နဳဝရဏဝဂ်

နဳဝရဏဝဂ် (ပါဠိ: Nīvaraṇa Vagga , အၚ်္ဂလိက်: Chapter on Hindrances) ဝွံ ဒှ်ဝဂ် ဟွံသေင်မ္ဂး ကဏ္ဍမွဲ မပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု သုတ်ပိဋကတ် (Sutta Pitaka) ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဘာသာ မတွဟ်လဝ် ပရူ ဓရ်နဳဝရဏ (၅) သာ်ရ။ ဓရ်နဳဝရဏမ္ဂးဂှ် ဒှ်ဓရ်မကၟာတ်လဒဵု ညံင်စိုတ် ဟွံဂွံကလိဂွံ သမာဓိ၊ ဈာန်၊ မဂ်ဖိုလ် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် လပါ်ပညာတအ်ရ။

အဓိပ္ပါယ်

ဝေါဟာရ နဳဝရဏ (Nīvaraṇa) ဂှ် ကၠုင်နူ အရေဝ်ပါဠိ မဂွံအဓိပ္ပါယ် "အရာမကၟာတ်လဒဵု"၊ "အရာမပလီုပလာ်" ဟွံသေင်မ္ဂး "ဒၞပ်ကၟာတ်" ရ။ ဍေံကၟာတ်လဒဵုထောံ ပညာတုဲ ပကဵုညံင် စိုတ်ဟွံဂွံညိင်ဝတ်ရ။ ဝဂ် (Vagga) မ္ဂးဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး လစှ်ေ (Chapter/Section) ရ။

ပဉ္စနဳဝရဏ (ဓရ်နဳဝရဏ ၅ သာ်)

ပ္ဍဲကဵု နဳဝရဏဝဂ်ဝွံ ကျာ်တြဲ တွဟ်လဝ် ပရူဓရ်နဳဝရဏ ၅ သာ် မကော်ဂး (ပဉ္စနဳဝရဏ) အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-

1. ကာမစ္ဆန္ဒ (Kāmacchanda): ပွမမက်မောဝ်၊ စောဲလာံ ပ္ဍဲကဵု ကာမဂုဏ် ၅ သာ် (ရုပ်၊ ရမ္သာင်၊ သၟူ၊ ရှ်၊ အာရီု)။ ဍေံတုပ်ညံင်ရဴ ဍာ်မနှဴမံင် ကဵုအရံင်နာနာသာ်တုဲ ဟွံမာန်ညာတ်ကေတ် အရာမနွံသၟဝ်ဍာ်ဂှ်ကီုရ။
2. ဗျာပါဒ (Vyāpāda): ပွမနွံကဵု စိုတ်ထေဲပၞတ်၊ ပွမမိက်ဂွံပလီုပလာ် ဟွံသေင်မ္ဂး ကဵုဒုဟ် ကုညးတၞဟ်။ ဍေံတုပ်ညံင်ရဴ ဍာ်မကတဴမံင်တုဲ ဟွံမာန်ညာတ်ကေတ် အရာဇေတ်တ်ရ။
3. ထဳနမိဒ္ဓ (Thīna-middha): ပွမနွံကဵု စိုတ်ကၠင်ကၠိ၊ ဍိုန်လျ၊ လၞုဟ်၊ ဟွံမွဲကဵု ဇြဟတ် လပါ်စိုတ် (ထဳန) ကေုာံ စေတသိက် (မိဒ္ဓ)။ ဍေံတုပ်ညံင်ရဴ ဍာ်မပေင်မံင် နကဵု မှော် ကေုာံ တိဗော့ရ။
4. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ (Uddhacca-kukkucca): ပွမနွံကဵု စိုတ်ဂစာ်၊ စိုတ်ဟွံညိင်သြိုဟ် ပြးဇးမံင် (ဥဒ္ဓစ္စ) ကေုာံ ပွမကဟောမ် လတူဒုဟ်/အရာဇကု မကၠောန်လဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟွံဂွံကၠောန်လဝ်တအ် (ကုက္ကုစ္စ)။ ဍေံတုပ်ညံင်ရဴ ဍာ်ကျာမပိုက်မံင်တုဲ လတိုပ်ဍာ် မကတဵုဒှ်မံင်ရ။
5. ဝိစိကိစ္ဆာ (Vicikicchā): ပွမဒှ်ဒွိဟ၊ သံသယ လတူ ကျာ်၊ ဓရ်၊ သင် ကေုာံ ဒ္ဂေတ်ပဋိပတ် သွက်ဂွံတိတ်ဗၠး။ ဍေံတုပ်ညံင်ရဴ ဍာ်မဂၠုဓီုမံင် ပ္ဍဲအခိင်တ္ၚဲမပၠိုတ်ရ။

ဒၞာဲမဂွံဆဵု ပ္ဍဲပိဋကတ်

နဳဝရဏဝဂ် ဝွံ ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲကဵု သုတ်ပိဋကတ် နာနာသာ်ရ။ ဗွဲတၟေင်-

• အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် (Aṅguttara Nikāya): ပ္ဍဲကဵု ဨကကနိပါတ် (Ekakanipāta)၊ နဳဝရဏပဟာနဝဂ် (Nīvaraṇappahānavagga) ဂှ် တွဟ်လဝ် ပရူနဲကဲ သွက်ဂွံ ပယ်ပါ်ထောံ ဓရ်နဳဝရဏတအ်ရ။
• သံယုတ္တနိကာယ် (Saṃyutta Nikāya): ပ္ဍဲကဵု ဗောဇ္ၛင်္ဂသံယုတ် (Bojjhaṅgasaṃyutta) ကေုာံ မဂ္ဂသံယုတ် (Maggasaṃyutta) တအ်ဂှ်လေဝ် လစှ်ေနဳဝရဏဝဂ် နွံတုဲ၊ တွဟ်လဝ် ပရူပတောအ်ၜတ် ဓရ်နဳဝရဏ (၅) သာ် မဒှ်အရာမဍိုန်လျ ကဵု ဗောဇ္ၛင် (၇) သာ် မဒှ်အရာမကဵုဇြဟတ် လပါ်ပညာရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

• သုတ်ပိဋကတ်
• ဗောဇ္ၛင် ၇
• ဈာန်
• အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်

နိဿဲ

• သုတ်ပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် (ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ မူ)
• "Nīvaraṇa". Pali Text Society Dictionary.