ပညာစိုတ်
ပညာစိုတ် (အၚ်္ဂလိက်: Psychology) ဝွံ ဒှ်ဘာသာရပ်သိပ္ပံမွဲ မလ္ၚတ်ပရူစိုတ် (Mind) ကေုာံ ဗဗေၚ် (Behavior) ရ။ ဣဝွံ ပါလုပ်ကဵု ပွမလ္ၚတ်အာရီု (Perception)၊ ပွမချပ် (Cognition)၊ အစောံစိုတ် (Emotion)၊ ပွမစၟတ်သမ္တီ (Memory) ကေုာံ ဗဗေၚ်မၞိဟ် ပ္ဍဲအကြာဂကောံမၞိဟ်ရ။[၁]
တိုၚ်ပ္ကဴအဓိက (Goals of Psychology)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]၁. ပွမဗၟံက်ထ္ၜး (Describe): ပွမဗၟံက်ထ္ၜးဗဗေၚ်မၞိဟ် ညံၚ်ဂွံတီကၠး ဒဒှ်ရမုဒှ်ဒၟံၚ်။
၂. ပွမသောၚ်ကလး (Explain): ပွမသောၚ်ကလး ဟိုတ်မုဒှ်ရ ဗဗေၚ်ဂှ် ဂွံကတဵုဒှ်ကၠုၚ်။
၃. ပွမဟီုဂးအတိက် (Predict): ပွမဟီုဂး ဗီုမၞိဟ်တအ် ဂွံဗၟံက်ထ္ၜးဗဗေၚ် ပ္ဍဲအနာဂတ်။
၄. ပွမထိၚ်ဒဝ် (Change/Control): ပွမပြံၚ်လှာဲ ဟွံသေၚ်မ္ဂး ပွမထိၚ်ဒဝ်ဗဗေၚ် ညံၚ်ဂွံဒှ်ဖဵုခိုဟ် သွက်ဘဝ။
ကဏ္ဍသုတေသနပညာစိုတ် (Branches of Psychology)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်][Image showing different fields of psychology: Cognitive, Social, Clinical, and Developmental]
- ပညာစိုတ်သုတေသန (Cognitive Psychology): လ္ၚတ်ပရူပွမချပ်၊ ပွမစၟတ်သမ္တီ ကေုာံ ပွမသောၚ်ကလးပြသၞာ။
- ပညာစိုတ်ဇၞော်မောဝ် (Developmental Psychology): လ္ၚတ်ပရူပွမပြံၚ်လှာဲစိုတ်ဓာတ် စနူဘဝကောန်ၚာ် စဵုကဵုဗျု။
- ပညာစိုတ်ဂကောံမၞိဟ် (Social Psychology): လ္ၚတ်ဗီုမၞိဟ်တအ် မဆက်စၠောအ် ကေုာံ မနွံအစောံစိုတ် ပ္ဍဲအကြာဂကောံမၞိဟ်။
- ပညာစိုတ်ကုသ (Clinical Psychology): လ္ၚတ် ကေုာံ လွဳယေန်သၞာၚ်ယဲစိုတ် ကေုာံ ပြသၞာစိုတ်ဓာတ်နာနာ။
နဲကဲသုတေသန ပ္ဍဲပညာစိုတ် (Research Methods)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပညာစိုတ်ဝွံ အသုံးပြုနဲကဲသိပ္ပံ (Scientific method) သွက်ဂွံဂၠာဲဗဟုသုတ။
- Observation: ပွမမၚ်မွဲဗဗေၚ်မၞိဟ် ဗွဲမစှ်ေကဵုသၞောတ်။
- Case Study: ပွမလ္ၚတ်ပရူမၞိဟ်မွဲမွဲ ဗွဲမဇြိုဟ်နက်။
- Experiment: ပွမစမ်ၜတ် ဟိုတ် ကေုာံ ဖဵု ပ္ဍဲဒၞာဲစမ်ၜတ် (Laboratory)။
- Survey: ပွမကေတ်တၚ်ဂၞၚ် နူမၞိဟ်ဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ် နကဵုလိက်သၟာန်။
အဆက်အစပ်ကဵု မန်ဗေဒ ကေုာံ ပညာလတူကဏ္ဍ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲသုတေသန ပါရဂူ (Multicultural Studies) မၞးမလ္ၚတ်ဒၟံၚ်ဂှ် ပညာစိုတ်ဝွံ ဒှ်သ္ဇိုၚ်ကိစ္စဇၞော် သွက်ဂွံတီကၠိုဟ် **"Cross-cultural Psychology"** (ပညာစိုတ်ယေန်သၞာၚ်နာနာ) ရ။ ဣဝွံ ရီုဗၚ်ကဵု ပွမတီကၠိုဟ် ဗီုယေန်သၞာၚ်မန် မဖန်ဗဒှ်ကဵု စိုတ်ဓာတ်၊ အစောံစိုတ်ဂကူ (Identity) ကေုာံ ဗဗေၚ်ဂကောံမၞိဟ်မန် ပ္ဍဲအခိၚ်ပစ္စုပ္ပန်ရ။
ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လေန်နူမ္ၚး
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Schacter, D. L., et al. (2026). "Psychology". Worth Publishers.