အံၚ်ထောန်၊ နာဲ

နူ ဝဳကဳပဳဒဳယာ
အ​ညွှန်း​သို့ ခုန်ကူးရန် ရှာဖွေရန် ခုန်ကူးမည်
နာဲအိုင်ထောန်
Nai-Aung-Tun.jpg
ဗီုရုပ် နာဲအိုင်ထောန်
သၠးဂၠံဂဝ် အိုင်ထောန်
၁၉၁၃ အံက်တဝ်ပါ
ကွာန်ပ္ၚ၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ခမဳ
စုတိ ၁၉၇၀ ဨပြဳ ၂၉ (အာယုက် ၅၇)
ဍုၚ်မတ်မလီု
ကောန်ဂကူ မန်
ဘာ ဘာတန်သမၠုင်ဂျာဒ်ဆေန်၊ မတ်မလီု
ဂယိုင်လမျီု ဝန်ဇၞော်ကေင်ကာဂကူမန်
မဒယှ်တဴ က္ဍိုပ်သကိုပ်ဂကူမန်
ဗော် ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန်
အိန်ထံင် မိအေစိင်
မိမ နာဲဖဵု၊ မိကောန်မေ

နာဲအိုၚ်ထောန် /နာဲအံၚ်ထောန်(အၚ်္ဂလိက်: Nai Aung Tun, Burmese; နိုင်အောင်ထွန်း)(၁၉၁၃ အံက်တဝ်ပါ - ၁၉၇၀ ဨပြဳ ၂၉) ဝွံ ဒှ်မၞိဟ်ဇာတိ ကွာန်ပ္ၚ၊ က္ဍိုပ်သကိုပ်ကောန်ဂကူမန် ပ္ဍဲအခိၚ် မန်စတဝ်စၞေဟ် သွက်အခေါၚ်အရာဂကူမန် မကေတ်လဝ် တာလျိုၚ် နဒဒှ် ဥက္ကဋ္ဌ ပ္ဍဲဗော်ပၠတရဴဍုၚ်မန်၊ ဗွဲကြဴ ဂွံဒုၚ်ရုဲစှ် နဒဒှ် မၞိဟ်အမာတ်မန် ဂွံခပတိုန် နဒဒှ်ဝန်ဇၞော်ကေၚ်ကာမန်၊ ပၞာန်ဗၟာသီအဝဵုဍုၚ်တုဲ နာဲအိုၚ်ထောန် ဒးဒုၚ်ဖျေဟ်ထံၚ် ကရောမ် က္ဍိုပ်သကိုပ် ဂကူမန်တၞဟ်တအ်ရ၊၊ လုကဴပွိုၚ် (၆) သၞာံ ဒးမံၚ် ပ္ဍဲထံၚ်တုဲ ကာလမဂွံတိတ်ကၠုၚ်တုဲဂှ် အလဵုအသဳနေဝေန် ခပတိုန်ကဵု ပ္ဍဲဂကောံမၞိဟ် မကဵုကသပ် အလဵုအသဳနေဝေန်ကီုရ၊၊

ပထမအဝဲ[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

နာဲအိုၚ်ထောန်ဝွံ ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဇရေၚ် မိကောန်မေ၊ နာဲဖဵု ညးမဒှ် မၞိဟ်ဇမၞော်ကွာန်ပ္ၚ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၂၇၅ ဂိတုဝှ် တ္ၚဲအၚာရ၊၊ ကာလစိုပ်အဝဲမံၚ်ဘာ ညးမံၚ်ဘာတုဲ ဘာတန်သမၠုၚ်ဂှ် ညးဂွံအံၚ်ကေတ် ပ္ဍဲဘာဂျာဒ်ဆေန် ပ္ဍဲဍုၚ်မတ်မလီုရ၊၊ နာဲအိုၚ်ထောန် စှ်ေဒၞာဲ ကုမိအေစိၚ် ညးမဒှ်ဇာတိ ကွာန်ကၠအ်သတ်ရ၊၊ ဗွဲကြဴ နာဲအိုၚ်ထောန် ပညးဇမၞော်ကွာန်တုဲ ကိစ္စကွာန်ပ္ၚအိုတ်သီုဂှ် ညးဒးဖန်ဇန်ဒၟံၚ်ရ၊၊

အခေါၚ်အရာဂကူမန်[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

နကဵုလညာတ်မ္ဂး မန်ဟွံကၠောန် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မ္ဂး အခေါၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂှ် မန်တအ် ကလိဂွံဟွံမာန်တုဲ ပရေၚ်ချဳဓရာၚ် ဂကောံသၟတ်မန် စမံက်တိုန်ကၠုၚ်ဂှ် နာဲအိုၚ်ထောန်လေဝ် နဒဒှ် က္ဍိုပ်သကိုပ်မွဲ ပ္ဍဲဒေသကွာန်ပ္ၚဂှ် ချဳဓရာၚ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သီုစိုတ် သီုစရိုတ်ရ၊၊ ဗွဲကြဴ အစာဖဝ်ချိုဝ် က္ဍိုက်က္ဍိုပ်တုဲ ဒက်ပ္တန်ပတိုန် ဗော်မန်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဂှ် ဗွဲကိုပ်ကၠာ နာဲအိုၚ်ထောန် ယိုက်ဂၠေၚ်လဝ် နဒဒှ် ဥက္ကဋ္ဌပွိုၚ်ဍုၚ်မွဲရ၊၊ ညံၚ်သဘၚ်ကောံဓရီုကောန်ဂကူ (၁၉၄၆) ပ္ဍဲကွာန်ပ္ၚ ဂွံကတဵုဒှ်မာန်ဂှ်လေဝ် နဒဒှ်မၞိဟ်အဓိကမွဲဂှ် ဖန်ဇန်ကၠုၚ်လဝ်ကီုရ၊၊ စိုပ်လက်ထက် ထ္ၜးဆန္ဒကရေဲကညာၚ် ကိစ္စဍုၚ်မန် ပ္ဍဲသၞောဝ်ဂှ် နူကဵုဗော်ဖဆပလတအ် လၞိန်ဗပိန် နကဵုကံလွဟ်တုဲ ပ္ဍဲကၞောတ်သၞာံ သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၀၉ ဂှ် နာဲအိုၚ်ထောန် ဒဴတိတ်ဂြိုပ် သွက်ဂွံတဝ်စၞေဟ် နကဵုလွဟ်ရ၊၊

ဗော်ပၠတရဴဍုၚ်မန်[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ကာလဂကောံပၠန်ဂတးမန်ဂမၠိုၚ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ပံၚ်ပ္ကောံတုဲ ဒက်ပတိုန် ဗော်ပံၚ်ကောံမွဲ နကဵုယၟု ဗော်ပၠတရဴဍုၚ်မန်ဂှ် နာဲအိုၚ်ထောန် ဂွံဒုၚ်ရုဲစှ် နဒဒှ်ဥက္ကဋ္ဌ ရ၊၊ ကြဴနူ လုပ်ပေဲါဗတိုက် နကဵုလွဟ် ပွိုၚ် စှ်သၞာံ စှ်ဗြဲတုဲ စိုပ်သၞာံ ၁၃၂၀ ဂိတုဒုတိယဒဂိုန် (၅) မံက်ဂှ် သွက်ဂွံဗမံက်ရုပ်ရဴ တၚ်ရန်တၟအ် ဗော်ပၠတရဴဍုၚ်မန် ပိတၚ် မတွဟ်ဂး (၁) သွက်ကောန်ဂကူမန် ဂွံဗၠးၜး (၂) သွက်ဂွံပံၚ်သၟဟ်န် ကောန်ဂကူမန် (၃) သွက်ဒက်ပ္တန် သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳဂှ် စှ်ေစိုတ် ဒးကၠောန်ကေတ် နကဵုနဲပ္ဍဲသၞောဝ် လတူခုၚ်ရောၚ်တုဲ ပအပ်လွဟ်တုဲ လုပ်ဒက်ဗော် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ပ္ဍဲဗွိုၚ်သၞောဝ်ရ၊၊

ဟိုတ်ဂွံသၠာဲ ဂၠံၚ်တရဴ ဂွံပအပ်လွဟ်ဂှ် ညးဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် (၇) သာ်ရ၊၊

  1. ဟိုတ်နူ ဘဲဒဏ်ပၞာန် အပ္ဍဲဍုၚ် ပွိုၚ် (၁၀)သၞာံပြၚ်ကၠုၚ်တုဲ ဒြပ်ရတ်သ္ၚိဌာန် ကောန်ဂကူမန်တအ် ဒးဆောမ်လေၚ်ကၠုၚ်လဝ်တအ်ဂှ် တၞဟ်နဂွံကလေၚ်ဒက်ပ္တန် ဓဝ်ၜိုဟ်လလံ ကေုာံ ပိုန်ဒြပ်ကောန်ဍုၚ်ကွာန်၊၊
  2. ဝန်ဇၞော် ဥူနု ဟီု အကာဲအရာ ဍုၚ်မန်ဗၟာဂှ် စိုပ်ဒၟံၚ်ကဆံၚ် ဒှ်ဓဝိၚ် ဒးဂွိၚ် ကုရဲသမၠဲတိတအ် ကၠုၚ်ကဵုအန္တရာဲတုဲ ညံၚ်ဂွံစဵုဒၞာ အန္တရာဲဂှ် ကောန်ဍုၚ်မန်ဗၟာတအ် သီုဖအိုတ် ဒးပံၚ်တောဲ ဒးသၟဟ်န်ရေၚ်သကအ်၊၊
  3. ပတှ်ေကေတ် လတူဂလာန် ဥူနုမ္ဂး ဒုဟ်ဒဏ် မကလိလောန်လဝ် ပ္ဍဲလတူရေၚ်သကအ်တအ်ဂှ် သၠးကဵုတုဲ ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တအ်ဂှ် နဒဒှ်ဗော်ဗဗွဲဓဝ်ဂှ် ပစၟတ်သမ္တီကဵုတုဲ ဂၠာဲသွဟ် သွက်ဂွံဗမံက်ကဵု တွဵုရးဍုၚ်မန် နကဵုနဲဒဳမဝ်ကရေသဳ၊၊
  4. ဒုၚ်သဇိုၚ် ကုဂလာန်သကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်အိုတ် နေဝၚ်း မဟီုလဝ် ပ္ဍဲဂိတုဂျောန် (၂၃) ဂှ်တုဲ ပတှ်ေကေတ် လတူသစ္စသိက္ခာပၞာန်ဗၟာ၊၊
  5. သွက်သ္ဂောအ် ကၠောန်ဗဒှ်ပတိုန် ပရေၚ်ၜိုဟ်လလံ အပ္ဍဲဍုၚ် ရန်တၟအ်တုဲ ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် လညာတ်မလှဲလးတအ် မဘိက်ကော်ကၠုၚ်ရ၊၊ ဟိုတ်နူ ပရှ်ေသှ်ေရဴဂဴ ကုဂကောံဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တအ်၊၊
  6. ပတှ်ေကေတ် အကာဲအရာ အလဵုအသဳ ကဵု ဒပ်ပၞာန် ဒဒှ်ဟွံမွဲကဵု ပရေၚ်ဍဵုဍိုက်တုဲ အခေါၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂှ် အာတ်မိက်ကေတ် ပ္ဍဲဗဝိုၚ်ဥပဒေ နကဵုနဲပါလဳမာန်ဒဳမဝ်ကရေသဳဂွံ၊၊
  7. အခေါၚ်ပရေၚ်ကောန်ဂကူမန် မထေက်ကဵုဂွံထေက်တအ်ဂှ် ယဝ်ရကၠောန်ကေတ် ပ္ဍဲပါလဳမာန်ဂွံမ္ဂး ဆလအ်လေဝ် ဟွံဒးကၠောန် နကဵုနဲကဲလွပ်လွဟ်ရ၊၊

တိဍာ်အဝဵုသြဇာမန်[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ဟိုတ်နူ ဗော်ပၠတရဴဍုၚ်မန် ပအပ်ထောအ် လွဟ် လုပ်ကၠောန် ပ္ဍဲသၞောဝ်တုဲ တိဍာ်ဗော်ပၠတရဴဍုၚ်မန် မပိုၚ်လဝ် နူဗြဝတဳ စဵုကဵုစိုပ်သကုတ်သၟဝ်တအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် စိုပ်အာ သၟဝ်ပကၚ်ရၚ် ကရေၚ်ကေအေန်ယူ ဖအိုတ်တုဲ ဒေသတအ်ဂှ် ဒှ်အာ ဒေသကရေၚ် ဗဒိုပ်ကရေၚ် ကြပ်သီုဖအိုတ်ရ၊၊ အခိၚ်နာဲယှိုဲကျေန် ကလေၚ်ဒက်ပ္တန် ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ ဂှ် တိဍာ်အဝဵုသြဇာမန်ဟီုမ္ဂးဂှ် ဆတၟာသၠဗဒဝ်ကီု ဟွံသှ်ေတုဲ ဒးဒုၚ်အာသြဇာ သၟဝ်ကရေၚ်ရ၊၊ ဗွဲကြဴ ဒြဟတ်ပၞာန် ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ ဇၞော်တိုန်ညိတုဲ ဒေသမပ္တံ ရေဝ်၊ ဇြပ်ဗု၊ မုဟ်ဍုၚ်တအ်ဂှ် ဒှ်ကၠုၚ် တိဍာ်သြဇာဗော်ဍုၚ်မန်တၟိကီုလေဝ်၊ တိဍာ်မသှ်ေဒၟံၚ်တအ်ဂှ် ၜိုန်ရ ဒှ်တိဍာ်ကွာန်မန်ကီုလေဝ် ဒးမံၚ်သၟဝ်အဝဵုသြဇာကရေၚ်ရ၊၊

ကာလဗော်မန်ၜါ ပါ်ရေၚ်သကအ်တုဲ ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ သၟဝ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် နာဲယှိုဲကျေန်ဂှ် ဗတိုက်ကဵု ကရေၚ်တုဲ ဒေသကၞောတ်ၜဳရေဝ်ဂှ် ဂွံဗၠးၜးတိတ်အာ နူသၟဝ်တဲကရေၚ်ရ၊၊ ဗော်မန်ၜါ ပံၚ်ရေၚ်သကအ်တုဲ စိုပ်သၞာံ ၁၉၈၈ ပေါဲဗတိုက်အကြာမန် ကဵု ကရေၚ် ကတဵုဒှ်ကၠုၚ် ဗွဲမဇၞော်တုဲ မန်ကဵုကရေၚ် ဂွံအာ တၚ်လတုပ်စိုတ် ရေၚ်သကအ် ကွာန်မန် မန်ပကၚ်ရၚ် ကွာန်ကရေၚ် ကရေၚ်ပကၚ်ရၚ်ရ၊၊

ပေါဲဗတိုက် ဗွိုၚ်သၞောဝ်[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ကြဴနူ ဗော်ပၠတရဴဍုၚ်မန် ပအပ်လွဟ်တုဲ အဃောအသိၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သွက်အခေါၚ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ် မခိုဟ်ဂှ် ဥူနု ထ္ၜးဟိုတ် ကုဍုၚ်ဟွံၜိုဟ်သြိုဟ်တုဲ အဝဵုဍုၚ်ဂှ် ပ္ဍဲဂိတုအံက်တဝ်ပါ (၂၆) ဂှ် ပအပ်ကဵုထောအ် ဂဥုပ်ပၞာန်ဇၞော်နေဝေန်ရ၊၊ ၜိုန်ရ တုပ်လဝ်စိုတ် ပၞာန်သီကေတ်အဝဵုဍုၚ် ပွိုၚ်တြဴဂိတုတုဲ သ္ဒးကလေၚ်ပအပ်အဝဵုကီုလေဝ် နေဝေန် ဆက်ရပ်လဝ်အဝဵု တြဴဂိတုတုဲ တြဴဂိတုပၠန်ရ၊၊ ညးမချဳဓရာၚ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဗွဲမဂၠိုၚ် ဒးဒုၚ်ရပ်ကီုရ၊၊ ကောန်ဂကောံ ဗော်ပၠတရဴဍုၚ်မန်လေဝ် ဒးဒုၚ်ဘပဠကီုရ၊၊ စိုပ် ၁၉၆၀ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ (၆) ဂဥုပ်ဗိုလ်နေဝေန် ကၠောန်သဘၚ်ရုဲမာဲဂှ် ဗော်ပၠတရဴဍုၚ်မန် လုပ်ဒုၚ်ရုဲမာဲဂှ် နာဲအိုၚ်ထောန် ဒုၚ်ရုဲမာဲ ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်ကျာ်ခမဳတုဲ ကလိဂွံဇမၞးမာဲရ၊၊

သၞာံ ၁၃၂၂ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန်ဂှ် ဥူနု ခါန်ကၞက်ကဵု နာဲအိုၚ်ထောန် နဒဒှ် ဝန်ဇၞော်ကေၚ်ကာမန် (မန်ယေယျာဝန်ဂျဳ) ရ၊၊ ခြာဟွံလအ် အဃောမဂစာန်ဗမံက်ဒၟံၚ် တွဵုရးဍုၚ်မန်၊ တွဵုရးဍုၚ်ယခေၚ်ဂှ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၃၂၃ ဂိတုမာ်စှ်စွေက် တ္ၚဲဗြဴဗတိ အခိၚ်ဗတံသဂါတ္ၚဲဂှ် ဒပ်ပၞာန်နေဝေန် သီကေတ်အဝဵုဍုၚ်တုဲ နာဲအိုၚ်ထောန်လေဝ် ဒးဒုၚ်ရပ်ကီုရ၊၊ ပွိုၚ်တြဴသၞာံ ဒးမံၚ် ပ္ဍဲထံၚ်တုဲ သၞာံ ၁၃၂၉ ဂိတုမာ်အိုတ် (၁၉၆၈၊ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၇) ဂှ် ဂွံဗၠးတိတ်ကၠုၚ်တုဲ ခြာဟွံလအ် ၁၃၃၀ ဂိတုမြေက္ကသဵုပေၚ်ဂှ် ဂွံဒုၚ်ခါန်ကၞက် နကဵုယၟု မၞိဟ်မကဵုကသပ်အလဵုအသဳနေဝေန်မွဲ ကရောမ်မၞိဟ်ပိစှော်ပိ မွဲဟာန်ကေုာံ အစာဖဝ်ချိုဝ်ရ၊၊

ကၞောတ်ဘဝ[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

အဃောမယိုက်ဂၠေၚ်ဒၟံၚ် ဓလေၚ်ကောန်ဂကူ နကဵုစိုတ်ဓါတ် မဆာန်ဂကူ ပေၚ်ပေၚ်ကၟိုဟ်ဟ်ဂှ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၃၂ သၞာံ ဂိတုစဲ (၈) စွေက် တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ (၁၉၇၀ ဨပြဳ ၂၉) အခိၚ်နူဂယး ထပှ်နာဍဳ ဂွံအာယုက် (၅၇) သၞာံဂှ် စုတိအာ ပ္ဍဲသ္ၚိဍုၚ်မတ်မလီုရ၊၊

ဆက်ဗှ်[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ဂလာန်သဘာပတိ ဗော်ပၠတြဴဍုၚ်မန်