အေတ်သတဝ်နဳယျာ
| သမ္မတဍုင် အေတ်သတဝ်နဳယျာ Eesti Vabariik | |
|---|---|
 အလာံ
 တဆိပ်
| |
| ဗီုတိ ထ္ၜး ဒၞာဲဒတန် ဍုင် အေတ်သတဝ်နဳယျာ ပ္ဍဲကဵု ရးဥရောပ ဗီုတိ ထ္ၜး ဒၞာဲဒတန် ဍုင် အေတ်သတဝ်နဳယျာ ပ္ဍဲကဵု ရးဥရောပ | |
| ဍုင်ဇၞော် | တာလာန် 59°26′N 24°45′E |
| ဇၞော်အိုတ်ဍုင် | တာလာန် |
| အရေဝ် မစကာရုင်ဂမၠိုင် | ဘာသာ အေတ်သတဝ်နဳယျာ |
| အလဵုအသဳ | သၞောတ်ပါလဳမာန် သမ္မတ |
• သမ္မတ | အလာ ကာရဳတ်သ် |
• သကိုပ်ဝန်ဇၞော် | ခရဳတ်သတေန် မဳခါယ် |
| မပိုင်ပြဳလဝ် | |
• သီုဖအိုတ် | [convert: invalid number] |
| လၟိဟ်မၞိဟ် | |
• တၟော် | ၁.၃၇ မဳလဳယာန် (သၞာံ ၂၀၂၃) |
| လှုဲ | ယူရဝ် (EUR) |
| ဇြောမ်အခိင် | EET (UTC+2) |
အေတ်သတဝ်နဳယျာ (အၚ်္ဂလိက်: Estonia)၊ ယၟု အလဵုအသဳ သမ္မတဍုင် အေတ်သတဝ်နဳယျာ ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင် မနွံ ပ္ဍဲကဵု ဒေသ ဗောလ်တေတ် မဒှ် လပါ် သၟဝ်ကျာ ရးဥရောပ ရ။ ဍုင် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင် မွဲ ပ္ဍဲ ဂကောံ ဍုင် ဗောလ်တေတ် ပိ ဍုင် တုဲ၊ ပယျဵု ဍေံ လပါ်သၟဝ်ကျာ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ၜဳပ္ၚံက် ဖေန်လာန် ကေုာံ ဍုင် ဖေန်လာန်၊ လပါ်သၠုင်ကျာ ဆက်စပ် ကု ဍုင် လာတ်ဗဳယျာ၊ လပါ်ဗမံက် ဆက်စပ် ကု ဍုင် ရုရှ ကေုာံ ကၟာဍာ် ပေပူတ်သ်၊ တုဲ လပါ်ပလိုတ် ဂှ် ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ၜဳ ဗောလ်တေတ် ကေုာံ ဍုင် သဝဳဒေန် ရ။ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဍုင်မၞုံကဵု လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠိုင်အိုတ် ဂှ် ဒှ် ဍုင် တာလာန် ရ။
၁။ ပထဝဳ ကေုာံ သဘာဝ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]တိဍာ် အေတ်သတဝ်နဳယျာ ဝွံ ဍေံ ပြိုက်ပေင် ဒၟံင် နကဵု တွိုက်တိ သဝ်၊ ကၟာဍာ် မဂၠိုင် ကု လ္ၚီ ကေုာံ တကအ် သဘာဝ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
- ဒဵု ကေုာံ ၜဳ: ဍုင် ဏအ် ဍေံ ဟွံမွဲ ကု ဒဵု သၠုင်သၠုင် ရ။ ဍေံ နွံ ကု တကအ် ၜိုတ် ၂,၂၂၂ တကအ် တုဲ၊ တကအ် သာရေမာ ကေုာံ ဟဳယူမာ တအ် ဂှ် ဒှ် တကအ် ဇၞော် အိုတ် ရ။ လပါ် ဗမံက် ဍုင် ဂှ် နွံ ကု ကၟာဍာ် ပေပူတ်သ် မဒှ် ကၟာဍာ် ဇၞော် အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဥရောပ ရ။
- ရာသဳဥတု: ဍေံ နွံ ကု ဥတု ၜဳ သမၠဲ ကေုာံ ဥတု ကမ္တဴ လဒေါဝ် တွိုက်တိ တုဲ၊ ကသီု မ္ဂး ဂံက်သြိုဟ် ဗွဲမလောန် တုဲ ဗြဲစၟိန် မာတ် နွံ စ ဂၠိုင် ရ။ ကညင် မ္ဂး ဥတု ကမ္တဴ ၜိုတ်ရုံဂံင် ရ။
၂။ သယံဇာတ သဘာဝ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ဂြိုပ်ဆု: ၜိုတ် မွဲ ကဝက် (၅၀% ပြင်) အလုံ တိဍာ် ဍုင် ဂှ် ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ဂြိုပ်ဆု တုဲ၊ ဆု ဂှ် ဒှ် သယံဇာတ အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ရ။
- တိကၠေင် ကေုာံ တၟအ်: ဍုင် ဏအ် နွံ ကု သယံဇာတ တိကၠေင် ကေုာံ တၟအ် ထပဵု ဗွဲမဂၠိုင် တုဲ၊ တိကၠေင် ဂှ် ညးတအ် သုင်စောဲ သွက်ဂွံ ပတိတ် ဒြဟတ် လျးပၟတ် အဓိက ရ။
၃။ ကဆံင် မင်မဲ ပွဳပွူသဘာဝ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ဥယျာဉ် သဘာဝ: ဍုင် ဏအ် မင်မဲ လဝ် ပွဳပွူသဘာဝ ကေုာံ တိစိုတ် ဗွဲမခိုဟ် ရ။ ဥယျာဉ် သဘာဝ အလုံကောန်ဂကူ လာဟေမာ ဂှ် ဒှ် ဥယျာဉ် မဇၞော် အိုတ် ကေုာံ ပြာကတ် အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင် ဏအ် တုဲ ဍေံ မင်မဲ လဝ် သဘာဝ ဇိုင် ၜဳ ကေုာံ ဂြိုပ်ဆု တြေံ တအ် ရ။
၄။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ခေတ် ကိုပ်ကၠာ: ပ္ဍဲ ခေတ် လဒေါဝ် တေအ်၊ ဍုင် ဏအ် ဒးဒုင် အုပ်ဓလံက် လဝ် နကဵု ဍုင် ဒိန်မက်၊ ဂကောံ သၟာပၞာန် ဂျာမာန်၊ သဝဳဒေန်၊ ကေုာံ အေန်ပါယာ ရုရှ တအ် အဆက်က် ရ။
- ပရေင် သၠးပွး အလန် ပထမ: ကြဴနူ ပၞာန်ဂၠးကဝ် အလန် ပထမ ကေုာံ ပၠန်ဂတး ရုရှ၊ အေတ်သတဝ်နဳယျာ လလောင်တြး သၠးပွး အလန် ပထမ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၁၈ ရ။
- ခေတ် သဵုဗဳယေတ်: ပ္ဍဲ အခိင် ပၞာန်ဂၠးကဝ် အလန် ဒုတိယ၊ ဍုင် ဏအ် ဒးဒုင် သီ ကေတ် လဝ် နကဵု သဵုဗဳယေတ် (ရုရှ) တုဲ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ကၟိုန်ဍုင် သဵုဗဳယေတ် လုကဴ မဂၠိုင် ကု သၞာံ ရ။
- ကလေင် ကလိဂွံ သၠးပွး: ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၁ သဵုဗဳယေတ် ထကး အာ တုဲ ဍုင် ဏအ် ကလေင် ကလိဂွံ သၠးပွး မွဲ ဝါ ပၠန် ပ္ဍဲ ပၠန်ဂတး ဒယှ်ေဒွက် ရ။ လၟုဟ် ဍုင် ဏအ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဂကောံ နေတဝ် ကေုာံ သမဂ္ဂ ဥရောပ စနူ သၞာံ ၂၀၀၄ ရ။
၅။ မှာဇန် ကေုာံ ယေန်သၞာင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ဂကူ ကေုာံ သာသနာ: လၟိဟ်မၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် အိုတ် (ၜိုတ် ၆၉%) ဂှ် ဒှ် ဂကူ အေတ်သတဝ်နဳယျာ တုဲ၊ ဂကူ ရုရှ လေဝ် နွံ ၜိုတ် ၂၄% ကီု ရ။ ဍုင် ဏအ် ဂှ် ဍေံ ဒှ် ဍုင် မၞုံကဵု မၞိဟ် ဟွံလျိုင်ပတှ်ေ သာသနာ မွဲသာ် ဂၠိုင် အိုတ် မွဲ လတူ ဂၠးကဝ် ရ။ မၞိဟ် လ္ၚဵု တအ် ဂှ် လျိုင်ပတှ်ေ သာသနာ ခရေတ်ယာန် အံက်သဝ်ဒံက် ကေုာံ လူသာရန် ရ။
- အရေဝ် ဘာသာ: ဘာသာ အေတ်သတဝ်နဳယျာ ဂှ် ဒှ် အရေဝ် အလဵုအသဳ ရ။ ဍေံ ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဂကောံ ဘာသာ ဖေန်နဝ်-ဥဂရေတ် တုဲ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ဘာသာ ဖေန်လာန် ရ။
- ယေန်သၞာင်: ယေန်သၞာင် ဍုင် ဏအ် ပြာကတ် နကဵု သဘင် ဒယှ်ေဒွက် အလုံကောန်ဂကူ မဇၞော်ကဵုဇြဟတ် ရ။
၆။ ပရေင်ပညာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ပရေင်ပညာ သဇိုင်: ကဆံင် ပရေင်ပညာ ပ္ဍဲ ဍုင် အေတ်သတဝ်နဳယျာ ဝွံ ဍေံ နွံ လတူ ကဆံင် သၠုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဥရောပ အတိုင် စရင် ပဳသာ ရ။
- တက္ကသိုလ်: တက္ကသိုလ် တာတူ မဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၆၃၂ ဂှ် ဒှ် တက္ကသိုလ် မတြေံ အိုတ်၊ ဇၞော် အိုတ် ကေုာံ ပြာကတ် အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင် ဏအ် ရ။ တက္ကသိုလ် ကွတ်ပညာ တာလာန် လေဝ် ပြာကတ် ဗွဲမလောန် ကီု ရ။
၇။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ကွတ်ပညာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အေတ်သတဝ်နဳယျာ ဝွံ ဍေံ ပြာကတ် လတူ ဂၠးကဝ် နဒဒှ် ဍုင် မဇၞော်မောဝ် လပါ် ကွတ်ပညာ ဒဳဂျဳတေဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး အဳ-အေတ်သတဝ်နဳယျာ မွဲ ရ။
- ကမၠောန် ဒဳဂျဳတေဝ်: ကမၠောန် ကွတ်ပညာ သၟတ် ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ အဓိက အိုတ် သွက် ဍုင် ရ။ ဍုင် ဏအ် ဂှ် ဒှ် သၠးဂၠံဂဝ် သွက် ကမ္မဏဳ ဒယှ် မပ္တံကဵု သကာက်ပ ကေုာံ ဗောလ် တအ် ရ။ ဇၟာပ်ပ် ကမၠောန် အလဵုအသဳ မပ္တံကဵု ပရေင် မဲ၊ ပရေင် အခေါန် တအ် ဂှ် ကၠောန် ကေတ် လတူ အေန်တာနေတ် မာန် သီုဖအိုတ် ရ။
- သြန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်: ဍုင် ဏအ် သုင်စောဲ သြန် ယူရဝ် ရ။ ကမၠောန် ပတိတ် စက်ယန္တရား၊ ကပေါတ် ဆု၊ ကေုာံ ပရေင် ဆက်စၠောအ် တအ် လေဝ် ဒှ် ကမၠောန် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဍုင် ရ။
မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- "Estonia Profile". BBC News.
- "World Factbook: Estonia". CIA.
- Estonia, Wikipedia.