တ္ၚဲ (အခိင်)
မွဲတ္ၚဲ (အၚ်္ဂလိက်: Day) ဂှ် ဒှ်လလအ်အခိင် ဗွဲသၟဟ် ဂၠးတိပိုဲ ဂေတ်ဂွံ မွဲဗဂေတ် ပ္ဍဲကဵု ဝင်ရိုး/ရိ (Axis) ဍေဟ်တုဲ၊[၁] နကဵု အခိင်လျးတ္ၚဲမ္ဂး မဒှ်အခိင်ကာလ အကြာ နူတ္ၚဲမစတိုန် ကဵု တ္ၚဲမစတိုန်တၟိမွဲပၠန် (မဒှ်အခိင်မွဲတ္ၚဲ မွဲဗတံ) ဂှ် ညးကော်စ မွဲတ္ၚဲ ရ။[၂]
လလအ်အခိင် ပွိုင်မွဲတ္ၚဲဂှ် ညးပိုင်ခြာဖျေဟ်လဝ် နကဵု လလအ်အခိင် နကဵု "စက္က" အတိုင် သၞောတ်ဗၜတ်အခိင်ဂၠးတိ မကော်ဂး (SI base unit) ရ။ နကဵု သၞောတ်ဗၜတ်အခိင်ဂၠးတိမ္ဂး ညးရိုဟ်စ ၆၀ စက္က မ္ဂး မွဲ မိနေတ်၊ ၆၀ မိနေတ် မ္ဂး မွဲ နာဍဳ၊ ၂၄ နာဍဳ မ္ဂး မွဲတ္ၚဲ (မွဲတ္ၚဲမွဲဗတံ) တုဲ၊ ပ္ဍဲမွဲတ္ၚဲ သီုဖအိုတ် နွံ ၈၆,၄၀၀ စက္က ရ။[၃]
တ္ၚဲဂှ် ပ္ဍဲရိဇကုဂှ် ဂေတ်ဒၟံင်တုဲ ဂေတ်အာဒၟံင် ကုတ္ၚဲ (သၟိင်တ္ၚဲ) တုဲ အခိင်ကာလ တိမဂေတ်ဂွံ တ္ၚဲမွဲဗဂေတ် ညးကော်စ မွဲသၞာံရ။ အတိုင်ကြက္ကဒိန်မ္ဂး ပ္ဍဲမွဲသၞာံ သၞာံဓမ္မတာမ္ဂး နွံ ၃၆၅ တ္ၚဲ၊ သၞာံထပ်မ္ဂး နွံ ၃၆၆ တ္ၚဲ ရ။ ညးပိုင်ခြာလဝ် တ္ၚဲနွံ (၇) တ္ၚဲမ္ဂး ဂွံမွဲသတ္တဟ (မွဲအာဒိုတ်) ရ။
နိရုတ္တိ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လိက်မန်တြေံ ညးချူစ "တ္ၚေယ်" တုဲ နူဂှ် ပြံင်လှာဲဒှ်အာ "တ္ၚယ်" ကေုာံ "တ္ၚဲ" ရ။
ပ္ဍဲကဵု ယၟုတ္ၚဲ နကဵုဘာသာဗၟာ ဥပမာ - တနင်္ဂနွေး ကဵု တနင်္လာ ၜါဝွံ မအရေဝ် "တနင်" ဝွံ ကၠုင်နူ အရေဝ်မန် "တ္ၚယ်" ဝွံရ။
တ္ၚဲ (၇)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ယၟုတ္ၚဲ (၇) ဗီုမန်ဂှ် ကေတ်လွဳစလဝ် နူ အိန္ဒိယ/ဟိန္ဒူတုဲ၊ နူကဵု လိက်တၟအ်မန် သြိုင်နန် (ဍုင်ဗုကာံ)[၄] ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-
| ယၟုတ္ၚဲ (မန်လၟုဟ်) | တမ်မူလ (လိက်တၟအ်မန် သြိုင်နန်) |
|---|---|
| အဒိုတ် | အာဒိတ္တဝါရ် |
| စန် | စန္ဒြဝါရ် |
| အၚာ | အင်္ကာရ |
| ဗုဒ္ဓဝါ | ဗုဒ္ဓဝါရ် |
| ဗြဴဗ္တိ | ဗြဟသ္ပတိဝါရ် |
| သိုက် | သုကြဝါရ် |
| သ္ၚိသဝ် | သၞိသ္စရ်ဝါရ် |
ပြကိုဟ်နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Weisstein, Eric W. (2007). Day.
- ↑ Weisstein, Eric W. (2007). Solar Day.
- ↑ BIPM (2014). Unit of time (second). Archived from the original on 2019-03-25။ Retrieved on 2020-01-14။
- ↑ ဦးချစ်သိန်း (၁၉၆၅) ရှေးဟောင်းသုတေသန ဌာနခွဲ၊ လိက်တၟအ်သြိုင်နန်၊ (ကျန်စစ်သားမင်း နန်းတည်ကျောက်စာ)