ကဏ္ဍ:ဂကောံလွပ်လွဟ်

ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ ပကောံလဝ် မုက်လိက်၊ ဝေါဟာရ ကေုာံ ပရူပရာဂမၠိုင် မဆေင်စပ်ကဵု ဂကောံလွပ်လွဟ် (Armed groups) မဒှ် ဂကောံမၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒပ်ပၞာန် မရပ်လွဟ် သွက်ဂွံ ကၠောန်သ္ပ ပရေင်ချဳဒရာင် နကဵု ဒြဟတ်ပၞာန် ရ။

ဂကောံလွပ်လွဟ် (အၚ်္ဂလိက်: Armed group / Non-state armed group) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ် ဂကောံမၞိဟ် မရပ်လဝ်လွဟ်တုဲ ချဳဒရာင်ဒၟံင် သွက် ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်အခေါင်အရာ၊ ပရေင်ဂကူ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်ပိုင်ပြဳတိဍာ် မွဲမွဲ ရ။ ဗွဲမဂၠိုင် ဂကောံတအ်ဏအ်ဝွံ ဒှ်ဂကောံ မတန်တဴဒၟံင် မ္ၚးသၞောဝ် အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး မဒှ် ဂကောံမတဝ်စၞေဟ် ကု ဒပ်ပၞာန် အလဵုအသဳ ရ။ သာ်ဂှ်ဟွံသေင်မ္ဂး ဒပ်ပၞာန် မစဵုဒၞာ ရးနိဂီုတအ်လေဝ် ပါလုပ် ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ် ကီုရ။

အပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ် မုက်လိက် ကေုာံ ပရူပရာ အဓိက မၞုံတန်တဴဒၟံင်တအ်ဂှ် -

• ဂကောံလွပ်လွဟ် ကောန်ဍုင်အရင် (Ethnic Armed Organizations - EAOs): ဂကောံလွပ်လွဟ် မတဝ်စၞေဟ် သွက် အခေါင်အရာ ကေုာံ ဗၠးၜး ကောန်ဂကူဇကု (ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲ ရးနိဂီုဗၟာ)။
• ဒပ်ပၞာန် ဗၠးၜး ကောန်ဂကူမန် (Mon National Liberation Army - MNLA): ဒပ်ပၞာန် ဂကူမန် မချဳဒရာင်ဒၟံင် သွက် ဗၠးၜး ကေုာံ အခေါင်အရာ ဂကူမန်။
• ဂကောံသပုန် (Rebel / Insurgent groups): ဂကောံမၞိဟ် မရပ်လွဟ်တုဲ ပုန်ကရုန် တဝ်စၞေဟ် ကု အလဵုအသဳ ဟွံသေင်မ္ဂး အဝဵုအာဏာ မနွံဒၟံင်။
• ဒပ်ပၞာန် (Military / Army): ဒပ်လွပ်လွဟ် အလဵုအသဳ မဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု သၞောဝ်ဥပဒေ သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ရးနိဂီု။

ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ် ပါ်ခြာလဝ် ကဏ္ဍအပ္ဍဲ အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ် ညံင်ဂွံလောဲသွာ ကုညးမလ္ၚတ်တအ်ရ -

• ကဏ္ဍ:ဂကောံလွပ်လွဟ် ပ္ဍဲ ရးနိဂီုဗၟာ (Armed groups in Myanmar)
• ကဏ္ဍ:ဒပ်ပၞာန်ဂမၠိုင် (Armies / Military forces)
• ကဏ္ဍ:ပေါဲဗတိုက်ဂမၠိုင် (Battles and conflicts)
• ကဏ္ဍ:ပရေင်ပၞာန် (Military affairs)

• Smith, M. (1991). Burma: Insurgency and the Politics of Ethnicity. London: Zed Books.
• Non-state armed group, Wikipedia.