Wayback Machine

Wayback Machine - တိုက်ဗွဟ်လိက်ဝေပ်သာဒ်ဂၠးတိ

Wayback Machine ဂှ် ဒှ်ဝေပ်သာဒ်တိုက်ဗွဟ်လိက်ဒဳဂျဳတော (Digital archive) မွဲ မဖန်ဗဒှ်လဝ်နကဵုဂကောံ Internet Archive မနွံပ္ဍဲဍုင် San Francisco, California ရ။ ဍေဟ်ရီုဗိုင်ကဵု ညးမသုင်စောဲအေန်တာဏေတ်တအ် ညံင်ဂွံညာတ်ကေတ် ဗီုပြင်ဝေပ်သာဒ်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲအတိတ် (Go back in time) ကေုာံ တင်ဂၞင်မကၠေအ်ဗဒှ်အာတအ်ရ။

၁. တင်ရန်တၟအ် ကေုာံ နဲကဲကၠောန်ကမၠောန်

Wayback Machine ဂှ် စပ္တံကၠုင်နူသၞာံ ၁၉၉၆ တုဲ နွံကဵုတင်ရန်တၟအ်အဓိကဂမၠိုင်:

Universal Access to All Knowledge: သွက်ဂွံကဵုအခေါင်လ္ၚတ်ပညာ ကုမၞိဟ်အလုံဂၠးတိ ဗွဲမဗၠးၜး။
Digital Preservation: ပွမသိမ်းဆည်းစွံလဝ် မုက်လိက်ဝေပ်သာဒ် ညံင်ဟွံဂွံကၠေအ်ဗဒှ်အာ (Digital Decay)။
Snapshot System: ဍေဟ်သုင်စောဲစက် (Software crawler) သွက်ဂွံဗီုစၟတ်သမ္တီ (Snapshot) ဝေပ်သာဒ်ဂမၠိုင် ခေတ်အဆက်ဆက်။

၂. Wayback Machine ကေုာံ သုတေသနမန် (Mon Research)

နကဵုနဲကဲသုတေသန (Digital Humanities)၊ Wayback Machine ဂှ် ဒှ် "Digital Agency"။ ဍေဟ်ထ္ၜးကေတ်မာန် ဗီုလဵုတင်ဂၞင်မဆေင်ကဵု သင်မန်၊ လိက်ပတ်မန် ကေုာံ ဝေပ်သာဒ်မန်တြေံတြဟ်ဂမၠိုင် (ဥပမာ - Monnet, Kaowao) မဒးဒုင်ပလီု ဟွံသေင်မ္ဂး ကၠေအ်ဗဒှ်အာတအ်ဂှ် ညံင်ဂွံကလေင်ညာတ်ကေတ်ပၠန်။ ဍေဟ်ဒှ်သက်သဳဝင် (Historical Evidence) မဗၠးၜးနူ "State-led Information Control" (ပွမထိင်ဒၟံင်တင်ဂၞင်နကဵုအဝဵုဗဟဵု) ရ။

၃. ကဏ္ဍဆက်စပ်