အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု
| ရုံစက်ကၠေင် မစကာ နဲကဲ အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု ရုံစက် ၜိုတ်ကၠေင် (Oil Refinery) ပ္ဍဲဍုင်အမေရိကာန် မဒှ် ပရေင်ကမၠောန် အဓိက သွက် အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု သွက်ဂွံ ပတိတ် ကပေါတ် ဓါတုနာနာ | |
| ပရူပရာ သဇိုင် | |
|---|---|
| ယၟုပေင် | Chemical Engineering |
| ကဏ္ဍအဓိက | အေန်ဂျေန်နဳယာ (Engineering) |
| လၟေင်ဘာသာရပ် | ဓာတုဗေဒ၊ ရူပဗေဒ၊ သင်္ချာ၊ ဇဳဝဗေဒ |
| ပုဂ္ဂိုလ် လုပ်ဝင် | ဂျော့ချ် ဣ ဒေဗိစ်၊ အာသာ ဒဳဟောန် လေတ်တဲ |
အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု (အၚ်္ဂလိက်: Chemical Engineering) ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍကွတ်စက် ကေုာံ ပရေင်ပညာမွဲ မပံင်သၟဟ်လဝ် သဘဴဓရ် ဓာတုဗေဒ (chemistry)၊ ရူပဗေဒ (physics)၊ သင်္ချာ (mathematics)၊ ကေုာံ ဇဳဝဗေဒ (biology) သွက်ဂွံ ဖန်ဇန်၊ ကၠောန်ဗဒှ်၊ ကေုာံ ပြံင်လှာဲ ကပေါတ်တမ် (raw materials) ညံင်ဂွံဒှ် ကပေါတ်မၞုံကဵု ၚုဟ်မးတအ်ရ။[၁] ကဏ္ဍဝွံ ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲအရာမပြံင်လှာဲ နဲကဲစမ်ၜတ် ပ္ဍဲကဵု ရုံစမ်ဓါတ် (Laboratory) ညံင်ဂွံဒှ် လၟေင်ကမၠောန် ပရေင်ပတိတ်ကပေါတ် အဆံင်ရုံစက်ဇၞော် (Industrial scale) ရ။ ညးမလ္ၚတ်လဝ် ဘာသာရပ်ဏအ်ဂှ် ကော်စ "အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု" တုဲ ညးတအ်ဝွံ ဖန်ဇန်လဝ် ရုံစက် ကေုာံ လၟေင်ကမၠောန် မပ္တံကဵု ပရေင်ၜိုတ်ကၠေင်၊ ပရေင်ပတိတ် ဂဥုဲ၊ စၞစ၊ ကေုာံ ပရေင်စဵုဒၞာ ပွဳပွူသဘာဝတအ်ရ။[၂]
၁။ အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ သဘဴဓရ် (Concept / Definition)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု ဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍသိပ္ပံ ကေုာံ ကွတ်စက် မဆေင်စပ် ကုအရာမပြံင်လှာဲ သမၠီုဓါတ် (chemical composition)၊ ဗီုပြင် ရုပ် (physical state)၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဒြဟတ် (energy) ဍေဟ်တအ်ရ။ တၞဟ်ခြာ နူကဵု ညးစမ်ဓါတ် (Chemist) မလ္ၚတ် ဓါတ်ပ္ဍဲခေါက်ဍောတ်တ်ဂှ်မ္ဂး၊ အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတုတအ်ဂှ် လ္ၚတ်ကေတ် ဗီုလဵု ဂွံပတိတ် ကပေါတ်တအ်ဂှ် နကဵု လၟိဟ် တန် (Tons) ဗွဲမဂၠိုင်၊ ဗွဲမဂီုကၠီု ကေုာံ ဗွဲမကိတ်ညဳ ကုပရေင်ပိုန်ဒြပ်ရ။
ပရေင်လ္ၚတ်ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံ လ္ၚတ်ကေတ် ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဒြပ် (Mass) ကေုာံ ဒြဟတ်ဂမ္တဴ (Heat transfer) ပ္ဍဲကဵု လၟေင်ကမၠောန်စက်ယန္တရာတအ်ရ။ သွက်ဂွံအံင်ဇၞး ပ္ဍဲအရာဏအ် ညးတအ် ဒးသုင်စောဲ ဉာဏ်ပညာ မဆေင်ကဵု ဒြပ်ဇွောဝ် (Fluid dynamics)၊ သာမဝ်ဒုင်နာမေတ် (Thermodynamics) ကေုာံ ကိနက်တေတ် ဓါတု (Chemical kinetics) တအ်ရ။[၃]
၂။ လၟေင်ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် (History / Background)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လၟေင်ဝင် အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတုဝွံ စကတဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵု ခေတ် ပၠန်ဂတး ကွတ်စက်ယန္တရာ (Industrial Revolution) ပ္ဍဲကဵု ကၞောတ် သၞာံ ၁၈၀၀ တအ်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၈၇ ဂှ် ဂျော့ချ် ဣ ဒေဗိစ် (George E. Davis) မဒှ် ကောန်ဍုင်အင်္ဂလာန် ဂွံဟီုတွဟ်လဝ် ဘာသာရပ်ဝွံ ပ္ဍဲတက္ကသိုလ် မန်ချက်စတာ တုဲ ညးဝွံ ဒှ်မၞိဟ်မခၞံဗဒှ် ယၟု "Chemical Engineering" ကၠာအိုတ်ရ။
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၈၈ ဂှ် တက္ကသိုလ် MIT ပ္ဍဲဍုင်အမေရိကာန် စပံက်လဝ် တန်ဗတောန် အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု ကၠာအိုတ်ရ။ ဗွဲကြဴ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၈ ဂှ် ဂကောံ အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု အမေရိကာန် (AIChE) ဂွံဒက်ပ္တန်လဝ်တုဲ ဘာသာရပ်ဝွံ ဒှ်ကၠုင် သၞောတ်ဝ်စံင်ၜတ် မလုပ်သၞောတ်ဝ် (Standardized discipline) မွဲရ။[၄]
| သၞာံ | ညးခၞံဗဒှ် / ဂကောံ | ကမၠောန် အောင်ဇၞး အဓိက (Key Milestone) |
|---|---|---|
| ၁၈၈၇ | ဂျော့ချ် ဣ ဒေဗိစ် | စဟီုတွဟ် ကေုာံ ခၞံဗဒှ် ယၟု Chemical Engineering |
| ၁၈၈၈ | လူးဝစ် မေတ် | ပံက်တန်ဗတောန် Bachelor degree ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲ MIT |
| ၁၉၀၈ | ဂကောံ AIChE | ဒက်ပ္တန် ဂကောံအေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု အမေရိကာန် |
| ၁၉၁၆ | အာသာ ဒဳဟောန် လေတ်တဲ | ခၞံဗဒှ် သဘဴဓရ် လၟေင်ကမၠောန် အဓိက (Unit Operations) |
| ၁၉၄၀ တအ် | အေန်ဂျေန်နဳယာ ဂၠးတိ | ခၞံဗဒှ် နဲကဲပတိတ် ပလတ်သတစ် ကေုာံ ပရေင်ၜိုတ်ကၠေင် ခေတ်တၟိ |
၃။ သဘဴဓရ် သဇိုင် ကေုာံ နိယာမ (Theory / Principles)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သဇိုင်ပညာ အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု ဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုနိယာမ သင်္ချာ ကေုာံ ရူပဗေဒ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ အဓိက သၞောတ်ဝ်တအ်ဂှ်-
- ပရေင်တုပ်သၟဟ် ဒြပ် (Mass Balance): ဒုင်သဇိုင် ကုနိယာမ Conservation of Mass တုဲ တွက်ကေတ် ဒြပ်မလုပ် ကေုာံ ဒြပ်မတိတ် ပ္ဍဲစက်ရ။
(ဒြပ်နွံသှ်ေ = ဒြပ်လုပ် - ဒြပ်တိတ် + ဒြပ်မကတဵုဒှ် - ဒြပ်မသုင်စောဲ)
- သာမဝ်ဒုင်နာမေတ် (Thermodynamics): လ္ၚတ်ကေတ် ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဒြဟတ်ဂမ္တဴ ကေုာံ ပရေင်တန်တဴ (Equilibrium) သွက်ဂွံ တွက်ကေတ် ဓါတ်မပြံင်လှာဲမာန် ဟွံမာန်။[၅]
- ကိနက်တေတ် ဓါတု (Chemical Kinetics): လ္ၚတ်ကေတ် အသိင် ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဓါတု (Reaction rate) ကေုာံ ဖန်ဇန် ဗီုပြင် စက်ပံင်သၟဟ် (Reactor design) ရ။[၆]
၄။ လၟေင်ကမၠောန် အဓိက ကေုာံ ကိရိယာဂမၠိုင် (Components / Structure)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
သဘဴဓရ် လၟေင်ကမၠောန် အဓိက (Unit Operations) ဝွံ ခၞံဗဒှ်လဝ် နကဵု အာသာ ဒဳဟောန် လေတ်တဲ တုဲ ဍေဟ်ပါ်လဝ် လၟေင်ကမၠောန်ရုံစက် သီုဖအိုတ် နကဵု လၟေင်ကမၠောန် သဇိုင် ၄ သာ်ရ-
- ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဓါတ်ဂမ္တဴ (Heat Transfer): မပ္တံကဵု စက်ကဵုဂမ္တဴ (Heaters)၊ စက်ဖျေဟ်လၟုဟ် (Coolers) ကေုာံ စက်ပြံင်လှာဲဂမ္တဴ (Heat Exchangers) ရ။
- ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဒြပ် (Mass Transfer): မပ္တံကဵု ပရေင်ပါ်ပရး နကဵုဂမ္တဴ (Distillation)၊ ပရေင်စုပ်ကေတ် (Absorption) ကေုာံ ပရေင်ပတိတ်ဍာ် (Drying) ရ။[၇]
- ပရေင်ဇွောဝ် ဒြပ် (Fluid Mechanics): မပ္တံကဵု ပရေင်ပလံင် အရည် နကဵု ပန့် (Pumps)၊ ကေုာံ ပရေင်ထိင်ဒဝ် ကပေါတ်ဇွောဝ် ပ္ဍဲ ပိုက် (Pipes) တအ်ရ။
- ပရေင်ကမၠောန် မဆေင်ကဵု ရုပ် (Mechanical Operations): မပ္တံကဵု ပရေင်ပုတ်စုတ် (Crushing)၊ ပရေင်စၟတ်သမ္တီ ဇမၞော် (Sizing) ကေုာံ ပရေင်စစ်ဍာ် (Filtration) ရ။[၈]
၅။ ဂကူ ကေုာံ ကဏ္ဍပါ်ခြာ (Classification / Types)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု ဝွံ လှဲလးဗွဲမလောန်တုဲ ပါ်လဝ် ကဏ္ဍအဓိက ဗွဲမဂၠိုင်ရ-
| ကဏ္ဍ (Sub-discipline) | ပရေင်လ္ၚတ် ကေုာံ ကမၠောန် (Focus Area) | ဥပမာ (Examples) |
|---|---|---|
| အေန်ဂျေန်နဳယာ ဇဳဝဓါတု (Biochemical Eng) | သုင်စောဲ သၞောတ်ဇဳဝ ကေုာံ အေန်ဇိုင်း သွက်ဂွံ ပတိတ်ကပေါတ်။ | ဂဥုဲ (Antibiotics)၊ အေတ်သနောဝ် (Ethanol)၊ ဗဳယျာ။ |
| အေန်ဂျေန်နဳယာ လေတ္တသံ (Petrochemical Eng) | လ္ၚတ် ပရေင်ၜိုတ်ကၠေင် ကေုာံ ပတိတ် ကပေါတ် နူကၠေင်တိ။ | ဓာတ်ဆီ၊ ဒဳဇယ်၊ ပလတ်သတစ်။ |
| အေန်ဂျေန်နဳယာ ကပေါတ် (Materials Eng) | ဖန်ဇန် ကပေါတ်တၟိတၟိ မၞုံကဵု ဍာ်ဒကေဝ် တၟေင်။ | ကပေါတ် ပဝ်လဳမာ (Polymers)၊ နာနိုကပေါတ်။ |
| အေန်ဂျေန်နဳယာ ပွဳပွူသဘာဝ (Environmental Eng) | လ္ၚတ် ပရေင်ဖအောန်ဖျေဟ် ခယျ ကေုာံ ပရေင်စစ်ဍာ်။ | ရုံစစ်ဍာ်ပပ်၊ ပရေင်ဖအောန် ကာဗောန်။ |
၆။ လၟေင်ကမၠောန် ကေုာံ နဲကဲ (Methodology / Process)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လၟေင်ကမၠောန် အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတုဝွံ စကတဵုဒှ် နူကဵု ပရေင်ဖန်ဇန် လၟေင်ကမၠောန် (Process Design) ရ။ ကိုပ်ကၠာအိုတ် အေန်ဂျေန်နဳယာတအ် ဇက်ဗီုပြင် မကော်စ PFD (Process Flow Diagram) ကေုာံ P&ID (Piping and Instrumentation Diagram) သွက်ဂွံ ထ္ၜးဗီုပြင် ရုံစက်ရ။[၉]
ကြဴနူဂှ် ညးတအ် ကၠောန်ဗဒှ် ရုံစက်စမ် (Pilot Plant) မဒှ်ရုံစက်ဍောတ်တ် သွက်ဂွံ စမ်ၜတ် လၟေင်ကမၠောန် ကၠာဟွံဂွံ ဒက်ပ္တန် ရုံစက်ဇၞော်ရ။ နဲကဲဝွံ ဍေဟ်စဵုဒၞာ ပရေင်ယောင်ယာ ကေုာံ ပရေင်လေင်သြန် ဗွဲမဇၞော်ရ။
၇။ ပရေင်စကာ ကေုာံ အကျိုး (Applications / Uses)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု ဂှ် စကာဒၟံင် ပ္ဍဲရုံစက် ဇၟာပ်ဇၟာပ်ဒၞာဲရ-
- ရုံစက် ဂဥုဲ (Pharmaceuticals): ပတိတ် ဂဥုဲနာနာ၊ ကာကွယ်ဆေး (Vaccines) ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင်။
- ရုံစက် စၞစ (Food Processing): ပရေင်ထိင်ဒဝ် စၞစ ညံင်ဟွံဂွံအုဲ၊ ပရေင်ပတိတ် သဂြာ၊ ကေုာံ ဍာ်တှ်။
- ရုံစက် ဓါတ်မသၟဟ် (Fertilizers): ပတိတ် ဝမ်းစာ ဓါတ်မသၟဟ် မပ္တံကဵု အမိုးနီးယား နကဵု သၞောတ် Haber-Bosch ရ။
- ရုံစက် ပလတ်သတစ်: ပတိတ် ကပေါတ် ပဝ်လဳမာ မစကာ ပ္ဍဲကဵု ဘဝလၟိုန်တ္ၚဲ။[၁၀]
၈။ ဒေတာ ကေုာံ ဗီုပြင်မော်ဒယ် (Data / Tables / Models)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ပတိတ်ကပေါတ်ဂှ် နဲကဲအဓိက နွံ ၜါသာ် မတွဟ်ဂး သၞောတ် Batch ကေုာံ Continuous ရ။
| အင်္ဂလက္ခဏာ | သၞောတ် Batch (ရံက်ရံက်) | သၞောတ် Continuous (လၟိုန်န်) |
|---|---|---|
| ဗီုပြင် လုပ်/တိတ် | စုတ်ကပေါတ်တမ် မွဲအလန်ဓဝ်၊ ပတိတ် မွဲအလန်ဓဝ်။ | ကပေါတ်တမ် လုပ်လၟိုန်၊ ကပေါတ်တိတ် တိတ်လၟိုန်။ |
| လၟိဟ် ကပေါတ် | လၟိဟ်အောန်၊ တန်ၚုဟ်သၠုင်။ | လၟိဟ်ဂၠိုင်ဗွဲမလောန်၊ တန်ၚုဟ်အောန်။ |
| ဥပမာ ရုံစက် | ရုံစက် ဂဥုဲ၊ ရုံစက် သုရာ။ | ရုံစက် ကၠေင်၊ ရုံစက် ဓါတ်မသၟဟ်။ |
| ပရေင်ထိင်ဒဝ် | လောဲသွာ၊ ပြံင်လှာဲမာန် ပြဟ်။ | ဝါတ်ဂါတ်၊ ယဝ်စက်ရပ်မ္ဂး လေင်ဇၞော်။ |
၉။ လဒပ်ပရေင် ကေုာံ ကိစ္စဇၞော် (Impact / Importance)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတုဝွံ ပၠန်ဂတးလဝ် လောကမၞိဟ် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ ပရေင်အောင်ဇၞး ဇၞော်အိုတ်မွဲဂှ် ဒှ် ပရေင်ခၞံဗဒှ် သၞောတ် Haber-Bosch မတွဟ်ဂး ပရေင်ပတိတ် အမိုးနီးယား နူကဵု ကျာ သွက်ဂွံကၠောန် ဓါတ်မသၟဟ်ရ။ နဲကဲဏအ် ရီုဗင်လဝ် လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠးတိ ဂၠိုင်ကဵု ဗဳလဳယောန် ညံင်ဟွံဂွံ စိုပ်ဘဲကၞောတ်ရ။ ပါဲနူဂှ်ပၠန် ပရေင်စစ်ဍာ်ယာမ (Water purification) ကေုာံ ပရေင်ပတိတ် ဂဥုဲ (Antibiotics) တအ်လေဝ် သၠုင်ပတိုန်လဝ် အာယုက် မၞိဟ်တအ် ဗွဲမဇၞော်ရ။
၁၀။ ပြသၞာ ကေုာံ ပရေင်ပါ်ပါဲ (Problems / Criticism)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ၜိုန်ရ ပညာဝွံ ကဵုဖဵုခိုဟ် ဗွဲမဂၠိုင်ကီုလေဝ်၊ ပြသၞာ ဗွဲမဂၠိုင်လေဝ် နွံဒၟံင်ရ-
- ခယျ ကေုာံ ပွဳပွူသဘာဝ: ရုံစက်ဓါတုတအ်ဂှ် ပတိတ်ဒၟံင် ဍာ်ပပ် ကေုာံ ယက် မပလဳုကဵု သဘာဝ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။
- ဘေးအန္တရာယ် (Safety): ကပေါတ်ဓါတုတအ်ဂှ် နွံကဵု ဓါတ်ဂျိ ကေုာံ ခတိုဟ်မာန်ရ။ ဥပမာ- ဘဲအန္တရာယ် ပ္ဍဲ ဍုင်ဘိုပါယ် (Bhopal disaster) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၈၄ ဂှ် မၞိဟ်ချိုတ်လဝ် ဂၠိုင်ကဵု လ္ၚီရ။[၁၁]
- တန်တဴ လတူ ကၠေင်တိ (Fossil Fuels): အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု ဂၠိုင်ကဵုဒၞာဲဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် လတူ ကၠေင်တိ ကေုာံ ဓါတ်ငွေ့ သဘာဝ မဒှ်အရာ မအိုတ်အာမာန် ကေုာံ မပကဵု ပရေင်ကတဴ ဂၠးတိ ရ။
၁၁။ ကွတ်စက်ခေတ်တၟိ (Modern Developments / Technology)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ် အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတုဝွံ သုင်စောဲကၠုင် ကွတ်စက် ကောန်ပျူတာ ဗွဲမလှဲလးရ။ ဆပ်ဝဴ မပ္တံကဵု Aspen Plus ဟွံသေင်မ္ဂး HYSYS တအ်ဂှ် စကာ သွက်ဂွံ ဇက်ဗီုပြင် (Simulate) ရုံစက် အလုံမွဲ သီုဟွံဒးစမ် နကဵုတဲရ။ တုဲပၠန် ကွတ်စက် နာနို (Nanotechnology) ဂှ် ပကဵု ညံင်ဂွံ ဖန်ဇန် ကပေါတ်တၟိတၟိ အဆံင် မော်လဳကျူ (Molecular level) မာန်ကၠုင်ရ။
၁၂။ အကာဲအရာ အနာဂတ် (Future Trends)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အနာဂတ် သွက် အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု ဂှ် ပြံင်လှာဲအာ ဇရေင် ဓာတုဗေဒ အသာ်တ္ၚေက် (Green Chemistry) ကေုာံ ပရေင်ဖအောန် ကာဗောန် (Decarbonization) ရ။ ရုံစက်တအ်ဂှ် ဒးပြံင်လှာဲ နဲကဲ သွက်ဂွံ သုင်စောဲ ဒြဟတ်သဘာဝ (Renewable energy) ကေုာံ ကလေင်သုင်စောဲ ခယျ (Circular economy) ရ။ ဉာဏ်ပညာ ကောန်ပျူတာ (AI) လေဝ် ပါလုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲအရာ ဖန်ဇန် သၞောတ်ဓါတု တၟိတၟိ ကေုာံ ထိင်ဒဝ် ရုံစက်တအ်ရ။
၁၃။ ပရေင်ပညာ ကေုာံ ပရေင်လ္ၚတ် (Education / Study)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သွက်ဂွံ ဒှ် အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု မွဲဂှ် နွံပၟိက်ကဵု တဆိပ်ကြာ တက္ကသိုလ် ဗီုကဵု B.Sc. ဟွံသေင်မ္ဂး B.Eng. ပ္ဍဲကဵု ဘာသာရပ် Chemical Engineering ရ။ လၟေင်ပညာဝွံ လ္ၚတ်ကေတ် သင်္ချာ၊ ဓာတုဗေဒ အော်ဂဲနစ်၊ ကေုာံ ဘာသာရပ် အဓိက ဗီုကဵု Thermodynamics, Heat & Mass Transfer, ကေုာံ Process Control တအ်ရ။
ဂကောံအေန်ဂျေန်နဳယာ မပ္တံကဵု IChemE (Institution of Chemical Engineers) ပ္ဍဲအင်္ဂလာန် ကေုာံ AIChE ပ္ဍဲအမေရိကာန် တအ်ဂှ် ပတိတ်ကဵုဒၟံင် စံသတ် ကေုာံ တဆိပ်ကြာ သွက်ညးမလေပ် ပညာတအ်ရ။
၁၄။ လေန် မ္ၚး ကေုာံ ဗဳဒဳယော
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- လ္ၚတ် ဗီုပြင် ကေုာံ သဘဴဓရ် သဇိုင် အေန်ဂျေန်နဳယာ ဓါတု နကဵု ဗဳဒဳယော (YouTube): What is Chemical Engineering?
၁၅။ နိဿဲ (References)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Perry, R. H., & Green, D. W. (2007). *Perry's Chemical Engineers' Handbook* (8th ed.). McGraw-Hill.
- ↑ Felder, R. M., Rousseau, R. W., & Bullard, L. G. (2015). *Elementary Principles of Chemical Processes* (4th ed.). Wiley.
- ↑ McCabe, W. L., Smith, J. C., & Harriott, P. (2004). *Unit Operations of Chemical Engineering* (7th ed.). McGraw-Hill.
- ↑ Peppas, N. A. (1989). *One Hundred Years of Chemical Engineering*. Kluwer Academic Publishers.
- ↑ Smith, J. M., Van Ness, H. C., & Abbott, M. M. (2005). *Introduction to Chemical Engineering Thermodynamics* (7th ed.). McGraw-Hill.
- ↑ Fogler, H. S. (2016). *Elements of Chemical Reaction Engineering* (5th ed.). Prentice Hall.
- ↑ Seader, J. D., Henley, E. J., & Roper, D. K. (2010). *Separation Process Principles* (3rd ed.). John Wiley & Sons.
- ↑ Bird, R. B., Stewart, W. E., & Lightfoot, E. N. (2007). *Transport Phenomena* (2nd ed.). John Wiley & Sons.
- ↑ Sinnott, R. K., & Towler, G. (2019). *Chemical Engineering Design* (6th ed.). Butterworth-Heinemann.
- ↑ Levenspiel, O. (1999). *Chemical Reaction Engineering* (3rd ed.). John Wiley & Sons.
- ↑ Turton, R., Bailie, R. C., Whiting, W. B., & Shaeiwitz, J. A. (2012). *Analysis, Synthesis, and Design of Chemical Processes* (4th ed.). Prentice Hall.