္ကတိ အတိုင်မနွံစစ်စစ်ရ။
၂. ကဏ္ဍဘာသာဗေဒ ကေုာံ ယၟုပူဂိုလ် (Onomastics)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝေါဟာရ "အာလောက" ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် စကာဒၟံင် နဒဒှ်ယၟုဂုဏ်ဝိသေသ သွက်ခမဳသင် ကေုာံ တၠပညာမန်ဂမၠိုင်ရ။ ဥပမာ - တၠဂုဏ်အာလောက (အဲနာဲ - ပညာစိုတ်) ညးမဒှ်တၠပညာ ကဏ္ဍပညာစိုတ်မန်ရ။ ဣဏအ်ဂှ် ထ္ၜးကဵုအစောံသတ္တိ ပူဂိုလ်ဂှ် ဒဒှ်ရ မနွံကဵုပညာမယးတံင်တုဲ ဗိုင်ကဵုလျး ကုဂကောံမၞိဟ်ရ။