မကၠဵု၊ တၞမ်

နူ ဝဳကဳပဳဒဳယာ
အ​ညွှန်း​သို့ ခုန်ကူးရန် ရှာဖွေရန် ခုန်ကူးမည်

တၞံမကၠဵု
Terminalia bellirica
Terminalia bellirica.jpg
မပါ်ဂကူ အတိုင်နဲသိပ္ပံ
လောက: Plantae
(unranked): Angiosperms
(unranked): Eudicots
(unranked): Rosids
လၟေင်ဂကူ: Myrtales
ဇာတ်ဂကူ: Combretaceae
ဗဳဇဂကူ: Terminalia
လစှ်ေဂကူ: T. bellirica
ယၟုရုက္ခဗေဒ
*Terminalia bellirica
(Gaertn.) Roxb.

တၞံမကၠဵု (အၚ်္ဂလိက်: bahera or beleric or bastard myrobalan (Terminalia bellirica))ဝွံ ဒှ်တၞံဆုတဲလဒေါဝ် ကေုာံဇၞော် မတိုန်ပ္ဍဲတိဗလးကီု သီုကဵု ပ္ဍဲဒဵု ပ္ဍဲဒေသရးအာရှအဂၞဲမွဲရ၊၊ နကဵုဘာသာတၞဟ်တအ်မ္ဂး အာရာပ် (beliledj بليلج)၊ သံသကြိုတ် (Bibhitaka बिभीतक / Aksha अक्ष)၊ ဘာသာသေံ (ต้นสมอพิเภก)၊၊

လက္ချဏ်တၞမ်မကၠဵု[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

မဒှ်တၞမ်ဆု တဲလ္ဒောဝ် စဵုစိုပ်တဲဇၞော် ပရှ်တၞးညဳ အခိၚ်ဍေံပရှ်တၞးမ္ဂး ဒှ်အာ ညံၚ်တၞမ်ဆု ကှ်ကှ်ချိုတ်တ်တအ်တုဲ ဍေံမၞုံသမၠုၚ်၁၅-၃၅မေတ် မၞုံလက္ချဏ်တၞုၚ်ခ္ဍမ် တမ်ဇၞော် ခၞော်သာ်ရသိ ဗိုဟ်ဟ်ကှ်ကှ် ခၞော်ဍေံ ညဳတုဲ ထ္ကးကရောန် မၞုံကဵုကရောၚ်ဍောတ်တ်တအ်၊ လ္ပါ်ခၞော်အပ္ဍဲတေံ မဒှ်သာ်မၞုံသာ်မိတ် တြးတၞမ်နကဵုမ နူသတ်မပြဟ်စှ်ေကၠုၚ် ကေုာံတြးတၞမ်နကဵုကၞာၚ်/မတ် ဒေသဍေံကၠုတ်ပါ်ဂမၠိုၚ် သၠုၚ်နူဍာ်ၜဳမၞုံဗၞတ်၁၀၀-၄၀၀မေတ်ဂှ်သ္ဂောံဆဵုကေတ်မာန်ရ။

တၞးမကၠဵု[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

တၞးဍေံ မွဲတၞးကဵုမွဲတၞး ပူဗိုၚ်ဗာန်လဝ် ဂကောံကၞာၚ်ဍောတ်တ်ဂမၠိုၚ်တအ်တုဲ မၞုံဗီုပြၚ်ခ္ဍမ်ခ္ၜာဲတုဲ သမၠဲမၞုံဗၞတ်၉-၁၅သေန်ဒိမေတ် ကေုာံဇမၠိၚ်ဗၞတ်၁၃-၁၉သေန်ဒိမေတ်ရ။

ပ္ကဴမကၠဵု[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ပ္တိတ်ပ္ကဴ မွဲဇဝ်ကဵုမွဲဇဝ် ဗီုဗတပြိပ်တုဲ ကၞောတ်ဍေံတေံ ကဝေအ်စှ်ေဒၟံၚ်တုဲ ဇဝ်ဍေံ မၞုံဇမၠိၚ်ဗၞတ်၁၀-၁၅သေန်ဒိမေတ် မွဲမွဲဇဝ်မၞုံဗၞတ်တၟာကောန်လပှော်တဲတအ်တုဲ ပ္ကဴဍေံ မၞုံဗီုပြၚ် ညံၚ်ပ္ၚာန်သွဍောတ်တ် မွဲဍောၚ်ကဵုမွဲဍောၚ်ပူဗိုၚ်လဝ်ဇုတ်ဇဝ် ရံၚ်နူဇမ္ၚောဲ သောယ်ယ်သၠေက်က် မဒှ်သာ်ဗုကၠာဲမိတ်ရ။

သတ်မကၠဵု[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

လက္ချဏ်သတ်ဍေံ ညံၚ်မကဝေၚ် ဟွံခ္ဍမ်စကွေဟ် မၞုံသမၠဲဗၞတ်၁.၅-၂သေန်ဒိမေတ် ကေုာံ ဇမၠိၚ်ဗၞတ်၂.၅-၃သေန်ဒိမေတ် မဒှ်သာ်ရသိ သတ်ဍေံ ကောံကလောံဒၟံၚ် ကဵုဓဇိုက်ဇၞော်ဇၞော် အပ္ဍဲတေံ မဍေံ နွံမွဲမဓဝ်တုဲ ကြံၚ်မ္ၚိုဟ်ဒၟံၚ်၊ သတ်ၜတ်တ် မၞုံရှ်ဖျး ဍုဟ်မ္ဂး ရှ်ဖျးဖျိုတ်ညိညိ၊၊ မဍေံ အပ္ဍဲတေံ နွံရှ်ကြောံရ။

ဖိုလ်ဂုဏ်နူတၞမ်မကၠဵု[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

  1. မဍေံကှ်ကှ်ဂှ် ဍေံသ္ပခိုဟ်ကဵုကာယ
  2. သတ်ပုပုဂှ် ဍေံထိၚ်ကဵုဓာတ်၄ပြကာအပ္ဍဲခန္ဓကာယ
  3. သတ်ဍုဟ်ဟ်ဂှ် ခိုဟ်ကဵုစၞအပ္ဍဲဗုၚ်ဂၞဴ ကဵုဇြဟတ်ကုကၠၚ်ပၟတ် ကဵုဇြဟတ်ကဵုစၞသ္ဂောံလာဲလေၚ်ခိုဟ်
  4. ရိုဟ်ဍေံပ္ဍုန်သုၚ် ဍေံစဵုဒၞာကဵုဂျိလောဟိတ သ္ပကဵုဇကုဂမ္တဴ
  5. မကှ်ကှ်ဂှ် ဍေံစဵုဒၞာကဵုပွမခ္ဍက်
  6. သတ်ဍုဟ်ဟ်ဂှ် ဍေံသ္ပခိုဟ်ကဵုကအ် ဖ္ဍုက်ကဵုကအ်
  7. သတ်ကှ်ကှ်ဂှ် ဍေံစဵုဒၞာကဵုယဲကအ်ဂိ/ကအ်ကှ်
  8. သတ်ၜတ်တ်ဂှ် ဍေံသ္ပခိုဟ်ကဵုကျာ
  9. ပ္ကဴဍေံ လွဳကဵုယဲမတ် ထိၚ်ဒဝ်ကဵုမတ် သ္ပခိုဟ်ကဵုမတ်
  10. သတ်ဍေံၜတ်တ်ဂှ် သုၚ်စောဲမဒှ်ဂဥုဲဂၞဴသ္ဂောံဂြိပ်ခိုဟ် ဂဥုဲကၠိုၚ်ဂၞဴ သတ်ၜတ်တ်ကေုာံကြံၚ်ၚ်ဗၞတ်၂-၃မ ပ္ဍုန်ကဵုဍာ်မွဲခေါ် စုတ်ၜဵုညိည တုဲမ္ဂးဒးသုၚ်ဆမွဲဝါဟေၚ် ဂၞဴဂြိပ်ခိုဟ်ရ။
  11. သတ်ဍုဟ်ဟ်ဂှ် မဒှ်ဂဥုဲ လွဳကဵုယဲဂၞဴလီု/ဂၞဴအာ/ဗုၚ်ဂိ ကေတ်သတ်ဍုဟ်ဟ်ဂှ်၂-၃မ ပ္ဍုန်ကဵုဍာ်၂ခေါ်(ဝါ)ဖာန် စုတ်ၜဵုညိည နူ၂ခေါ်ဂှ် ပ္ဍုန်စဵုကဵုသှ်ေ၁ခေါ် တုဲမ္ဂးသုၚ်မာန်ရ။
  12. တၞးဍေံလွဳကဵုသရလတ်တ် ကေုာံသရမၞုံကဵုစၟယဲခြပ်ဗာန် တၞးဍေံထၟုက်သၠေက်က်တုဲစုတ်ဗာန်

(တၚ်မ္ဒးသမ္တီ) သတ်ဍေံယဝ်စဂၠိုၚ် လောန်ၜက်အာဗၞတ်မ္ဂး ဍေံသ္ပကဵုမၞိဟ် သၠိၚ်စှ်ေအာမာန်ရောၚ်။

နိဿဲ[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]