"စိုပ်အတးမ္ဂးအလုံရးဍုင်ကွာန်ဒးကၠောန်"
| သဘင်အတးသင်္ကြာန် (မန်) | |
|---|---|
| ယၟု ပ္ဍဲသၞောဝ် | သဘင် အတးသင်္ကြာန် |
| ဍုင်မကၠောန် | ကောန်ဂကူ မန် ကေုာံ ဂကူ ပ္ဍဲ ဒေသ အာယှအဂၞဲ တအ် |
| ဂကူသဘင် | သဘင် ယေန်သၞာင် ကေုာံ သာသနာ |
| ဗီုမကၠောန်သဘင် | ဝေင်ဍာ်၊ မင်သဳ၊ ပ္တုဲကုသဵု၊ ဗဝ်ကျာ်ဗ္တဳ၊ ကလအ် ညးဇၞော် |
| စၟတ်တ္ၚဲ | လဒေါဝ် ဂိတု ဧပရဴ (ဂိတုစဲ) |
သဘင်အတးသင်္ကြာန် (အၚ်္ဂလိက်: Thingyan Water Festival) ဝွံ ဍေံ ဒှ် သဘင် ပြဝေဏဳ ကေုာံ ယေန်သၞာင် အဓိက မွဲ မကၠောန်ဗဒှ် လဝ် ပ္ဍဲ အခိင် ကၠောံ သၞာံ တၟိ ရ။ ကောန်ဂကူ မန် တအ် ပစၟတ်သမ္တီ လဝ် တ္ၚဲ အတးသင်္ကြာန် ဏအ် ဒှ် တ္ၚဲပရဲ တ္ၚဲတၟေင် မွဲသာ် တုဲ၊ ညးတအ် ကၠောန်ဗဒှ် ပေါဲသဘင် ဝေင် ဍာ်၊ ပရေင် ပ္တုဲ ကုသဵု ကေုာံ မင်မဲ အာ ယေန်သၞာင် အခိုက်ကၞာ မန် ဗွဲမမိပ်မြဟ် ရ။
၁။ အဓိပ္ပါယ် သင်္ကြာန် ကေုာံ အခိင်အခါ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]မအရေဝ် "သင်္ကြာန်" ဝွံ ဍေံ ကၠုင် နူကဵု မအရေဝ် ပါဠိ "သင်္ကန္တ" ရ။
- အဓိပ္ပါယ်: သင်္ကန္တ ဝွံ ဂွံ အဓိပ္ပါယ် "ပွမပြံင်လှာဲ" ရ။ သၞာံတြေံ အိုတ် တုဲ မ္ဒး ပြံင်လှာဲ လုပ် အာ သၞာံတၟိ မွဲဝါ ပၠန် ဂှ် ညး ကော်ခဴ စ သင်္ကြာန် ရ။
- အခိင်အခါ: သဘင် ဏအ် ဝွံ ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲ အခိင် ဥတုကညင် မဒှ် အခိင် ကဴနာဍူ ကေုာံ ကဴအနာင် တအ် ရာင်မောဝ် ကျေဝ်ဂေါဝ် ကၠုင် ဒၟံင် ရ။ သၞာံတြေံ ကြပ် အိုတ်၊ လှာဲ ညောန် ကၠောံ ကၠုင် သၞာံတၟိ မ္ဂး ညးတအ် စှ်ေ အတး ဗၞတ် (၃) တ္ၚဲ ဟွံသေင်မ္ဂး (၄) တ္ၚဲ ရ။
၂။ အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ပရေင်ကုသဵု
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ကောန်ဂကူ ဗုဒ္ဓဘာသာ တအ် ညးဂမၠိုင် စိုတ် လုပ် စ ဗွဲတၟေင် လတူ အခိုက်ကၞာ ယေန်သၞာင် ပြဝေဏဳ ပိုဲမန် သာ်ဏအ် ရ-
၂.၁။ ပရေင်ကုသဵု ညးဇၞော်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]စပ္တံ နူကဵု တ္ၚဲအတးစှ်ေ ဒဵုကဵု တ္ၚဲအတးတိုန် ဂှ် ကောန်မန် တအ် ပြာပ် လုပ် အာ ခစ သဳကၠဳ ပ္ဍဲ ရတ်ပိပြကာ မတွံဂး ကျာ်-ဓဝ်-သင် တုဲ ကၠောန်ပ္တုဲ တဴ စရင် ဓရ် ကုသဵု ရ။
- မိမ၊ နော်နာဲ၊ ဣစဳ၊ သဳ၊ အမူ၊ ကေုာံ ဇုဇဗဴလ တအ် ပြာပ် တိတ် အာ ဘာ တုဲ ဒ္ဂိုန် ဂိုင် ကေတ် သဳ၊ မင် သဳဥပေါသ် ရ။
- ညးတအ် ကလင် ဓရ်၊ ပၟဝ် ဓရ်၊ ပ္တုဲ ဝတ်၊ တိုန် ဝတ်၊ လ္ၚောဝ် ကျာ်၊ ဍေန် ပၟတ် ပၞာင် သ္ဍဴ ကေုာံ သ္ပ ပူဇဴ ကျာ် နကဵု ပ္ကဴသဴ မြမောဝ် နာနာ သာ် ရ။
၂.၂။ အခိုက်ကၞာ သၟတ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]မၞိဟ်ဍောတ်တ်၊ ကောန်ၚာ် ကေုာံ သၟတ်ဝုတ်ဗၠာဲ တအ် ကသေံကၟဝ် ညးသ္ကအ် တုဲ ကၠောန် ဗဒှ် သဘင် ဗွဲမမိပ်မြဟ် ရ-
- ကၞာထး ကေုာံ လှ်ေဒယှ်ေ: ညးတအ် ကၠောန် ကၞာထး သွက်ဂွံ ဝေင်ဍာ်၊ ပြိုင် လှ်ေ ကေုာံ ပြိုင် ဒယှ်ေ ရ။ တိင်တိုက် အခိုက် တၞဟ်ဟ် မၞုံ ကဵု ရှ်သာ တအ် လေဝ် နွံ ရ။
- ဝေင်ဍာ်: ဒုင်တၠုင် ဝေင် ဍာ်၊ ပက် စဝ် ဍာ် အတးသင်္ကြာန် ရေင်သကအ် ဗွဲမမိပ်မြဟ် ရ။
- စၠန်မြမောဝ်: ထိင်ဒက် မင်မဲ အာ အခိုက်ကၞာ ပြဝေဏဳ နကဵု ပွမစကာ ဍာ်ဂစေအ် ကေုာံ စၠန်မြမောဝ် ပက်စဝ် အာ ညးမွဲ ကေုာံ ညးမွဲ ဍုက်ဍေက် ဗျဳဗျာပ် ဇာပ် လုပ် အလုံ ဇကု မွဲ ရ။
၃။ ပရေင်ဒါန ကေုာံ ရီုဗင် ဂကောံမၞိဟ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲ အခိင် အတးသင်္ကြာန် ဂှ် ကောန်မန် တအ် သီု ကၠောန် ကမၠောန် ပရေင် မၞိဟ် ကေုာံ ဒါန တၞဟ်ဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ-
- ကမၠောန် ဇၞော်မောဝ် ဌာန်: ကၠောန် ဒဒန်၊ သိုင် ပလေဝ် ဒဒန်၊ သိုင် ဇြပ် ရုင် ကေုာံ ဒါန် ၜံက် ကၟာ၊ ဗဝ် ဂၠံင်။
- ကမၠောန် ကုသဵု: ထံက် ဇြဲ၊ ပလိုပ် ကျာ်၊ ဓလိုပ် သင်၊ ဗဝ် ကျာ်ဗ္တဳ၊ ဗလး က၊ ကေုာံ ဗလး ဂစေံ။
- စၞစ: ဖါပ်ဗ္စ ကေုာံ ဖျုင် ပလံင် ပုင်ဍာ် အတးသင်္ကြာန်။
- ပရေင် ရိုသေဟ်: ကလအ် မိမ၊ အစံင်အစာ၊ နော်နာဲ ကေုာံ ညးမၞုံ ကဵု အာယုဝုဍ္ဎိ၊ သဳလဝုဍ္ဎိ တအ် တုဲ ရာဒနာ မိက် သ္ပ တဴ အဓိဋ္ဌာန် ညံင် ယဲဘဲ အန္တရာဲ ဂွံ လာဲလေင် အာ အိုတ် ရ။
၄။ သင်္ကေတ လညာတ် တၟိ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု သၞာံတြေံ ဂှ် ယဝ်ရ ကလိလောန် အာ ဒုဟ် မမိက် ကဵု မွဲမွဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွ သရာံပပ် တအ် နွံ ကၠိခ္ဍက် မံင် မ္ဂး၊ ပိုဲ ကြဴကြာတ် သ္အးဇ္ၚး ကၠေအ် နကဵု ဍာ် အတးသင်္ကြာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဍာ်ဂစေအ် စၠန်မြမောဝ် ရ။ စိုပ် ကၠောံ ကၠုင် သၞာံတၟိ ဏအ် မ္ဂး မၞိဟ် တၟိ၊ စိုတ် တၟိ ဂှ် လွဳပရာ တုဲ ညံင် ဂွံ ဒှ် မၞိဟ် ဍိုဟ်ကေတ် စဳကၠး မာန် ဂှ် ပိုဲ ဒး ထိင်ဒက် မင်မဲ၊ ဂိုင် ကေတ် ဒ္ဂေတ် ပဋိပတ် ဗွဲမဍိုက်ပေင် ရောင်။
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- လိက်ပရေင် မူလ - စိုပ်အတးမ္ဂး အလုံရးဍုင်ကွာန် ဒးကၠောန် (ချူ - ကုလမန်: ဂျာမဏဳ)။