အေန်ဂျေန်နဳယာ
 ရုင်စက် အာကာသ ဂၠးတိ (ISS) ဒှ် သာဓက ပရေင်အံင်ဇၞး ပညာအေန်ဂျေန်နဳယာ မဇၞော်အိုတ်မွဲရ။ | |
| ကဏ္ဍ အဓိက | သိပ္ပံ ကေုာံ သင်္ချာ |
|---|---|
| ကဏ္ဍ ပါ်ခြာ | အေန်ဂျေန်နဳယာ သြိုင်ခၞံ, အေန်ဂျေန်နဳယာ စက်ယန္တရာ, အေန်ဂျေန်နဳယာ လလဳ, အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု |
| လၟေင်ကမၠောန် | ဖန်ဇန် (Design), ဒက်ပ္တန် (Build), စမ်ၜတ် (Test) |
အေန်ဂျေန်နဳယာ (အၚ်္ဂလိက်: Engineering) ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ မသုင်စောဲ သဘဴဓရ် သိပ္ပံ ကေုာံ သင်္ချာ သွက်ဂွံ ဖန်ဇန်၊ ကၠောန်ဗဒှ်၊ ထိင်ဒဝ် ကေုာံ ပခိုဟ်ပတိုန် စက်ယန္တရာ၊ သ္ၚိဌာန်၊ တိုင်ဒဒန်၊ ယာန်တရဴ ကေုာံ သၞောတ်ယန္တရာ (Systems) တအ်ရ။ ကဏ္ဍအေန်ဂျေန်နဳယာဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ အဓိက သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ သၠုင်ပတိုန် အဆံင်ဘဝ မၞိဟ်တအ် ညံင်ဂွံလောဲသွာ ကေုာံ တန်တဴလအ်လမာန်ရ။[၁] မၞိဟ်မလ္ၚတ် ကေုာံ ကၠောန်ကမၠောန် ပ္ဍဲကဏ္ဍဝွံဂှ် ကော်စ "အေန်ဂျေန်နဳယာ" (Engineer) တုဲ ညးတအ်ဝွံ ဒးနွံကဵု ဉာဏ်ပါ်ပါဲ ပြသၞာ၊ ကွတ်တဲ ခိုဟ်မိုဟ် ကေုာံ လညာတ်ဖန်ဇန် (Innovation) ရ။
ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်ဝွံ အေန်ဂျေန်နဳယာဂှ် ပါ်ထောအ် နကဵုကဏ္ဍဇၞော် ပန်သာ် မပ္တံကဵု အေန်ဂျေန်နဳယာ သြိုင်ခၞံ (Civil Engineering)၊ အေန်ဂျေန်နဳယာ စက်ယန္တရာ (Mechanical Engineering)၊ အေန်ဂျေန်နဳယာ လလဳ (Electrical Engineering) ကေုာံ အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု (Chemical Engineering) ရ။ ပရေင်ပညာဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုဇၟာပ်ကဏ္ဍ ဘဝလၟိုန်တ္ၚဲ ညးဍုင်ကွာန်တအ်တုဲ၊ စနူကဵု ကပေါတ်အီလက်ထရောနစ် ဍောတ်တ် စဵုကဵုစိုပ် ရုင်စက်အာကာသ ဇၞော်ဇၞော်တအ်ဂှ် ဒှ်လဝ် အနုသုခုမ ပညာအေန်ဂျေန်နဳယာ ဖအိုတ်ရ။[၂]
၁။ အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ သဘဴဓရ် (Concept / Definition)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝေါဟာရ အင်္ဂလိက် မတွဟ်ဂး "Engineering" ဂှ် ကၠုင်နူ လိက်လပ်တေန် (Latin) မဟီုဂးလဝ် ingenium (မဂွံအဓိပ္ပါယ်- ဉာဏ်၊ ပရေင်ဖန်ဇန်) ကေုာံ ingeniare (မဂွံအဓိပ္ပါယ်- မခၞံဗဒှ်၊ မဖန်ဇန်) ရ။[၃] ဟိုတ်ဂှ်ရ အေန်ဂျေန်နဳယာ ဂှ် ဟွံသေင်ဆ ပရေင်သြိုင်ခၞံဟေင်၊ ဍေဟ်ဒှ် ပရေင်ကမၠောန် မသုင်စောဲ ဉာဏ်ပညာ သွက်ဂွံ ဂၠာဲသွဟ် ကုပြသၞာ မကတဵုဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲလိုက်ဏအ်ရ။
အေန်ဂျေန်နဳယာ ကေုာံ သိပ္ပံ (Science) ဝွံ ၜိုန်ရ ဆက်စပ်ဒၟံင်ကီုလေဝ်၊ သဘဴဓရ် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ရ။ တၠပညာသိပ္ပံ (Scientists) တအ်ဂှ် လ္ၚတ် ပွဳပွူသဘာဝ ညံင်ဂွံတီ ဍေဟ်ကၠောန်ကမၠောန် ဗီုလဵုရော ဂှ်တုဲ၊ အေန်ဂျေန်နဳယာတအ်ဂှ် သုင်စောဲ တင်လ္ၚတ် သိပ္ပံဂှ် သွက်ဂွံ ခၞံဗဒှ် အရာတၟိတၟိ မဟွံမဲကၠုင်လဝ် ပ္ဍဲကဵု သဘာဝ ရ။ အေန်ဂျေန်နဳယာတအ် ဒးကောပ်ကာဲ ထိင်ဒဝ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economics)၊ ပရေင်စဵုဒၞာ ဘေးအန္တရာယ် (Safety) ကေုာံ ပရေင်သဘာဝ (Environment) ပ္ဍဲအခိင် ညးတအ် ဖန်ဇန် ကပေါတ်မွဲမွဲရ။[၄]
၂။ လၟေင်ဝင် ကေုာံ သဇိုင်ကတဵုဒှ် (History / Background)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လၟေင်ဝင် အေန်ဂျေန်နဳယာဝွံ စကတဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵု ခေတ်ကၠာဝင် မဒှ်အခိင် မၞိဟ်တအ် စခၞံဗဒှ် ကိရိယာ မပ္တံကဵု ဂတှ်ေစက် (Wheel)၊ ဒကောဝ် ကေုာံ တ္ၚတအ်ရ。 ပ္ဍဲခေတ်အဳဂျေပ် (Egypt) ကေုာံ ခေတ်မေသဝ်ပိုဝ်တေးမီးယား (Mesopotamia) ဂှ် ပရေင်သြိုင်ခၞံ ဇၞော်ဇၞော် ဗီုကဵု ပိရမေတ် ဂဳဇာ (Pyramids of Giza) ဂှ် ထ္ၜးကဵုဒၟံင် ဍာ်ဒကေဝ် အေန်ဂျေန်နဳယာ သြိုင်ခၞံ ပ္ဍဲခေတ်တြေံရ။ အေမ်ဟဝ်တေပ် (Imhotep) ညးမဒှ် သၟာအေန်ဂျေန်နဳယာ အဳဂျေပ်ဂှ် စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ် အေန်ဂျေန်နဳယာ ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲဝင်ရ။[၅]
ပ္ဍဲခေတ်အေန်ပါယာ ရဝ်မ (Roman Empire) ဂှ် ညးတအ် သြိုင်ခၞံလဝ် ဍာ်ဂၠံင် ဇၞော်ဇၞော် (Aqueducts)၊ ဂၠံင်တိုက် ကေုာံ တိုင်ဒဒန် ဇမၠိင်တအ်ရ။ ဗွဲကြဴ ပ္ဍဲခေတ် ပၠန်ဂတး ကွတ်စက်ယန္တရာ (Industrial Revolution) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၇၀၀ တအ်ဂှ် ဟိုတ်နူ သၞောတ်စက်ပတိတ်ဒြဟတ် ဍာ်ဂမ္တဴ (Steam engine) မခၞံဗဒှ်လဝ် နကဵု ဂျိမ်ဝပ် (James Watt) တုဲ ကဏ္ဍ အေန်ဂျေန်နဳယာ စက်ယန္တရာ (Mechanical Engineering) ဂှ် ကတဵုဒှ်ကၠုင် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၀၀ တအ်ဂှ် ပညာလလဳ ဇၞော်မောဝ်ကၠုင်တုဲ အေန်ဂျေန်နဳယာ လလဳ လေဝ် မံက်ဂတဝ်ကၠုင်ရ။
| ခေတ် / သၞာံ | ကမၠောန် အောင်ဇၞး အဓိက (Key Milestone) | ကဏ္ဍ အေန်ဂျေန်နဳယာ |
|---|---|---|
| ဘဳစဳ ၃၀၀၀ | သြိုင်ခၞံ ပိရမေတ် (Pyramids) | အေန်ဂျေန်နဳယာ သြိုင်ခၞံ (Civil) |
| ဘဳစဳ ၃၀၀ | ခၞံဗဒှ် ဍာ်ဂၠံင် ရဝ်မ (Aqueducts) | အေန်ဂျေန်နဳယာ ဍာ် (Hydraulic) |
| ၁၇၁၂ | ခၞံဗဒှ် စက်ဍာ်ဂမ္တဴ (Steam Engine) | အေန်ဂျေန်နဳယာ စက်ယန္တရာ (Mechanical) |
| ၁၈၈၂ | ခၞံဗဒှ် ရုံစက်ပတိတ်လလဳ (Power Station) | အေန်ဂျေန်နဳယာ လလဳ (Electrical) |
| ၁၉၄၇ | ခၞံဗဒှ် ထရန်စစ်စတာ (Transistor) | အီလက်ထရောနစ် (Electronics) |
| ၁၉၆၉ | မၞိဟ်စိုပ် ဂိတု (Apollo 11) | အေန်ဂျေန်နဳယာ အာကာသ (Aerospace) |
၃။ သဘဴဓရ် သဇိုင် ကေုာံ နိယာမ (Theory / Principles)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သဇိုင်ပညာ အေန်ဂျေန်နဳယာ သီုဖအိုတ်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုနိယာမ ရူပဗေဒ (Physics)၊ ဓါတုဗေဒ (Chemistry) ကေုာံ သင်္ချာ (Mathematics) ရ။ အေန်ဂျေန်နဳယာတအ် ဒးတွက် လၟိဟ်ဒြဟတ် (Forces)၊ ဓါတ်ဂမ္တဴ (Thermodynamics)၊ ပရေင်ဇွောဝ် ဍာ်/ကျာ (Fluid mechanics) ကေုာံ ပရေင်တန်တဴ ကပေါတ် (Material science) ရ။[၆]
ဥပမာ - ပ္ဍဲကဵု အေန်ဂျေန်နဳယာ သြိုင်ခၞံ၊ သွက်ဂွံ တွက် ပရေင်ဒုင်ဒဝ် ကပေါတ် မပ္တံကဵု ပသဲ ကေုာံ ကောန်ကရေတ်ဂှ် ညးတအ် သုင်စောဲ နိယာမ ဟုက် (Hooke's Law) မထ္ၜးကဵု ပရေင်ဆက်စပ် အကြာ ဒြဟတ်ဓရိုဟ် ကေုာံ ပရေင်ဆုတ်လှဲ (Stress and Strain) ရ။ (မၞုံအဓိပ္ပါယ်: $F$ ဒှ် ဒြဟတ်၊ $k$ ဒှ် ကိန်းသေ၊ $x$ ဒှ် လၟိဟ်မဆုတ်လှဲ)
၄။ အင်္ဂလက္ခဏာ ကေုာံ ဖွဲ့စည်းမှု (Components / Structure)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လၟေင်ကမၠောန် အေန်ဂျေန်နဳယာ (Engineering Design Process) ဂှ် ဒှ်လၟေင်ကမၠောန် အဓိက သွက်ဂွံ ဖန်ဇန် ကပေါတ်တၟိတၟိရ။ လၟေင်ဏအ်ဝွံ ပါ်လဝ် နကဵု ကဆံင် ဗွဲမဂၠိုင်ရ-
- စၟတ်သမ္တီ ပြသၞာ (Define the Problem): တီကေတ် ပၟိက်အာတ်မိက် (Requirements) ကေုာံ တင်ပိုင်ခြာ (Constraints) မပ္တံကဵု သြန်၊ အခိင် ကေုာံ သဘာဝ။
- ဂၠာဲသွဟ် (Brainstorming & Research): လ္ၚတ် နဲကဲတၟိတၟိ သွက်ဂွံ ဖြေရှင်း ပြသၞာဂှ်။
- ဖန်ဇန် ဗီုပြင် (Design): သုင်စောဲ ဆပ်ဝဴ CAD (Computer-Aided Design) တုဲ ဆွဲဗီုပြင်၊ တွက်သင်္ချာ။
- ခၞံဗဒှ် နမူနာ (Prototype): ကၠောန်ဗဒှ် ကပေါတ်နမူနာ ကၠာအိုတ်။
- စမ်ၜတ် (Testing & Evaluation): စမ်ၜတ် ဍာ်ဒကေဝ် ညံင်ဂွံစှ်ေကဵု သၞောတ်ဝ်စဵုဒၞာ (Safety standard)။
- ပခိုဟ်ပတိုန် (Improve): ယဝ်ရ ဟွံအံင်ဇၞးမ္ဂး ကလေင်ပလေဝ်ပလေတ် ကေုာံ ထပ်ပခိုဟ်ပတိုန်။[၇]
၅။ ဂကူ ကေုာံ ကဏ္ဍပါ်ခြာ (Classification / Types)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အေန်ဂျေန်နဳယာဝွံ ပါ်လဝ် ကဏ္ဍဇၞော်ဇၞော် ပန်သာ် ကေုာံ ကဏ္ဍဍောတ်တ် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။
| ကဏ္ဍ အဓိက (Major Branches) | ပရေင်လ္ၚတ် ကေုာံ ကမၠောန် (Focus Area) | ကဏ္ဍ ဍောတ်တ် (Sub-disciplines) |
|---|---|---|
| အေန်ဂျေန်နဳယာ သြိုင်ခၞံ (Civil Engineering) | လ္ၚတ် ပရေင်ဖန်ဇန် ကေုာံ သြိုင်ခၞံ အဆောက်အအုံ ညးဍုင်ကွာန် ဗီုကဵု သ္ၚိ၊ တိုင်ဒဒန်၊ ဂၠံင်တိုက်။ | Structural, Geotechnical, Environmental |
| အေန်ဂျေန်နဳယာ စက်ယန္တရာ (Mechanical Engineering) | လ္ၚတ် ပရေင်ချဳဒရာင်၊ ဒြဟတ် ကေုာံ စက်ယန္တရာ မပ္တံကဵု ကွဳစက်၊ စက်ကျာ၊ စက်ရုပ်။ | Aerospace, Automotive, Robotics |
| အေန်ဂျေန်နဳယာ လလဳ (Electrical Engineering) | လ္ၚတ် ပရေင်ဒြဟတ်လလဳ၊ အီလက်ထရောနစ်၊ ကေုာံ သံလိုက်လလဳ။ | Power, Electronics, Computer Engineering |
| အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု (Chemical Engineering) | လ္ၚတ် ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဓါတ်၊ ပရေင်ပတိတ် ကပေါတ်ဓါတု၊ ဂဥုဲ ကေုာံ ကၠေင်။ | Materials, Process, Bioengineering |
၆။ လၟေင်ကမၠောန် ကေုာံ နဲကဲ (Methodology / Process)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်ဝွံ အေန်ဂျေန်နဳယာတအ် သုင်စောဲ ကောန်ပျူတာ ဗွဲမလှဲလး သွက်ဂွံ ဖန်ဇန် ကေုာံ တွက်စက်ရ။ နဲကဲ မကော်စ CAD (Computer-Aided Design) ကေုာံ CAM (Computer-Aided Manufacturing) တအ်ဂှ် ပကဵု ညံင်လၟေင်ကမၠောန် ဂွံပြဟ် ကေုာံ ချိုတ်ပၠိုတ်ရ။[၈] တုဲပၠန် နဲကဲ တွက်ကေတ် နကဵု Finite Element Analysis (FEA) ကေုာံ Computational Fluid Dynamics (CFD) တအ်ဂှ် စကာ သွက်ဂွံ ဆွဲဗီုပြင် (Simulate) အကာဲအရာ မကတဵုဒှ်မာန် ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံ သြိုင်ခၞံ ဇေတ်တ်ရ။
၇။ ပရေင်စကာ ကေုာံ ကမၠောန် (Applications / Uses)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အေန်ဂျေန်နဳယာဝွံ နွံပၟိက် ပ္ဍဲကဵု ဇၟာပ်ဒၞာဲရ-
- ပရေင်တွိုက်ကွဳ (Transportation): က္ၜင်ကျာ၊ ကွဳစက်၊ ကွဳပၟတ် ကေုာံ က္ၜင်ဍာ် တအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု အေန်ဂျေန်နဳယာ စက်ယန္တရာ ကေုာံ အာကာသ။
- ပရေင်လွဳယဲ (Healthcare): စက် MRI, X-Ray၊ တဲစက် (Bionic limbs) ကေုာံ စက်ကောပ်ကာဲ ယဲတအ်ဂှ် ဒှ်သွဟ် ပညာ အေန်ဂျေန်နဳယာ ဇဳဝဗေဒ (Biomedical Engineering) ရ။
- သ္ၚိဌာန် ကေုာံ အခြေခံအဆောက်အအုံ (Infrastructure): ဍာ်ယာမ သုင်စောဲ၊ သၞောတ်ပၟတ်လလဳ ကေုာံ တိုင်ဒဒန် ဂၠံင်တိုက်။
၈။ ဒေတာ ကေုာံ ဇယားဂမၠိုင် (Data / Tables / Models)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု ဗွိုက်ဖျာ ကမၠောန်ဂၠးတိဂှ် အေန်ဂျေန်နဳယာ ဒှ်ကမၠောန် မကလိဂွံ သြန်ကြပ် သၠုင်အိုတ် ကေုာံ နွံပၟိက် ဂၠိုင်အိုတ်ရ။ ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ဒှ်ဇယား ထ္ၜးကဵု ပရေင်အာတ်မိက် လၟိဟ်အေန်ဂျေန်နဳယာ ပ္ဍဲအမေရိကာန် (ဒေတာ သၞာံ ၂၀၂၃)-
| ကဏ္ဍ အေန်ဂျေန်နဳယာ | လၟိဟ် မၞိဟ်မကၠောန်ကမၠောန် | ပရေင်ဇၞော်မောဝ် (Growth Rate) လၟေင် ၁၀ သၞာံ |
|---|---|---|
| အေန်ဂျေန်နဳယာ သြိုင်ခၞံ (Civil) | ၃၂၆,၀၀၀ | ၅% (လဒေါဝ်) |
| အေန်ဂျေန်နဳယာ စက်ယန္တရာ (Mechanical) | ၂၇၇,၀၀၀ | ၇% (သၠုင်) |
| အေန်ဂျေန်နဳယာ လလဳ (Electrical) | ၃၀၁,၀၀၀ | ၅% (လဒေါဝ်) |
| အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု (Chemical) | ၃၃,၀၀၀ | ၈% (သၠုင်) |
၉။ ဖိုလ်မှု ကေုာံ ကိစ္စဇၞော် (Impact / Importance)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အေန်ဂျေန်နဳယာဂှ် ဒှ်အရာ မပြံင်လှာဲကဵု လိုက်ဏအ် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်သၠုင်ပတိုန် အဆံင်ပညာ၊ ကေုာံ ပရေင်ဆက်စပ် ဂၠးတိ (Globalization) တအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် တန်တဴဒၟံင် လတူ သၞောတ်အေန်ဂျေန်နဳယာ မခိုင်ကၠိုက်ရ။ ဟိုတ်နူ သၞောတ်ပလံင်ဍာ် အေန်ဂျေန်နဳယာ သြိုင်ခၞံတအ်တုဲ ယဲဘဲ မကတဵုဒှ် နူဍာ်ဟွံအးဇ္ၚးဂှ် အောန်စှ်ေအာ ဗွဲမဇၞော်ရ။ ဟိုတ်နူ အေန်ဂျေန်နဳယာ လလဳတုဲ လိုက်ဏအ် ဂွံစိုပ်ကၠုင် ခေတ်အိဉ်တာနဲ (Internet age) ရ။[၉]
၁၀။ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင်ပါ်ပါဲ (Problems / Criticism)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ၜိုန်ရ ပညာဝွံ ကဵုဖဵုခိုဟ်ကီုလေဝ်၊ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင်လီုလာ် ဗွဲမဇၞော်လေဝ် ကတဵုဒှ်လဝ်ကီုရ-
- ပရေင်လီုလာ် သဘာဝ: ပရေင်ပတိတ် ကပေါတ်ဓါတု ကေုာံ ဓါတ်ကာဗောန် နူကဵု ရုံစက်တအ်ဂှ် ပကဵု ညံင်ပွဳပွူသဘာဝ ဂွံလီုလာ် ကေုာံ ပရေင်ကတဴ ဂၠးတိ (Climate Change) ကတဵုဒှ်ရ။
- ပြသၞာ ကိုယ်ကျင့်တရာ (Ethics): ပရေင်ဖန်ဇန် လွဟ်လက်နက် (Weapons) ကေုာံ ဗုမ်အဏုမြူ (Nuclear bombs) ဂှ် ဒှ်ပရေင်မသုင်စောဲ ပညာအေန်ဂျေန်နဳယာ ပ္ဍဲလပါ် မပလီုပလာ်ရ။
- ဘေးအန္တရာယ် မလီုလာ် (Engineering Failures): ဟိုတ်နူ ယောင်ယာ ပ္ဍဲပရေင်ဖန်ဇန်တုဲ ဘေးအန္တရာယ် ဇၞော်ဇၞော် မပ္တံကဵု ရုံစက်နူကလဳယျာ ချာနိုဗိုင် (Chernobyl) ကေုာံ က္ၜင်အာကာသ သပေတ်ရှပ်တယ် (Space Shuttle) ခတိုဟ်တအ် ကတဵုဒှ်လဝ်ရ။[၁၀]
၁၁။ ကွတ်စက်ခေတ်တၟိ ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် (Modern Developments / Technology)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ခေတ်လၟုဟ်ဝွံ အေန်ဂျေန်နဳယာတအ် ဇၞော်မောဝ်ဒၟံင် ပ္ဍဲကဏ္ဍ အနုစက် (Nanotechnology)၊ မဒှ်ပရေင်ဖန်ဇန် ကပေါတ် ဍောတ်သောဲအိုတ် ပ္ဍဲကဆံင် အဏုမြူ (Atom) ရ။ တုဲပၠန် ဉာဏ်ပညာ ကောန်ပျူတာ (Artificial Intelligence - AI) လေဝ် ပါလုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲကဵု လၟေင်ကမၠောန် အေန်ဂျေန်နဳယာတုဲ၊ AI တအ် ရီုဗင်ကဵု ပ္ဍဲအရာ ဖန်ဇန် ဗီုပြင် ကေုာံ တွက်စက် ဗွဲမပြဟ်ရ။ သၞောတ် 3D Printing လေဝ် ပြံင်လှာဲကဵု ဗီုပြင် မပတိတ်ကပေါတ်တအ်ရ။
၁၂။ အကာဲအရာ အနာဂတ် (Future Trends)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အနာဂတ် အေန်ဂျေန်နဳယာဝွံ စွံအာရီု လတူ ပရေင်ဆက်တန်တဴ (Sustainability) မဒှ် ပရေင်ခၞံဗဒှ် သၞောတ် မဟွံပလီုသဘာဝရ။ အေန်ဂျေန်နဳယာ ဒြဟတ်သဘာဝ (Renewable Energy Engineering) မပတိတ် ဒြဟတ် နူတ္ၚဲ ကေုာံ ကျာဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ မနွံပၟိက် ဇၞော်အိုတ် သွက်အနာဂတ်ရ။ ပါဲနူဂှ် အေန်ဂျေန်နဳယာ အာကာသ တအ်လေဝ် ပလေဝ်ပလေတ်ဒၟံင် သွက်ဂွံ သြိုင်ခၞံ ဍုင် လတူ ဂြိုဟ်မာသ် (Mars colonization) ရ။
၁၃။ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ပရေင်လ္ၚတ် (Education / Study)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သွက်ဂွံ ဒှ် အေန်ဂျေန်နဳယာ မွဲဂှ် နွံပၟိက်ကဵု ပရေင်လ္ၚတ် ပ္ဍဲတက္ကသိုလ် ဗွဲမဍိုက်ပေင်ရ။ ညးလ္ၚတ်တအ် ဒးကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ B.Eng (Bachelor of Engineering) ဟွံသေင်မ္ဂး B.Sc ပ္ဍဲကဵု ကဏ္ဍအေန်ဂျေန်နဳယာရ။ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် အေန်ဂျေန်နဳယာ မသြိုင်ခၞံ ကေုာံ ကၠောန်ကမၠောန် ဆေင်ကဵု ညးဍုင်ကွာန်တအ်ဂှ် ဒးကလိဂွံ လာင်ဇြေန် မကော်စ Professional Engineer (PE) ရ။ ဂကောံ မပ္တံကဵု ABET ဂှ် ဒှ်ဂကောံ မစၟတ်သမ္တီ ဍာ်ဒကေဝ် ဘာအေန်ဂျေန်နဳယာတအ် အလုံဂၠးတိရ။
၁၄။ လေန် မ္ၚး ကေုာံ ဗဳဒဳယော
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- လ္ၚတ် ပရူပရာ အေန်ဂျေန်နဳယာ ဗွဲမလှဲလး ပ္ဍဲ YouTube: What is Engineering?
၁၅။ နိဿဲ (References)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Blockley, D. (2012). *Engineering: A Very Short Introduction*. Oxford University Press.
- ↑ Wright, P. H. (2002). *Introduction to Engineering*. Wiley.
- ↑ Holtzapple, M. T., & Reece, W. D. (2002). *Concepts in Engineering*. McGraw-Hill.
- ↑ Vincenti, W. G. (1990). *What Engineers Know and How They Know It*. Johns Hopkins University Press.
- ↑ Karwatka, D. (1999). *Technology's Past: America's Industrial Revolution*. Tech Directions Books.
- ↑ Dorf, R. C. (2004). *The Engineering Handbook*. CRC Press.
- ↑ Dym, C. L., & Little, P. (2003). *Engineering Design: A Project-Based Introduction*. John Wiley & Sons.
- ↑ Pahl, G., & Beitz, W. (2013). *Engineering Design: A Systematic Approach*. Springer.
- ↑ Beder, S. (1998). *The New Engineer*. Macmillan Education AU.
- ↑ Petroski, H. (1992). *To Engineer is Human: The Role of Failure in Successful Design*. Vintage.