ထလာ်တိတ်အာနကဵုမာတိကာညိ

အိန်တာနေတ်

နူ ဝဳကဳပဳဒဳယာ
တဆိပ် အိန်တာနေတ်

အိန်တာနေတ် (အင်္ဂလိက်: Internet) ဝွံ ဒှ်ဂၠံင်ဆက်စပ် ကွေန်ပျူတာ ကေုာံ ကရိယာကွေန်ပျူတာတၞဟ်တအ် မနွံဗွဲအလုံလိုက်၊ မရပ်စပ် နကဵု TCP/IP သွက်သ္ဂောံဆက်စပ် ရေင်သကအ်။ အိန်တာနေတ်ဂှ် ပါလုပ် ကု ဝဲက်ဆိုက်ဂမၠိုင် (World Wide Web)၊ အဳလဲက် (email)၊ ဖုန်အိန်တာနေတ် (VoIP)၊ ကေုာံ ပရေင်ဆက်စပ် နာနာသာ်။

ဝေါဟာရ "အိန်တာနေတ်" ဂှ် ချူမာန် နကဵုၜါဗီု:

  • အိန်တာနေတ် – ဗီုပြင်မစကာဂၠိုင်
  • အေန်တာနေတ် – ဗီုပြင်တၞဟ်

အိန်တာနေတ် စပ္တံမတဵုဒှ် နူကဵု ပရဝ်ဂျက်တ် ARPANET ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၆၀ နူကဵု အမေရိကာန်။ သၞာံ ၁၉၉၀ ဂှ် World Wide Web (WWW) ဒက်ပ္တန်တုဲ အိန်တာနေတ် ပြာကတ်ကၠုင် ပ္ဍဲဂၠးတိ။

အိန်တာနေတ်ဂှ် စကာဂၠိုင် ပ္ဍဲဘဝတ္ၚဲဏအ် ဗီုကဵု:

  • ပွမဆက်စပ် ရေင်သကအ် (email, social media, messaging)
  • ပွမဂၠာဲပရူပရာ (web browsing)
  • ပွမသွံရာန် (e-commerce)
  • ပွမလ္ၚတ် ပရေင်ပညာ (e-learning)
  • ပွမဝေင် မိပ်စိုတ် (streaming, gaming)

သွက်ဂွံဆက်စပ် ကုအိန်တာနေတ် သ္ဒးနွံကဵု:

  • ကွန်ပျူတာ (ဝါ) စမတ်ဖုန်း
  • မာဒမ် (modem) ကေုာံ ရောက်တာ (router)
  • ဝန်ဆောင်မှု အိန်တာနေတ် (ISP – Internet Service Provider)

အိန်တာနေတ်ဂှ် ဒှ်ကရိယာ ဗဟ်သၞောတ် ပ္ဍဲဘဝခေတ်တၟိ။ အိန်တာနေတ် ကဵု အရီုအဗင် သွက်ဂွံဆက်စပ်၊ သွက်ဂွံလ္ၚတ်၊ ကေုာံ သွက်ဂွံသွံရာန်။