ၝောအ်ကိုဋ် မိစောဗု

နူ ဝဳကဳပဳဒဳယာ
အ​ညွှန်း​သို့ ခုန်ကူးရန် ရှာဖွေရန် ခုန်ကူးမည်
ၝောအ်ကိုဋ် မိစောဗု
ရုပ်ၝောအ်ကိုဋ် မိစောဗု မထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲတိုက်ထ္ၜး Victoria and Albert Museum
ကိရိယာ ထဝ် ကေုာံ မတ်
သမၠုင် ၁၉.၇ သေန်ဒဳမဳတာ
အနာံ ၂၁.၅ သေန်ဒဳမဳတာရ၊၊
မခၞံဗဒှ်လဝ် ၁၄၅၀
သၞာံမဂွံဆဵုကေတ် ၁၈၅၅ ဂိတုဨပြဳ ၁၃
စေတဳတြေံ ပလိုတ်ကျာ်လ္ဂုင်
ဒၞာဲမနွံလၟုဟ် ပ္ဍဲတိုက်ထ္ၜး Victoria and Albert Museum
မစၟတ်သမ္တီလဝ် 02758(IS) South-East Asia, Room 47a, case 16
Victoria and Albert Museum
ပရူပရာ ၝောအ်ကိုဋ် ဨကရာဇ်မန်


ၝောအ်ကိုဋ် မိစောဗု လၟုဟ်မထ္ၜးပျးလဝ် ပ္ဍဲတိုက်ထ္ၜးပျး V & A ပ္ဍဲဍုင်အေန်ဂလာန်ဂှ် ပၞောဝ်ကဵု ကပေါတ်အာဲကၟာဲယေန်သၞာင်မန် ခေတ်ဟံသာဝတဳဂမၠိုင် ဒှ်ကပေါတ် မလုပ်လၟိဟ် ကိစ္စဇၞော်မွဲရ၊၊ ၝောအ်ကိုဋ်ဝွံ ကရောမ်လွပ်လွာ ညးဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲကျာ်စေတဳသၟတ် ပလိုတ်ကျာ်လ္ဂုင် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၅၅ ဂှ်ရ၊၊

ဗမံက်ထ္ၜး[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ၝောအ်ကိုဋ် မိစောဗုဝွံ ကၠောန်လဝ် နကဵုထဝ်တုဲ ဒှ်ဒၟံင် ဗီုထၟိင်က္ဍိုပ် ပ္ဍဲဓရိမ် ဗွဲသၟဝ်ဂှ် စဳလဝ်မတ်ဂေတ်ကၠောအ် သီုဖအိုတ် နွံ ၆၂ မတုဲ ပ္ဍဲဂတမုက်ဂှ် ဒၞာဲလဒေါဝ်ကၞေင်ဂှ် တကဲစှ်ေဒၟံင် ဗီုသၠကြုက်ရ၊၊ လတူက္ဍိုပ် လပါ်ပါဲဂှ် နွံဗီုပြင် မထအုဟ်ဒၟံင်တုဲ လပါ်ပုင်ဂှ် နွံဗီုလတာ်ခ္ဍပ်ယာတ်ရ၊၊

သမၠုင်ၝောအ်ကိုဋ်ဂှ် နွံ ၁၉.၇ သေန်ဒဳမဳတာတုဲ ပါင်လၞင် (Diameter) နွံ ၂၁.၅ သေန်ဒဳမဳတာရ၊၊ [၁]

ဒၞာဲမကလိဂွံ[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ၝောအ်ကိုဋ် မိစောဗုဝွံ ဂွံဆဵုကေတ် နူကဵု ဂၠံဓါတ် ကျာ်စေတဳသၟတ်တြေံမွဲ ပ္ဍဲပလိုတ်ကျာ်လ္ဂုင် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၅၅ ဂိတုဨပြဳ ၁၃ ဂှ်ရ၊၊

ကရောမ် ၝောအ်ကိုဋ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် (၁) ဗီုရုပ်စေတဳသၟတ် ၃ တၞုင်၊ (၂) ဍံင်ဍောဲ (tassel) ထဝ်၊ (၃) ခေါက်ထဝ် မစဳလဝ် မတ်မၞိက်၊ (၄) ကာယဗန်ထဝ် မၞုံကဵု ပုတ်ပကဴ၊ (၅) ခေါက်ထဝ် မၞုံကဵုထကိုပ် (၆) လိက်တၞးထဝ် မချူလဝ် ဗီုပါဠိ၊၊[၂]

လိက်တၞးထဝ်[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

လိက်တၞးထဝ်ဝွံ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၅၇ ဂိတုဂျောန် ၆ ဂှ် ညးတအ် ကလေင်စၠောအ်ချူ နကဵုတဲတုဲ ပ္တိတ်လဝ် ပ္ဍဲလိက်ဂျာနေဝ် Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland vol. 17 ရ၊၊


(၁) ၊၊ နမောဗုဒ္ဓါယ ၊၊ ဝန္ဒိတွာ ရတနတ္တယံ ခိလမဟဳသာမိဿရေနုတ္တမံ၊ သေတေဘိဿရသူနုနာ ကုပတိနာ သဒ္ဓါဒယာသောဘိနာ၊၊

(၂) သဗ္ဗညူဝရသာသနဗ္ဗုဇဝနာဒိစ္စေန သဒ္ဓါယဟံ၊ ပုညံ ယံ နိဇဒေဝိယာ သဟကတံ ဝက္ခာမိ တံ နိမ္မလံ၊၊

(၃) သဒ္ဓေါ သကိံ ပဗ္ဗဇိ ရာဇရာဇာ ဒွိက္ခတ္တုမေဝုတ္တမရာဇဒေဝဳ၊ နိရာမိသာ ဘုဉ္ဇိယတေ ဥဘောပိ ရက္ခိံသု သဳလံ ပရမံသုဒ္ဓံ၊၊

(၄) ပဗ္ဗဇေသတ္တနော သေဋ္ဌာ စတဿော ဓဳတရော သုဘာ၊ သဗ္ဗရာဇိဿရောရာဇာ ရတနတ္တယ မာမကော၊၊

(၅) ပညာသဒွိသတေ ဒါသော ဥပသမ္ပါဒေသိ ဗုဒ္ဓိမာ၊ မောစေတွာ သဗ္ဗရာဇိန္ဒော သတ္တုမာတင်္ဂကေသရဳ၊၊

(၆) သဂ္ဂံ ဂတာယ သဒ္ဓါယ ယုတ္တာယ ရာဇဒေဝိယာ၊ ပတ္တိံဒတွာ ပဗ္ဗဇိတာ ဇနာ အညေပိ တတ္တကာ၊၊

(၇) သဒ္ဓသဒ္ဓေါ မဟာတေဇော ရာဇိန္ဒော ဒဳပဒုတ္တမံ၊ ဥဇ္ဇာလေတွဂ္ဂိနာ ကေသေ ပဉ္စက္ခတ္တုံ ဘိပူဇယိ၊၊

(၈) သဋ္ဌိကုဋဳ သုရမ္မာ စ ဝိဟာရာ စ ဆဝိသတိ၊ စတဿော ဗဒ္ဓသဳမာ စ နဝထူပါ စ ကာရိတာ၊၊

(၉) ဒိန္ဒာ သတဃရာဒါသာ သုဝဏ္ဏာနဋ္ဌသတ္တတိ၊ တိသတဒွိသဟဿာနိ ပဉ္စသတာနိ ရူပိယာ၊၊

(၁၀) ကံသာနိ ဒွိသတ ပဉ္စသဟဿဂဏနာနိ စ၊ တိသဟဿံ သုကံ ဒိန္နံ မရဳစံ တိသတမ္ဗနံ၊၊

(၁၁) ပဒိန္နာ နိစ္စဘတ္တတ္ထံ ပထဝဳ သတရဇ္ဇုကာ၊ ပညာသကသတံ နိစ္စဘတ္တံ ဂေဟမှိ ပါစိတံ၊၊

(၁၂) သဆတ္တဂါကံ သေတစ္စတ္တံ စ သောဘနံ သတံ၊ ဒိန္နံပဉ္စသတာ အဋ္ဌပရိက္ခာရာ မုနာရဟာ၊၊

(၁၃) ဓညကောသံ ဝိဝရိတွာ နာဂရာနံ ဝိသဇ္ဇနံ၊ ဒိန္နံ ကတာ ကမ္မဝါစာ ဟေမသမ္ဗုမယာ ဒုဝေ၊၊

(၁၄) ပုညံ တံ ဨဝရူပံ ကုပတိ ပတိကရံ သော ဘိပတ္ထေတိ ဨဝံ ပုညေနာနေန သောဟံ အတုလဒသဗလော နာဂတသ္မိံ ဘဝေယျံ၊၊

(၁၅) ဗုဒ္ဓေါ ယာဝဗ္ဘဝိမဿံ ပရမသိရိမတဳ ရာဇဒေဝဳဝ တာဝ၊ ဒေဝဳ မေ ဟောတု မာ မေ ဘဝတု ဘဝဘဝေ ဣဳဒိသော ဝိပ္ပယောဂေါ၊၊


(၁) အဲဍိက်ဂှ် နကဵုဓရ်သဒ္ဓါ မေတ္တာ မဆာဲ မဟွံမဲ ကုဆောတ်ယောင် မဍိုန်ဍောတ်ဗုၜတ်ဗ္စင်ဗ္ၜင်ဂှ် လ္ၚောဝ်ကၠေအ် ရတ်ပိပြကာ တဳလဂှ်ဒ မၞုံကုဂုဏ်မပြဲ မဟွံမဲ ကုပတောအ်ၜတ် ပ္ဍဲလိုက်ဝွံရ၊၊

(၂) အဲဍိက်ဂှ် နကဵုဓရ်သဒ္ဓါ မဂွံပတုဲလဝ် ယြဴကေင်ကာကုသိုလ်လဵုမာဲ ပ္ဍဲကဵုသာသနာကျာ်တြဲ မတုပ်သၟဟ် ညံင်ရဴသၟိင်တ္ၚဲ မတုပ်သၟဟ် ညံင်ရဴဂြိုပ်ပကဴဒကှ် တဳလဂှ်ဒ မဒှ်တၠညးသဗ္ဗညုတညာဏ်တုဲရ၊၊

(၃) ဂၞကျာ်ဂှ် အာတ်ဒုင်ဂုန် ဗၞတ်ၜါဝါ ပိဝါတုဲ သၟိင်ဂှ် ဓရ်သဒ္ဓါ က္တဵုဒှ်တုဲ ပကၠေအ်ခမဳ မွဲဝါတုဲရ၊၊ သီုပိုယ်ညးၜါလေဝ် ဒဂိုင်ဒ္ဂေတ်မင်မဲသဳလ ဗွဲမသ္အးဇ္ၚးတုဲ သြဝ်ကဵုကလိဂွံ ဒုင်စသိုင် နိဗ္ဗာန် မဟွံမဲ ကုအာမိသညိ၊၊

(၄) အဲဍိက်နာဲဗြဴ ညးမဂွံအလဵုအသဳ သၟိင်အိုတ်သီု မဒှ်ညးမသၞေဟ်သၞဴ သ္ဍိုက်ဆာန် ရတ်ပိပြကာဂှ် စိုန်ကဵုကောန်ဝုတ်အဲ ပန်တၠ ပကၠေအ်ခမဳရ၊၊

(၅) အဲနာဲဗြဴ ညံင်ရဴသၟိင်ဇာဒိသိုင်ဗြဴမာတင်္ဂ မၞုံကဵုညာဏ်ပညာဂှ် တိတ်ဗၠးအာ နူကဵုသၞသတြု သၟိင်အိုတ်သီုတအ်တုဲ ကဵုဍိက်ဂမၠိုင် ၜါကၠံမသုန်စှော်ဂှ် ပကၠေအ်ခမဳရ၊၊

(၆) အဲနာဲဗြဴ မဍိုက်ပေင်တဴ ကုဓရ်သဒ္ဓါဂှ် တၞဟ်နမဂွံအာစိုပ် ဍုင်သွဝ်တုဲ ကဵုဒါန်ဇိုန်ပိုန် ကုသတ္တအ်အိုတ်သီုတုဲမ္ဂး ဇန်မသၟေဟ်ဒၟံင် မတုပ်ညံင်ရဴဍိက် ဗၞတ်ၜါကၠံမသုန်စှ်ောဂှ်လေဝ် ပကဵုပခမဳတုဲရ၊၊

(၇) သၟိင်ညးမဂွံအလဵုအသဳ ညးမၞုံကဵုသဒ္ဓါကြဳဇှ် မဇၞော်ဂှ် စံင်ဗဂဵုတဴ ပၟတ်ကၠေင်သ္ဍဴ မပြဲပြဲတုဲ ပူဇဴအာ သော်က္ဍိုပ်ဇကု ဗၞတ်မသုန်အလန်တုဲရ၊၊

(၈) အဲဍိက်နာဲဗြဴဂှ် စိုန်ဂပ်ဝ်သြိုင်ဗဒှ်လဝ် ဘာကုဋဳ မထေက်ကဵုလဟိင် တြဴစှ်ောမကီု၊ ဘာဇၞော် ၜါစှ်ောတြဴမကီု၊ သီပန်မကီု၊ စေတဳဒ္စိတ်တၞုင်ကီုရ၊၊

(၉) စိုန်ဂပ်ဝ်ကဵုလဝ်ဒါန် ဍိက်မကၠောန်ဝတ်ကျာ် ကၠံကီု၊ ထဝ်ဂတှ်ေ ထပှ်စှ်ောဒ္စာံကီု၊ သြန်ဂတှ်ေ ၜါလ္ၚီဒ္စာံကၠံကီု၊

(၁၀) ခေါက်ဟရိုတ်ဂမၠိုင် မသုန်လ္ၚီၜါကၠံကီု၊ ပကဴဂမၠိုင် ပိလ္ၚီကီု၊ မရိတ် ပိကၠံနကီု မဒှ်အိုတ်ရ၊၊

(၁၁) တၞဟ်နဂွံဒှ် ပစ္စယ်ပန် လၟိုန်လၟိုန်ကာလ သွက်တဳလပိုန်ကျာ်တြဲတုဲ စိုန်ကဵုဒါန်တိကၠံတာတုဲရ၊၊ ပ္ဍဲသ္ၚိနန်ဇကုပၠန်လေဝ် ဍုန်ဗ္စိန်လဝ် ပိဏ္ဍပါတ် သွက်ခမဳသင် ကၠံမသုန်စှ်ောဇကုကီု၊

(၁၂) က္ဍိုင်ကီု၊ က္ဍိုင်ဗတာင် မပြဲပြဲ မွဲကၠံကီု၊ ပရိက္ခရာဒ္စာံ မထေက်ကဵုခမဳတအ် ဗၞတ်မသုန်ကၠံဂှ်လေဝ် ကဵုဒါန်ဇိုန်ဏှင်တုဲရ၊၊

(၁၃) ပံက်ထောအ်ဟင်သြောအ်တုဲ စိုန်ဂပ်ဝ်သၠးပွးကဵုဒါန် ကောန်ဍုင်ကောန်ကွာန်တုဲရ၊၊ ကမ္မဝါစာမတုဲတဴ နကဵုတၞးထဝ် ၜါစံင်ဂှ်လေဝ် ကၠောန်ပတုဲ ကဵုလဝ်ဒါန်တုဲရ၊၊

(၁၄) အဲဍိက်ဂှ် ဟိုတ်နူမဂွံကၠောန်ပတုဲလဝ် ကေင်ကာကုသိုလ် မြဴသာ်ဝွံတုဲ ပ္ဍဲကဵုအနာဂတ်ဂတတေအ် သြဝ်ကဵုကလိဂွံဒှ် ကျာ်အတုလ မၞုံကဵုဒြဟတ် စှ်ပြကာမာန်ညိ၊၊

(၁၅) ယြဴဗၞတ်ကာလလဵုမွဲ အဲဍိက်ဗြဴ မဟွံအာစိုပ် ဒဒှ်ကျာ်ဏီရ၊ ပ္ဍဲဗၞတ်ကာလဂှ် သြဝ်ကဵုဂွံဒှ် ဂၞကျာ်မပြဲ မၞုံကဵုကျာ်သြဳ မဟွံမဲကုအပိုင်အခြာညိ၊ ပွမဒးပြးဆာဲ သြာဲခြာအာ နူကဵုညးမသ္ဍိုက်ဆာန် ဗီုဘဝဏအ်ဂှ် ဇၟာပ်ဇၟာပ်ဘဝ သြဝ်လ္ပကဵုသ္ဒးဒှ်ပၠန်ညိအဴ၊၊ [၃]

နိဿဲ[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

  1. http://collections.vam.ac.uk/item/O10654/ceremonial-helmet-unknown/
  2. နိုင်ဘီထော မွန်ဇြာ (၂၀၁၄) နိရုတ္တိ စကားဇစ်မြစ်အမြင်ဖြင့် ပျူ နှင့် မွန်လူမျိုးတို့အကြောင်း
  3. နိုင်ဘီထော မွန်ဇြာ (၂၀၁၄) နိရုတ္တိ စကားဇစ်မြစ်အမြင်ဖြင့် ပျူ နှင့် မွန်လူမျိုးတို့အကြောင်း