မၞိဟ်

ဝှာင်:Homo Sapiens appearance.jpg

မၞိဟ် - သတ္တအ်မနွံကဵုယေန်သၞာင်

မၞိဟ် (အင်္ဂလိက်: Human ဟွံသေင်မ္ဂး People) ဂှ် ဒှ်သတ္တအ် မနွံကဵုအစောံသတ္တိ (Agency) ပ္ဍဲအရာမချူဓဇက်ဝင်၊ ဖန်ဗဒှ်ယေန်သၞာင် ကေုာံ မင်မွဲသာသနာရ။ မၞိဟ်တအ်ဂှ် ဇန်စွံလဝ် ဂကောံမၞိဟ် (Society) နကဵုသၞောတ်အုပ်ဓုပ်၊ ပညာရေး ကေုာံ ဗဗေင်ယေန်သၞာင်နာနာရ။

၁. လက်သန်မၞိဟ် ပ္ဍဲသုတေသန

နကဵုနဲကဲသုတေသန (Sociology/Anthropology)၊ မၞိဟ်ဂှ် ပါ်ခြာလဝ် နကဵုကဏ္ဍနာနာ:

• ပူဂိုလ် (Individual): အစောံသတ္တိပူဂိုလ်မွဲမွဲ ပ္ဍဲအရာမဖန်ဗဒှ်အပြံင်အလှာဲ။
• ဂကောံ (Group/Ethnic): ပွမနှဴရဴဒၟံင် နကဵုဂကူ ကေုာံ ယေန်သၞာင် (ဥပမာ - ဂကူမန်)။
• အဝဵု (Authority): ခမဳသင် ကေုာံ သၟိင်တၠ မနွံကဵုအဝဵုအုပ်ဓုပ် (ဥပမာ - သင်မန်)။

၂. မၞိဟ် ကေုာံ အဝဵုအလဵုအသဳ (State Power)

မၞိဟ်တအ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မဒုင်စသိုင် ကေုာံ မၞိဟ်မစဵုဒၞာ "State Intervention" (အဝဵုအလဵုအသဳလုပ်ပထုဲ)။ ပ္ဍဲအရာမလ္ၚတ် "Multiculturalism"၊ မၞိဟ်ဂှ် ဒှ်ဗဟဵု သွက်ဂွံပခိုင်ကေတ် "Cultural Sovereignty" (အဝဵုယေန်သၞာင်) ရ။

၃. ကဏ္ဍဆက်စပ်

• ဂကောံမၞိဟ်
• ယေန်သၞာင်
• မၞိဟ်ဒယှ်

မၞိဟ် ဗွဲလညာတ်ဗုဒ္ဓ

မၞိဟ် (အၚ်္ဂလိက်: Human) ဟိုတ်ဒဒှ်သဘဴဓဝ် မလေပ်တီကေတ် ကုသဵု အကုသဵုၜါပြကာဂှ်ရ မနုသော မ္ဂးယၟုရ။ "ကုသလာကုသလေ ဓမ္မေ မနတိ ဇာနိတဳတိ မနုဿော" ဟိုတ်ဏအ်တုဲ မၞိဟ်မ္ဂးယၟုရ။ ဟိုတ်ဒဒှ်မလေပ်တီကေတ် ဒတုဲဖဵု ဟွံသေၚ်ကဵု ဒတုဲဖဵုဂှ်ရ မနုဿော မၞိဟ်မ္ဂးယၟုရ။ ဗွဲဝေါဟာရပ္ညပ်ဟီုမ္ဂး မၞိဟ်ရ။ ဗွဲပရမတ္ထဟီုမ္ဂး ရုပ် ကဵု နာမ် ၜါပြကာရ။

မၞိဟ်ပန်ဂကူ

• မၞိဟ်နရက်
• မၞိဟ်ပြိုတ်
• မၞိဟ်တိရစ္ဆာန်
• မၞိဟ်ပရမတ်

မၞိဟ်နရက်- ယြဴညးမွဲ သီုမဒှ်မံၚ်ဇာတိမၞိဟ်ဟေၚ် ကေၚ်ကာဟွံထေက်ကဵုဂပ်ဝ်ကၠောန် မပ္တံပွမဂစိုတ်သတ် ကၠတ်ဂြပ်ညးသ္အာၚ် ဟိုတ်နူကဵုမဂပ်ဝ်ကၠောန်သ္ပဒးတုဲ ထေက်ကဵုဒဏ်သၟိၚ်တုဲ ဒးအာစိုပ် ကမ္မကဵု ၃၂ မပ္တံပွမဒးကုတ်ဇိုၚ် ဒးကုတ်တဲ ဒးရေက်မုဟ် ဒးရေက်ကတောဝ်တုဲ ဒးဒုၚ်စသိုၚ် ဒဒိုက်ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ရ၊ မၞိဟ်ဝွံမၞိဟ်နရက်မ္ဂးယၟုရ။