ဗုဒ္ဓဂါယာ

နူ ဝဳကဳပဳဒဳယာ
အ​ညွှန်း​သို့ ခုန်ကူးရန် ရှာဖွေရန် ခုန်ကူးမည်
ဗုဒ္ဓဂါယာ
ဍုင်
बोधगया / Bōdh Gayā
Skyline of ဗုဒ္ဓဂါယာ
ဗုဒ္ဓဂါယာ is located in ဍုင်အိန္ဒိယ
ဗုဒ္ဓဂါယာ
ဗုဒ္ဓဂါယာ
ဒၞာဲ ဗုဒ္ဓဂါယာ မၞုံ
မပံၚ်တောဲလဝ်: 24°41′42″N 84°59′29″E / 24.695102°N 84.991275°E / 24.695102; 84.991275မပံၚ်တောဲလဝ်: 24°41′42″N 84°59′29″E / 24.695102°N 84.991275°E / 24.695102; 84.991275
တွဵုရး တွဵုရးဗိဟာရ်
ခရိုင် ခရိုင်ဂါယာ
ဒၞာဲအပိုၚ်အခြာ အခိၚ် UTCGMT+5:30 (အခိင်ကၟိန်ဍုင်အိန္ဒိယ)

ဗုဒ္ဓဂါယာ (အၚ်္ဂလိက်: Bodh Gaya)ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲ ကျာ်တြဲဗုဒ္ဓဘာသာ မကတဵုဒှ်ကျာ်တုဲ ဒှ်ဒၞာဲမၞိဟ်တအ် မဂ္ၚေၚ်ဗဵုလ္ၚောဝ် ပ္ဍဲအရှာံ ကျာ်မဟာဗောဓိ မဒှ်ဒၞာဲတၞံဇြဲဗောဓိ ဒၞာဲကျာ်တြဲ မကလိဂွံဓရ် မၞုံပ္ဍဲ ခရိုၚ်ဂါယာ၊ တွဵုရးဗိဟာရ် ဍုၚ်အိန္ဒိယ၊၊

ဗုဒ္ဓဂါယာဂှ် ဒှ်ဒၞာဲအဓိက သွက်ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာတအ်မ္ဂး မဂွံအာ ဗဵုလ္ၚောဝ် ပန်ဒၞာဲ ပ္ဍဲဒၞာဲ တၞံဇြဲဗောဓိ မဒှ်ဒၞာဲကျာ်တြဲဂေါတမ မဒှ်ကျာ်၊ ဍုၚ်ကုသဳနာရုံ မဒှ်ဒၞာဲ ကျာ်တြဲဂေါတမ ပပရိနိဗ္ဗာန်၊ ဂြိုပ်လမ္ဗနဳ ဒၞာဲဗောဓိသတ် မသၠးဂၠံဂဝ်မိ မနွံပ္ဍဲဍုၚ်နဳပဝ် ကေုာံ ဍုၚ်ဗာရဏသဳ မဒှ်ဒၞာဲ ကျာ်တြဲ တွဟ်ဓရ်ဓမ္မစက် ကုပဉ္စဝဝ်မသုန်၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲအရှာံ ကျာ်မဟာဗောဓိဝွံ ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၀၂ ဂှ် နကဵု UNESCO မဒှ်ဂကောံကုလသမဂ္ဂ မဆေၚ်ကဵု အာဲကၟာဲတြေံ စၟတ်သမ္တီလဝ် ဒၞာဲအာဲကၟာဲဂၠးတိ ရ၊၊

ဝၚ်[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ဗုဒ္ဓဂါယာဂှ် ဒှ်ဒၞာဲ မစၟတ်သမ္တီလဝ် သၠုၚ်ပြဲအိုတ် သွက်ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာတအ် နွံဒၟံၚ် ပ္ဍဲဇိုၚ်ကြုၚ် နေရဉ္ဇရာ ပ္ဍဲဂြိုပ် ဥရုဝေဠ၊၊ သၟိၚ်အသောကဓမ္မရာဇာဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မဒက်ခၞံ ကျာ်စေတဳ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် ကၠာအိုတ်ရ၊၊

အတိုၚ်ဗုဒ္ဓဝၚ်မ္ဂး ကောန်သၟိၚ် သိဒ္ဓတ် (ကျာ်တြဲဂေါတမ)ဂှ် ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဗဳသဳ ၅၆၃ ပ္ဍဲဂြိုပ်လုမ္ဗနဳ အခိၚ်လၟုဟ် နွံပ္ဍဲ ဍုၚ်နဳပဝ်ရ၊၊ ကာလ ကောန်သၟိၚ်သိဒ္ဓတ် ကလိဂွံ အာယုက် ၂၉ ပ္ဍဲဗဳသဳ ၅၃၄ ဂှ် ညးသၠးပါဲတိတ်ထောအ် နူဂကောံသ္ၚိကၟိန်ညးတုဲ ညးဂၠာဲသ္ၚေဝ် ဇၞော်ပၟဝ် ဓရ်မဍာံစၟတ်ရ၊၊ ကြဴနူ မဒ္ဂေတ် ဒုက္ကစရိယ မအေၚ်စၞ ပ္ဍဲဂြိုပ် ဥရုဝေဠ (ဒၞာဲဗုဒ္ဓဂါယာ) ပွိုၚ် (၆) သၞာံတုဲ ညးသၠာဲထောအ် နဲကဲ နကဵုမဒ္ဂေတ်ဂၠံၚ်လဒေါဝ် (မဇ္ဇျမ္မပဋိပတ်) တုဲ ညးဂွံဆဵုကေတ် (ဂြၚ်တီကေတ်) ဂၠံၚ်တရဴဒစာံသာ် မကော်စ ဓရ်မဂ္ဂၚ် (၈) ဒ္စာံ သီုဟွံကေတ်ဒးကေတ် နဲကဲ နူညးတၞဟ်မွဲမွဲ တုဲဂှ် ညးကလိဂွံဓဝ်ဍာံ မကော်ဂး အာစိုပ်ဒဒှ်ကျာ်ရ၊၊ မအာစိုပ် ဒဒှ်ကျာ် ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ် အရာဒဒှ်မတိတ်ဗၠး နူ မပၟိက်အၚောပ် (ရာဂ)၊ မထေဲပၞေတ် (ဒေါသ)၊ ကေုာံ မဂၠုဓီု (မောဟ)၊၊ မတိတ်ဗၠး နူအရာတအ်ဏအ်ဂှ် ဒှ်အရာမစိုပ် နိဗ္ဗာန် မဒှ်တၚ်ရန်တၟအ်ကၞောတ်အထောတ် ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာတအ်ရ၊၊

ကျာ်တြဲ ကလိဂွံဓရ်တုဲ ချပ်တိုန် ပ္ဍဲစိုတ် ဒဒှ်ရ မၞိဟ်တအ် အစောဲဇၞော်သန်၊ မၞိဟ်ဂွံတီကၠိုဟ်ကေတ် ဓရ်ညးဂှ် ဂွံဒုၚ်ကေတ် ဓရ်ညးဂှ် ဇြိုၚ်သန်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်တုဲ ဗွဲကိုပ်ကၠာ ညးဟွံမိက် တွဟ်ဓဝ်ရ၊၊ ညးချပ် ဗစာရဏာတုဲ ကုညးမတီကၠိုဟ်ကေတ်ဓရ်ညးမာန်ဂှ် ဣသိအာဠှာရကာလာမ၊ ဣသိဥဒကာ ဆဂး ညးတအ် စုတိကလိလောန်စဴအာ အိုတ်ရ၊၊ ညးချပ်ဂွံ ဂၠံၚ်ညးမလွဳလွတ်လဝ်ညး ပ္ဍဲအခိၚ် ညးမဒ္ဂေတ်ဒၟံၚ်ဓရ် ဒုက္ကစာရိယ မသုန်တၠဂှ်တုဲ ညးအာတွဟ်ဓရ် ကုခမဳမသုန်ဇကု ပ္ဍဲဂြိုပ်မဂ္ဂဒါဝိုန်ဂှ်ရ၊၊ ခမဳမသုန်ဇကုဂှ် ညးကော်စ ခမဳပစ္စဝဝ်မသုန်ရ၊၊ တ္ၚဲညးမတွဟ်ဓရ်ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲပသာ်ပေၚ်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ တ္ၚဲပသာ်ပေၚ်ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲ ညးမဖ္ဍောတ်ဓမ္မစက်ရ၊၊ ပ္ဍဲလိက် ပိဋကတ် မဆေၚ်ကဵုဓဝ် ဗုဒ္ဓဘာသာဂှ် မွဲဂိုဏ် ကုမွဲဂိုဏ် ဟွံတုပ်ရေၚ်သကအ်ကီုလေဝ်၊ ဓရ်ဓမ္မစက်မွဲဂှ် ဗုဒ္ဓဘာသာဂိုဏ် သီုဖအိုတ်ဒုၚ်တဲတုဲ ဒှ်ကြက်ဓရ် ဗုဒ္ဓဘာသာရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲပွိုၚ်ပွူ ကျာ်တြဲမကလိဂွံဓဝ် ကေုာံ တွဟ်ဓရ်ဓမ္မစက်ဂှ် ဗွဲကြဴ ညးကော်စ ဗုဒ္ဓဂါယာ၊ တၞံဇြဲဂှ် ညးကော်စ ဇြဲဗောဓိ ရ၊၊

ဝၚ်ဗုဒ္ဓဂါယာဂှ် မထံက်ပခိုၚ်လဝ် နကဵုသက်သဳ လိက်တၟအ် ကေုာံ သက်သဳလိက်တရဴ ဗွဲမဂၠိုၚ်ရ၊၊ ပၞောဝ်တအ်ဂှ် လိက်စၟတ်သမ္တီ ခမဳဂကူကြုက် Faxian မအာတရဴ ပ္ဍဲ အေဒဳ (၅) ဗွဝ်ကၠံ ကေုာံ ခမဳကြုက် Xuanzang ပ္ဍဲအေဒဳ ၇ ဗွဝ်ကၠံတအ်လေဝ် ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော်မွဲကီုရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဒေသဂှ် မဒှ်လဝ် ဒၞာဲဂြိုဟ် ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာတအ် မပဒတဴကၠုၚ်လဝ် စဵုကဵုစိုပ် အခိၚ်ပၞာန်တူကဳ မလုပ်သီ ပ္ဍဲ ၁၃ ဗွဝ်ကၠံရ၊၊ စဵုကဵုစိုပ် ၁၈ ဗွဝ်ကၠံဂှ် ယၟုဒၞာဲဂှ် ညးဟွံကော်စ ဗုဒ္ဓဂါယာ ဏီရ၊၊ တမၠာတေအ် ပ္ဍဲလိက်တၟအ်ဇၞော် ဂၞန် ၈ သၟိၚ်အသောက (Ashoka’s Major Rock Edict No. 8) ဂှ် ညးချူလဝ် ဥရုဝေဠ၊ သံဗောဓိ (ဂြိုပ်ဥရုဝေဠ ဒၞာဲမအာစိုပ်ဒဒှ်ကျာ်)၊ ဒၞာဲလ္ၚဵု ညးချူလဝ် ဝဇြသန (ပလ္လၚ်ဇမၞး/ ပလ္လၚ်ဗိုတ်) ဟွံသေၚ်မ္ဂး မဟာဗောဓိ (မအာစိုပ်ဒဒှ်ကျာ်မပြဲ)၊၊ ကျာ်စေတဳဇၞော် ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဂါယာဂှ် ညးကော်စ ဗောဓိမန္ဒ-ဝိဟာရ (Bodhimanda-vihāra)၊၊ လၟုဟ်ကော်စ ကျာ်မဟာဗောဓိ (Mahabodhi Temple)

သတ္တဌာန[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

အတိုၚ်ဗုဒ္ဓဝၚ်မ္ဂး ကောန်သၟိၚ်သိဒ္ဓတ္တ ပ္ဍဲအခိၚ်ၜိုတ် ဘဳသဳ ၅၈၉ ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ဒဒိုက်လောကတုဲ တၞဟ်နမိက်ဂွံဗၠးၜး နူဒဒိုက်သံသာတုဲ တိတ်အာဂၠာဲဓဝ် စိုပ်အာ စိုပ်အာ ဂြိုပ်ဥရုဝေလ ဇိုၚ်ကြုၚ်နေရဉ္ဇရာ ပ္ဍဲသၟဝ်တၞံဇြဲသုံတုဲ ဇၞော်ပၟဝ်ဓရ်ရ၊၊ တၞံဇြဲဂှ် ညးကော်စ တၞံဇြဲဗောဓိ၊၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲမရနုက်ကဵုပိဂှ် ဗောဓိသတ် အာစိုပ်ဒဒှ်ကျာ် ကလိဂွံသွဟ် မဂၠာဲဒၟံၚ်ဂှ်ရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် သၟိၚ်ဇၞော်အသောက ဒက်ကျာ်စေတဳမဟာဗောဓိ ပ္ဍဲသၞာံၜိုတ် ဘဳသဳ ၂၆၀၊၊

ကြဴနူမတဵုဒှ်ကျာ်တုဲ ကျာ်တြဲ ပဒတဴ ဒၞာဲဇမၞးထပှ်ဒၞာဲ (သတ္တဌာန) တုဲ ဂြၚ်ဗစာဓရ်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲဒၞာဲ မဟာဗောဓိဂှ် နွံကဵု ကျာ်စေတဳ မစၟတ်သမ္တီဒၞာဲညးမပဒတဴလဝ် ထပှ်ဒၞာဲရ၊၊


  1. ဒၞာဲကၠာအိုတ်ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲ ညးပဒတဴလဝ် သၟဝ်ဇြဲဗောဓိ လတူပလ္လၚ်ဇမၞးတုဲ ညးကော်စ ပလ္လၚ်္ဂဌာန၊၊
  2. ကျာ်တြဲ ဓလိုက်ကတဵု နူပလ္လၚ်ဂှ်တုဲ တိတ်အာ ဗွဲဒိုဟ်ဨသာန်တုဲ ကျာ်တြဲ ဒတဴ သ္ၚဳမၠာ်ဒၟံၚ် ပလ္လၚ်ဂတတၞံဇြဲဗောဓိရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် ညးပတန်လဝ် ကျာ် Animeshlocha Stupa၊၊ ဟိုတ်မသ္ၚဳမၠာ်ဒၟံၚ်ဂှ်ရ ညးကော်စ အနိမ္မိသ သတ္တာဟ၊၊
  3. ကျာ်တြဲ နူဒၞာဲမဒတဴသ္ၚဳမၠာ်ဒၟံၚ် (အနိမ္မိသ) ကဵု တၞံဇြဲဗောဓိဂှ် ဇမၠိၚ် ၂၀ ဟတ်ဂှ် ကျာ်တြဲကွာ် အာဇရေၚ်တၞံဇြဲမွဲလစုတ် ကလေၚ်ကၠုၚ် ဒၞာဲမဒတဴဗဵုဒၟံၚ်ပၠန် ညံၚ်ညးမကွာ်စၚ်္ကြံဂှ် ညးကော်စ ရတနစၚ်္ကမ သတ္တာဟ၊၊
  4. နူမစၚ်္ကြံဒၟံၚ်ဂှ် ကျာ်တြဲ ကွာ်တိတ်အာ ဗွဲဒိုဟ်ဗာယပ် ၆၀ ဟတ်တုဲ တန်တဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲသ္ၚိမွဲရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် ညးကော်စ ရတနဃရ သတ္တာဟ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် ညးဒက်လဝ် ရတနဃရစေတဳ (Ratnagar Chaitya)
  5. နူဂှ် ကျာ်တြဲ ကလေၚ်ပြာပ်အာ ဇရေၚ်တၞံဇြဲအဇပါလ မဒှ်ဒၞာဲကျာ်တြဲ မဒုၚ်ကေတ် ပုၚ်ပၟောန် နူဂၞကျာ်သုဇာတာရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် ကျာ်တြဲ ဒုၚ်သၟာန်သွဟ် ကုဗဗၞးရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် ညးကော်စ အဇပါလ သတ္တာဟ၊၊ အခိၚ်လၟုဟ် ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် ညးပတဴစွံလဝ် တိုၚ်တၟအ်မွဲရ၊၊
  6. ဂတဂှ် ကျာ်တြဲပြာပ်အာ ဇရေၚ်ဇိုၚ်ကၟာမုစလိန္ဒ အဃောမဂ္ဇအ်ဒၟံၚ်ဓရ်ဂှ် ဗြဲလဗိုတ်ကျာ မကၠုၚ်တုဲ နာ်နူကဵုကၟာမုစလိန္ဒဂှ် တိုန်ကၠုၚ်တုဲ ဒၞာကဵုကျာ် နကဵုနောက်ဇကု ညံၚ်ဟွံဂွံ ဒးဗြဲရ၊၊ ဒၞာဲဂှ် ညးကော်စ မုစလိန္ဒ သတ္တာဟ၊၊ အခိၚ်လၟုဟ် နွံကၟာဍာ် ကေုာံ ရုပ်ကျာ်မထဝါဲဒၟံၚ် လတူကဝးနာ် သၟဝ်နော်နာ်ရ၊၊
  7. ဒၞာဲ သတ္တာဟ လက္ကရဴအိုတ်ဂှ် ကျာ်တြဲပဒတဴ သၟဝ်တၞံဇြဲ(Rajyatna treeလၚ်းလွန်းပၚ်) နကဵုတၞံဇြဲဗောဓိမ္ဂး နွံ အလံ ပန်စှ်ော၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် ညးကော်စ ရာဇာယတန သတ္တာဟ၊၊ အတိုၚ်ဝၚ် ကျာ်လ္ဂုၚ်မ္ဂး ပ္ဍဲအခိၚ် ကျာ်တြဲ မပဒတဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ်ရ ညးဗၞိက် ဂကူမန် တပေါ ကဵု တဗဝ် ကောကဵုဒေအ်ညးၜါ ကၠုၚ်ကဵုဒါန် ကွာၚ်မြဳသာဲကုကျာ်တြဲရ၊၊

ကျာ်မဟာဗောဓိ[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

အရှာံကျာ်မဟာဗောဓိဂှ် နူဍုၚ်ဇၞော် ပတၞ ၁၁၀ ကဳလဝ်မဳတာတုဲ ပ္ဍဲအရှာံဂှ် နွံကဵု ကျာ်မဟာဗောဓိ ကေုာံ ပလ္လၚ်ဇမၞး (ဝါ) ပလ္လဗိုတ် (ဝိဇြသန) ကေုာံ တၞံဇြဲဗောဓိ၊၊ တၞံဇြဲ မၞုံလၟုဟ်ဝွံ ကေတ်နၚ်လဝ် မ နူကဵုတၞံဇြဲ ၐြဳမဟာဗောဓိ နူဍုၚ်သိရိလၚ်္ကာ၊၊ တၞံဇြဲဗောဓိ နူသိရိလၚ်္ကာဂှ် ညးတအ်ဟီုလဝ် ဒှ်ကၞၚ်နူ တၞံဇြဲဗောဓိ တမ်မူလ နူဗုဒ္ဓဂါယာဂှ်ရ၊၊

ကြဴနူ ကျာ်တြဲပပရိနိဗ္ဗာန်တုဲ သၞာံၜိုတ် ဘဳစဳ ၂၅၀-၂၀၀ ဂှ် သၟိၚ်အသောက မဒှ်သၟိၚ် မလျိုၚ်ဇြိုၚ်သ္ဍိုက် ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဘာသာ အာစိုပ် ဇရေၚ်ဗုဒ္ဓဂါယာ သွက်ဂွံသြိုၚ်ခၞံဘာ၊ ဒက်ကျာ်စေတဳရ၊၊ ကျာ်ဘုတ်ဘာ ညးမသြိုၚ်ခၞံလဝ်တအ်ဂှ် အခိၚ်အခါလအ်ကၠုၚ်တုဲ မတြေံလီုလာ်အာ ၜိုန်ဒှ်ကီု ကလေၚ်ပလေဝ် လဟဵုပတိုန်တုဲ သှ်ေသၟေဟ်ကၠုၚ် စဵုတ္ၚဲဏအ်ရ၊၊

ပၞောဝ် ကဵု သၟိၚ်မပလေဝ်ကၠုၚ် ကျာ်မဟာဗောဓိဂှ် သၟိၚ်ဍုၚ်ဗုကာံ သၟိၚ်ကျာန်သေတ်တာလေဝ် ဒှ်မွဲတၠကီုရ၊၊ ညးချူစၟတ်သမ္တီလဝ် ပ္ဍဲလိက်တၟအ် ကျာ်ပြန် အကြီုညးအတိုၚ်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ၊၊

လိက်တၟအ်ကျာ်ပြန် ပ္ဍဲမုက် (ဂ) ပၞောန် (၄-၇)

ဗ္လးဂေါး ယၚ်ကျာက်တြေယ် ၐြီဗဇြာသ်(ပိ) တြုက်ဗ္လ(ၚ်) ပ္လိည် မန်သၟိၚ်[စ္အာၚ်] (ကဒသ်ပဋိ)ကာဂေါး၊ (သၟိၚ်ၐြီတြိဘုဝနာဒိ)တျ ဓမၟရာဇဂေါး ကေတ်ရ[တၞ] မကးမောယ်ပြကာရ် ပုန္ဒောၚ်က္ၜၚ် (အာရ်)သြရ်ကိန္ဒံ တြေယ်ၐြီဗဇြားဗ္လး[၊] ရာည် - - - - - - (ကီရ်ကုံဗာ)ရ်၊ (ကိ)န္ဒ(မ်)တိဗ္ငအ်၊ ကိန္ဒံတိတိမ္ဗိန်၊ သြရ်စောၚ်ပၞာန်စ္ဍောဝ် သက်ကူလ်ပ္လိတ်၊ ကိလ်ဖံက္လောအ်တွိၚ်တွိက် ဇိဉ္ဇေး[ရိန္လေး] ခိသ်(တူန် နောရ်တ္လာရ်၊ ဂေါးစိ)[သၟိ]ၚ်[စ္အာၚ်]သ[က်]ဒသ်သၟေား[ကုံ]၊

တုဲဂှ် ယၚ်ကျာ်တြဲ ၐြီဗဇြာသ်ပိ (ပလ္လၚ်ဗိုတ်) မဒးဒုၚ်ပလီု ကုမိန်သၟိၚ်သအာၚ် ကဒသ်ပဋိကာဂှ် သၟိၚ်ၐြီတြိဘုဝနာဒိတျဓမ္မရာဇဂှ် ကေတ်ရတ် မဟွံကမွဲပြကာ ဖ္ဍိုတ်က္ၜၚ် အာသြဝ် ခၞံ ပရဲၐြီဗဇြားတုဲ၊ ရာန် - - - ခါဲကၟာ၊ ခၞံတိဗ္ၚ၊ ခၞံတိကၟိန်၊ သြဝ်ပ္ဍောန်ပၞာၚ် ဟွံကဵုပၠိုတ်၊ ကဵုဖံ ဓလိုက် ကွိၚ်ကွိုက် သၟာဒယှ်ေ သၟာလှ်ေ ခိုဟ်တိုန်ပၠန် နူတမၠာ၊ ဂှ်စိ သၟိၚ်သအာၚ် ဟွံဒှ်သၟဟ်ကီု

ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဂါယာဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ကျာ်တိခေတ်ဗုကာံ မၞုံကဵုလိက်မန်လေဝ်ကီုရ၊၊ ကျာ်တိတအ်ဂှ် ညးတအ်ကေတ်ဏာ ပ္ဍဲအခိၚ်ဏအ်ရလေဝ်ဒှ်မာန်ရ၊၊

ပါဲနူ သၟိၚ်ကျာန်သေတ်တာတုဲ သၟိၚ်ဨကရာဇ်ဗၟာ ဍုၚ်ဗုကာံ ပ္ဍဲလက်ထက် သၟိၚ်ကျော်စွာ (၂ အဝ်ဂေတ် ၁၂၆၀ - ၁၀ မေ ၁၂၉၉) ဂှ်လေဝ် ဗ္လးဏာ အစာဇကုတုဲ ကဵုပလေဝ်လဝ် ကျာ်နွံကီုရ၊၊ ပရူဂှ် ညးတအ် ချူစွံလဝ် လိက်တၟအ် ဗီုဗၟာမွဲတၞး ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဂါယာဂှ်ရ၊၊ လိက်တၟအ်ဂှ် အၚ်္ဂလိက် ကေတ်ဖျဴဏာ ဍုၚ်အၚ်ဂလာန်တုဲ ထ္ၜးပျးလဝ် ပ္ဍဲတိုက်ထ္ၜးပျး British Museum ရ၊၊ ကရောမ် လိက်တၟအ်ဗၟာဂှ် လိက်တၟအ်ကြုက်၊ လိက်တၟအ်တိဗေတ်လေဝ် အၚ်္ဂလိက်တအ် ကေတ်ဏာ နူဗုဒ္ဓဂါယာကီုတုဲ ထ္ၜးပျးလဝ် ပ္ဍဲတိုက်ထ္ၜးပျးညးတအ်ဂှ်ရ၊၊

လိက်တၟအ်ဗၟာ ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဂါယာ[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

(၁) ၊ ၊ ပုရ္ဟသ္ခိၚ် သာသနာ ၂၁၈ လွန်လိယ်ပြိသော အခါန္ဟိက်၊ စမ္ပုတိပ် က္လွန်ကိုဝ် အစိုဝ်မိရသော သိ

(၂) ရိ ဓမၟသောက မည်သော မၚ်ကြီ စေတီယ္ဟတ်သောၚ် ၄ ထောၚ် အ(ထဲ) န္ဟိုက်

(၃) ဆွံ တောဖုန် ဖိယ် ရာ ပါယာ(သ)ဤ ထန် ကုဝ် အခါ လိယ် မ္လၚ်ဖျက်

(၄) ရုယ်ပ္လၚ်သော သ္ခိၚ်ပၚ်သကူကြီ တယောက် ထိုဝ်ပြိယ် တချက်ပျ

(၅) က်ခယ်ရကာ သတိုဝ်မၚ် ပ္လုဧ ၊ ထိုဝ်ပြိ တချက် ပျက်ခယ် တုံ

(၆) ရကာ ဆၚ်ဖြုသ္ခိၚ်တျြာမၚ်ကြီ မိမိကိုဝ်စာ ဆိရျာ သိရိဓမၟ

(၇) ရာဇာကုရုကိုဝ် စိယ်တဲမုလတ် သော အခါန္ဟိုက် ပါလ

(၈) တ်သော တပေအ်သာ သိရိကုဿပသည် လုပ်အံ[သ]ဥစ္စာဟိလျက်

(၉) မလုပ်ရတတ် ရကာ ဝနဝါသိ သ္ခိၚ်ထေရကိုဝ် ဆွံခ စိယ်ရကာ ပု

(၁၀) တသိန်မၚ်ဟုဧ၊ လုပ်စိယ်ကမု သ္ခိၚ်ငဲကိုဝ် မ္လတ်ကြီထေကိုဝ်

(၁၁)အခွၚ်မူရကာ သကရစ် ၆၅[၇]ခု ပ္လသိုဝ်လ္ဆန် ၁၀ ရျက် ၆ နိယ် ပ္လုတုံဧ၊

(၁၂) သကရစ် [၆]၆၀ တန်ဆောၚ်မုန်လ္ဆန် ၈ ရျက် တန္ဟၚ်ကနူနိ[ဖ္လ]စ် သော

(၁၃) တံခွန် ကုကာ တံခွန် မျာတိုဝ်ကိုဝ်လေ ပုစဝ်ဧ၊ သၚ်ပုတ်ထောၚ် ဆိမိ

(၁၄) ထောၚ်တိုဝ် အကြိန်မျာစွာ လျှၚ် ပုစဝ်ဧ၊ သာ သမိ ဟု မ္ဟတ် ရုယ် သုငဲ ၂

(၁၅) ယောက် ရ္ဟုယ်ပန် ငုယ်ပန် ခွက် ပုဆိုဝ် ဆွယ်သော ပတဉ္သာလေ ပု

(၁၆) စဝ်ဧ၊ အခါ ခပ်သိမ် လျှၚ်သၚ်ပုတ်ဝတ် မပြတ် တည်စိမ်သော

(၁၇) ကြောၚ် မ္လိယ် ကျွန် နွာ တိုဝ်ကိုဝ်လေ ဝယ်ရုယ်လ္ဟုခယ် ဣငါမု

(၁၈) သော ကောၚ်မ္ဟုကာ နိပ္ပန် ပစ္စည် အထောက်အပန် ဖ္လစ်ချာၚ် သ

(၁၉) တေ ၊ ၊ ၊ မျတ္တည် ပုရ္ဟာ သ္ခိၚ် … လက္ထက် (ဣဟျၚ်) ရဟန္တာ ဆု လိုဝ်သတေ

ကၠာဲစၠောအ် နကဵုဘာသာ မန်[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

(၁-၃) ပ္ဍဲအခါ သာသနာတၠဳမၞုံကုပိုန် ကျာ်တြဲ ကလိလောန်အာ ၂၁၈၊ သၟိၚ်ဇၞော် မဟိမု သိရိဓမ္မသောက ညးမဂွံအဝဵု တကအ်ဇမ္ဗုဒိပ် ပ္ဍဲကဵု စေတဳဒစာံလက်ပန်လ္ၚီ ဒၞာဲမပပြဘိုက် ပဏ္ဍိပါတ်ဍာ်တှ် (ပါယာသ)ဝွံ အခိၚ်မလအ်တုဲ လီုလာ်အာ၊ (၄-၅) ခမဳ ပၚ်သကူကြီ မွဲဇကု မပလေဝ်လဝ်ဂှ် ကလေၚ်လီုလာ်အာပၠန်ရဂှ် သတိုဝ်မၚ် ကၠောန်ပၠန်ရ၊၊(၅-၉) တုဲဂှ် ကလေၚ်လီုပၠန်ဂှ် သၟိၚ်ဓရ်ဇၞော် တၠစိၚ်ဗတာၚ် နကဵုစၞးဇကုဂှ် ကာလ မဗလးဏာ အစာ သိရိဓမ္မရာဇာကုရုဂှ် ညးကော်ဏာ သီုကွးညး သိရိကဿပ နကဵုဒြပ်ရတ် ညးတအ် မဂွံဏာဂှ် ကၠောန်ဟွံဂွံရ၊၊ (၉-၁၁) ပ္ဍဲအခိၚ် မကဵုဒါန်ပိုန် ကုတၠဳပိုန်ထေရ ဝနဝါသိ ဂှ် ပုတသိန်မၚ် ဂးမြဴဝွံ၊ ကၠောန်ညိဂလိုၚ်လဵုအိုတ်တ် တၠဳပိုန်ဍောတ် မဂွံအခေါၚ် နူမှာထေရ်ဇၞော်တုဲ ပ္ဍဲ သက္ကရာဇ် ၆၅၇ သၞာံ ဂိတုပှ်ော ၁၀ မမံက် တ္ၚဲ ၆ (Friday, 16 December 1295) ကၠောန်တုန်ရ၊ (၁၂-၁၄) သက္ကရာဇ် ၆၆၀ ဂိတုကထိုန် ၈ မမံက် တ္ၚဲအဒိုက် (Sunday, 12 October 1298)ဂှ် ကတဵုဒှ်(တုဲဒှ်)ရ၊၊ ဇၞောဝ် အလာံ ဂမၠိုၚ်လေဝ် ပူဇဴရ၊၊ ပုၚ်သၟုတ်လ္ၚီ ပၟတ်ကၠေၚ်လ္ၚီတအ် မဂၠိုၚ်ကဵုအလန် ပူဇဴရ၊ (၁၄-၁၆) ကောန် ကောန်ဝုတ် ညးသၟတ်ၜါ ပ္ကဴထဝ် ပ္ကဴသြန် ခေါက် ဂၠိက်/ယာတ် ပတဉ္သာတအ်လေဝ် ပူဇဴရ၊ (၁၆-၁၇) လၟုၚ်အခါ တၞဟ်န မဂွံပတိုန်ပုၚ်သၟုတ် မဟဂွံပိုတ်သကုတ်တုဲ တိ ဍိက် ဂၠဴတအ်လေဝ် ရာန်တုဲ ကဵုဒါန်ရ၊၊ (၁၇-) ကုသိုလ်အဲ မပတုဲလဝ်ဝွံ ကဵုဂွံဒှ် ပစ္စယ်နိဗ္ဗာန်ညိ၊၊ ပ္ဍဲလက်ထက် ကျာ်တြဲအရိယမေတ္တေယျ မကတဵုဒှ်ဂှ် ကဵုဂွံဒှ် အရှန်ညိ၊၊

နိဿဲ[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

  1. Tsering Gongkatsang and Michael Wills, Tibetan, Burmese and Chines Inscriptions from Bodhgayâ in the British Museum
  2. http://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=3253490&partId=1
  3. ချစ်သိန်း (ဦး)၊ မွန်ကျောက်စာ ပေါၚ်းချုပ်၊ ၁၉၆၅
  1. British Museum Collection [၁]