ဂကူဗဳဇဇဳဝ
ဂကူဗဳဇဇဳဝ (အင်္ဂလိက်: Genetics, သေံ: พันธุศาสตร์) ဂှ် ဒှ်ဘာသာသိပ္ပံ မလ္ၚတ်ပရူဗဳဇ (Genes)၊ ပွမဆက်ကေတ်အာဲကၟာဲဗဳဇ (Heredity) ကေုာံ ပွမပြံင်လှာဲဗဳဇ ပ္ဍဲဇဳဝဗေဒ (Biological variation) ရ။ ဍေဟ်ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ဗီုလဵုလက်သန်မိမတအ် (ဥပမာ - အသာ်ဖျုန်၊ ဗီုပြင်မုက်မတ်) မကၠောအ်က္ဍစိုပ်အာ ဇရေင်ကောန်ဗုဒ္ဓေါတအ်ရ။
၁. သဇိုင်အဓိကဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- DNA: ဒှ်မဝ်လီကျူ (Molecule) မစွံလဝ်တင်ဂၞင်ဗဳဇ အိုတ်သီု။
- ဗဳဇ (Gene): ဒှ်ကုတ် DNA မစၟတ်သမ္တီလဝ် လက်သန်တၟေင်မွဲမွဲ။
- အာဲကၟာဲဗဳဇ (Inference): ပွမဆက်စၠောအ်တင်ဂၞင် နူမွဲအဆက် ကဵုမွဲအဆက်။
၂. ဂကူဗဳဇ ကေုာံ သုတေသနယေန်သၞာင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နကဵုနဲကဲသုတေသန Ph.D.၊ ဂကူဗဳဇဇဳဝ ရီုဗိုင်ကဵု နဲကဲ "Bio-cultural Identity" (လက်သန်ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဗဳဇ)။
- သုတေသနဗဳဇမန်: ပွမလ္ၚတ် DNA ဂကူမန် ပ္ဍဲဒေသအာရှအဂၞဲ သွက်ဂွံစၟဳစၟတ်ဝင်တမ်မူလ (Ancestry) မတတ်ကဏ္ဍဍုင်။
- Human Migration: ပွမလ္ၚတ်ဗီုပြင်မၞိဟ်တအ် မပြံင်အာတန်တဴဒၟံင် အတိုင်သက်သဳဗဳဇ (Genetic Evidence)။