က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကၟိန်ဍုၚ်

က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကၟိန်ဍုၚ် (အၚ်္ဂလိက်: National Leader) ဝွံ ဒှ်ပူဂိုလ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံမၞိဟ် ညးမကေတ် တာလျိုင် သွက်ဂွံ သောၚ်ကလး အရာကိစ္စ ကောန်ညးဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ ပွမအုပ်ဓုပ် ဍုင် ညံင်ဂွံ တဴတက်ဖောအ်ဗြေဝ် ရ။ ဂွံရုဲပ္တိုန် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် မၞုံကဵု အသဝ်ဂုဏ် ကေုာံ အစောန်စရာဲမာန်ဂှ် ဒှ်တာလျိုၚ် ကောန်ညးဍုၚ်ကွာန်တအ်တုဲ၊ ယဝ်ရ ရုဲစှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် ဗၠေတ်အာမ္ဂး အလုံကၟိန်ဍုၚ် ကေုာံ ဂကူမွဲ မ္ဒးအာစိုပ် ဒဒိုက်လလေၚ်ဖဵု မာန်ရ။

အသဝ်ဂုဏ် ကေုာံ အစောန်စရာဲ

က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် ကၟိန်ဍုၚ်မွဲဝွံ ထေက်ကဵု ဒးဍိုက်ပေၚ်တဴ ကု အစောန်စရာဲ ကေုာံ အသဝ်ဂုဏ် ပ္ဍဲအရာ ပွမအုပ်ဓုပ်ရ။ လဂွံကဵု ယေန်သၞာၚ် အလေံအထ ကၟိန်ဍုၚ်ဂကူပိုဲမ္ဂး အင်္ဂလက္ချန် သ္ကိုပ်နာယက (သ္ပဇၞော်ညး) ဂှ် နွံဒၟံၚ် (၆) သာ်ရ-

1. ပွမနွံတဴကဵု ဇဲဝဳရိယ
2. ပွမနွံတဴကဵု ဓရ်တ္ၚအ်သာဍာ (Perseverance)
3. ပွမနွံတဴကဵု ဓရ်ဆာန်ဍူ မတွံဂး ကာရုဏာ
4. ပွမနွံတဴကဵု ဓရ်လအေၚ်ဒုၚ်
5. ပွမနွံတဴကဵု ဓရ်ပါ်ပဲါ
6. ပွမနွံတဴကဵု ဓရ်ဂမြၚ်ညာဏ်

သအာၚ်နူဂှ်ပၠန် ညးမအုပ်ဓုပ်ဍုင် (သၟိၚ်) တအ် ဒးနွံတဴကဵု ရာဇဓရ်စှ်ပြကာ မတွံဂး - ပွမကဵုဒါန်၊ မၚ်မွဲဓရ်သဳလ၊ သၠးကဵုဒြပ်၊ မၞုံကဵုဂလာန် မဍိုန်ၜတ် ဇိပ်ဂၠိပ်၊ မၚ်သဳဥပုဟ်၊ ဖအောန်ဓရ်ဒေါသ၊ စးကဵုညးဍုၚ်ကွာန်ဟွံဂွံ၊ ဍဵုဍိုက်ညးဍုၚ်ကွာန်ဟွံဂွံ၊ နွံကဵုဓရ်လအေၚ်ဒုၚ်၊ ကေုာံ ဒ္ဂေတ်ဝတ်တပ်တး တအ်မဒှ်ရ။

ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ်

သ္ကိုပ်ကၟိန်ဍုၚ်မွဲမွဲ ထေက်ကဵု ဒးတီ ဆဵုဂဗ ကၠိုဟ်ခၠၚ်လဝ် စက်ယန္တရာ ဂကောံအလဵုအသဳ ကေုာံ ဌာနအဓိက ပိသာ်ရ-

• ဌာနခၞံဥပဒေ (Legislative): ခၞံဥပဒေ၊ ကလေၚ်ပလေဝ် သဇိုၚ်ဥပဒေ၊ ဓဇက်လဝ်မူတြေံ ကေုာံ သ္ပဒတန် လိက်ကသုက်နာနာ။
• ဌာနအုပ်ဓုပ် (Executive): ဆက်ဆောံကဵုဂၠးကဝ်၊ ပြုပြေၚ်ဖန်ဖက်ကၟိန်ဍုၚ်၊ ဖောအ်ဗြေဝ် ပိုန်ဒြပ်၊ ကေုာံ ပရေၚ်စဵုဒၞာကၟိန်ဍုၚ်။
• ဌာနဒုၚ်စဳရေၚ် (Judiciary): ဒက်ပ္တန် ဗဗွဲဓရ် ကုဂကောံမၞိဟ်၊ ဖျေံဒုဟ်ဒဏ် ကုညးဖံက်သၞောဝ်၊ ကေုာံ မင်မဲ ဗဗွဲဓရ် အကြာအလဵုအသဳ ကေုာံ ညးဍုင်ကွာန်။

ပရေင်ဂၠးကဝ် ကေုာံ အပ္ဍဲဍုင်

ညးမဒှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် ပ္ဍဲဌာနအုပ်ဓုပ်ဝွံ စပ်ကဵု ဗဟုသုတ ပရေၚ်ဂၠးကဝ်မ္ဂး ဗီုသဘဴဒြဟတ်ကၟိန်ဍုၚ် တၞဟ်တအ် (ပထဝဳ၊ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်)၊ ဗီုသ္ဇိုၚ်ဒၟံၚ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂၠးကဝ် မပြံၚ်လှာဲဒၟံၚ်၊ မူဝါဒ ပရေၚ်ဆက်ဆောံဍုင်မ္ၚး တအ်ဂှ် သ္ဒးတီလဝ်ရ။ ပရေၚ်အပ္ဍဲဍုၚ်ပၠန်ဂှ် ပထဝဳတိဍာ်၊ ပရေၚ်စဵုဒၞာ၊ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေၚ်အုပ်ဓုပ် ကဏ္ဍနာနာတအ်ဂှ် ဒးဒရပ်အာဇုက် နကဵု ဂမြၚ်ညာဏ် သ္ကေက်သ္ကာ ကေုာံ ဆဵုဂဗ ကြံၚ်ၚ်ရ။

ကဏ္ဍအဓိကဂမၠိုင်

• ပရေင်စဵုဒၞာ (Defense): လဂွံကဵု ပထဝဳ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တုဲ ဒေသစှ်ေဗြိုဟ် ကုမဟာဗျူဟာ၊ အန္တရာဲကဵု ဂီုကၠီု၊ ပၞော်ဗ္တၚ်သၞ ကေုာံ ဍာန်ဒဵု ဍာန်ဍာ် တအ်ဂှ် သ္ဒးတီလဝ်တုဲ ဒးဓဇက် မူဒက်ပ္တန် ဇြဟတ်စဵုဒၞာ မာန်ရ။
• ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economy): ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် မတိတ်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုၚ် (ဥပမာ - သြောံသ္ၚု) ဂှ် သွက်ဘဝ သၟာဗ္ၚ သၟာကမၠောန်တအ် ဂွံတဴတက်ဂှ် ဒးပံက်လးကဵုဍာန်၊ သွံရာန်လှာဲဂတး၊ ပၠောပ်ဗၞိက် ပ္တိတ်ဗၞိက် ကေုာံ ရုၚ်စက် တအ်ဂှ် ဒးဖန်ဖက်ကဵု မာန်ရ။

ပရေင်ပံင်ကောံ ကေုာံ အနာဂတ်

လောက ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုၚ်ဝွံ ယှုက်ထုဲဒၟံၚ် နကဵု ဂကူဟွံတုပ်၊ ဘာသာတုပ်၊ လညာတ်၊ ပါတဳ ကေုာံ ဓရ်ပတှ်ေ ဟွံတုပ် ညးသ္ကအ်ရ။ သွက်ဂွံ ပံၚ်ကောံညးသ္ကံဂှ် ကိစ္စဇၞော်ဒၟံၚ်တုဲ မၞိဟ်အာက္ဍိုပ် ကၟိန်ဍုၚ်ဂှ် အစောဲပါတဳ၊ အစောဲဝါဒ ကေုာံ အတ္တဂမၠိုင် ဒးသ္အးဇ္ၚးကၠေံတုဲ ဒးဒှ် မၞိဟ်တပ်တး မွဲရ။

မၞိဟ်မၞုံတဴကဵု လညာတ်သၠဲလး၊ စိုတ်ဓါတ်ပြဲ၊ အသဝ်ဂုဏ်၊ အစောန်စရာဲ ကေုာံ မစိုန်သကီုတဴ လတူ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ ပထဝဳ၊ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်တအ်ဂှ် ထေက်ကဵု ဒးဂွံအခေါၚ် ကေတ်တာလျိုင်ရ။ ယြဴမၞိဟ်လဵုမွဲ ဒှ်မၞိဟ် ဆာန်ကၟိန်ဍုၚ်၊ ဆာန်ဂကူ ကေုာံ မၞုံတဴကဵု အသဝ်ဂုဏ်မ္ဂး သ္ဒးရုဲစှ်ကေတ်တုဲ ဍုင်တၟိ မၞုံကဵု လျးအရံၚ်အရှိန်ဂှ် ဒက်ပတန်အာ သွက် အနာဂတ် ဂကူမန်ပိုဲ မာန်ရ။

နိဿဲ ကေုာံ တင်စၟတ်

• လိက်ပရေင်ဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကု လိက် "က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကၟိန်ဍုၚ်" မချူလဝ် နကဵု အစာ ရာမည-မာံဝါန်ၛာဲ (ကွာန်ကအ်သိုခ်) တုဲ ကလေင် ပြုပြေင် ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကု သၞောတ်ဝ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ ရ။