ဝိပဿနာ

ဝိပဿနာ (Vipassanā)
	ရုပ်ပၟဝ်ဓရ် Meditation_at_Shwedagon_Pagoda.jpg ပၟဝ်ဝိပဿနာ ပ္ဍဲကျာ်လ္ဂုၚ်
တမ်မူလ	သာသနာဗုဒ္ဓ
ဂကူ	နဲကဲပၟဝ်ဓရ် (Meditation Technique)
ရန်တၟအ်	နိဗ္ဗာန်၊ တြုံတြး၊ ပညာ
ညးမခၞံဗဒှ်	ကျာ်တြဲဂေါတမ

Lead section

ဝိပဿနာ (အၚ်္ဂလိက်: Vipassanā) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ဝေါဟာရဘာသာပါဠိ မနွံအဓိပ္ပာယ် "မညာတ်ကေတ် အတိုၚ်ပၟိက်ဍာံ" ဟွံသေၚ်မ္ဂး "မညာတ်ကေတ် နကဵုပညာတၟေၚ်" ရ။ ^[၁] ပ္ဍဲကဵုသာသနာဗုဒ္ဓဂှ် ဝိပဿနာဝွံ ဒှ်နဲကဲပၟဝ်ဓရ် သွက်ဂွံဖအိုတ်ကၠေံ ကိလေသတုဲ ညံၚ်ဂွံဂွံအာ တြုံတြးနိဗ္ဗာန်ရ။ ^[၂] နကဵုနဲကဲဝွံ မၞိဟ်မပၟဝ်ဓရ်တအ် လ္ၚတ်ကေတ်သဘာဝ ရုပ် ကဵု နာမ် မနွံပ္ဍဲခန္ဓဇကုတုဲ ညံၚ်ဂွံညာတ်ကေတ် လက္ခဏာပိသာ် (အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ) ဂှ် ဒှ်အဓိကရ။

ဝိပဿနာဝွံ တၞဟ်ခြာကဵု သမထ (Samatha) ရ။ သမထဂှ် ပကဵုညံၚ်စိုတ်ဂွံညိၚ်ဝတ် (Concentration) တုဲ ဝိပဿနာဂှ် ပကဵုညံၚ်ပညာဂွံမံက် (Insight) ရ။ ^[၃] ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် နဲကဲဝိပဿနာဝွံ ပြးဇးအာ အလုံဂၠးတိတုဲ ဒှ်နဲကဲမလ္ၚတ်စိုတ် ကဵု ရုပ် မနွံကဵုၚုဟ်မး သွက်သန္တိသုခ ကောန်မၞိဟ်တအ်ရ။

History

နဲကဲဝိပဿနာဝွံ စေန်ဆက်ကၠုၚ်နူ လက်ထက်ကျာ်တြဲဂေါတမ သဗ္ဗညု မဂြၚ်ဗိုတ်ဓရ် ပ္ဍဲသၟဝ်တၞံဗောဓိရ။ ^[၄] ကြဴနူကျာ်တြဲ သ္ပပရိနိဗ္ဗာန်တုဲ နဲကဲဝွံ တၠအရှန်တအ် ဆက်ကမၠေအ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲကဵုသုတ်ဇဇှ်၊ အဘိဓမ္မာတအ်ရ။

ပ္ဍဲကဵုဗွဝ်ကၠံ (၁၈-၁၉) ဂှ် နဲကဲဝိပဿနာဝွံ ကလေၚ်ဇၞော်မောဝ်တိုန်တၟိ ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ဗၟာ။ အ္စာတၠဂုဏ်ဝိပဿနာ ယၟုမပြာကတ်တအ်ဂှ်:

အ္စာတၠလေဝ်ဒီ: မဒှ်အ္စာတၠ မဗ္တောန်ကဵု နဲကဲဝိပဿနာ ကုခရှ်တအ်ရ။ ^[၅]
အ္စာတၠမဟာသဳ: မဒှ်အ္စာတၠ မပံက်ကဵု တိုက်ကမ္မဋ္ဌာန် မဟာသဳ မပြာကတ်အာ အလုံဂၠးတိ။ ^[၆]
ဂုဏ်အ္စာ ဦးဂိုအင်ကာ (S. N. Goenka): ညးမပကဵု ညံၚ်နဲကဲဝိပဿနာ ဂွံပြးဇးအာ ပ္ဍဲဍုၚ်အိန္ဒိယ ကေုာံ ဍုၚ်အာယျာပ်၊ အမေရိကာန်တအ်ရ။ ^[၇]

Core Principles

ပ္ဍဲကာလမပၟဝ်ဝိပဿနာဂှ် နွံသ္ဇိုၚ်အဓိက (၃) သာ်:

သတိပဋ္ဌာန် (Four Foundations of Mindfulness)

ဒှ်အရာမစွံသတိ ပ္ဍဲကဵုအရာ ၄ သာ်: ^[၈]

ကာယာနုပဿနာ: စွံသတိ ပ္ဍဲရုပ်ခန္ဓ (ဥပမာ- ယုဒ္ဓိ၊ အဿာသပဿာသ)။
ဝေဒနာနုပဿနာ: စွံသတိ ပ္ဍဲဝေဒနာ (မိပ်၊ ဒဒိုက်၊ ဟွံမိပ်ဟွံဒဒိုက်)။
စိတ္တာနုပဿနာ: စွံသတိ ပ္ဍဲစိုတ် (စိုတ်လောဘ၊ စိုတ်ဒေါသ မံက်တိုန်)။
ဓမ္မာနုပဿနာ: စွံသတိ ပ္ဍဲဓရ်သဘာဝတအ် (နဳဝရဏ ၅၊ ခန္ဓ ၅)။

လက္ခဏာပိ (Three Marks of Existence)

ယဝ်ရပၟဝ်ဝိပဿနာမ္ဂး ဍာ်ဒကေဝ်ပညာဂှ် ဒးညာတ်ကေတ်: ^[၉]

အနိစ္စ: အရာခပ်သီု ဟွံဗိုန်ဗတ်၊ ကတဵုဒှ်တုဲ လီုလာ်အာ။
ဒုက္ခ: အရာခပ်သီု ဒှ်ဒဒိုက်၊ ဟွံမွဲကဵုတြုံတြး။
အနတ္တ: အရာခပ်သီု ဟွံသေၚ်ကဵုဇကု၊ ဇၟာပ်အရာ ထိၚ်ဒဝ် ဟွံဂွံ။

Practice and Applications

နဲကဲဝိပဿနာဝွံ ဟွံသေၚ်ကဵု သွက်ဂွံနွံပ္ဍဲလိက်ဟေၚ်ရ၊ ဒှ်အရာမဒးပၟဝ်နကဵု ကာယ၊ ဝါစာ၊ စိုတ် ရ။

နဲကဲပၟဝ် (Techniques)

၁. **အာနာပါနသတိ**: စွံသတိ ပ္ဍဲလယှ်ယုဒ္ဓိ သွက်ဂွံပကဵုစိုတ်ဂွံညိၚ်။ ^[၁၀]

၂. **ဝိပဿနာညာဏ်**: လ္ၚတ်ကေတ် အရာမကတဵုဒှ်ပ္ဍဲခန္ဓ (Body sensations) နကဵုစိုတ်မဗျေၚ် (Equanimity)။ ^[၁၁]

ဂုဏ်ဖိုလ် (Benefits)

နကဵုနဲကဲသိပ္ပံ ကေုာံ နဲကဲဗုဒ္ဓဘာသာဂှ် ဝိပဿနာနွံကဵုဂုဏ်ဖိုလ်ဗွဲမဂၠိုၚ်:

ဖအိုတ်ကၠေံ သောက၊ ပရိဒေဝ။
ပကဵုညံၚ်စိုတ်ဂွံၜိုဟ်သြိုဟ် (Reduction of Stress)။
ညာတ်ကေတ်ဓရ်ဍာံတုဲ တြုံတြးနူဒဒိုက် သံသာ။
သွက်ခရှ်တအ်မ္ဂး ပကဵုညံၚ်ဂွံထိၚ်ဒဝ်စိုတ် ဂွံခိုဟ်တိုန်။ ^[၁၂]

References

External links

↑ Bodhi, Bhikkhu (2005). In the Buddha's Words. Wisdom Publications။
↑ Nyanaponika, Thera (1962). The Heart of Buddhist Meditation. Rider။
↑ Mahasi, Sayadaw (1991). Practical Vipassana Exercises. Buddha Dharma Education Association။
↑ Harvey, Peter (2013). An Introduction to Buddhism. Cambridge University Press။
↑ Ledi, Sayadaw (1999). The Manuals of Buddhism. Vipassana Research Institute။
↑ Mahasi, Sayadaw (1994). The Progress of Insight. Buddhist Publication Society။
↑ Goenka, S.N. (1998). "The Discourse Summaries". Vipassana Research Publications.
↑ Soma, Thera (1998). The Way of Mindfulness. Buddhist Publication Society။
↑ Walshe, Maurice (1995). The Long Discourses of the Buddha. Wisdom Publications။
↑ Rosenberg, Larry (1998). Breath by Breath. Shambhala။
↑ Hanson, Rick (2009). "Buddha's Brain". New Harbinger Publications.
↑ Kabat-Zinn, Jon (2003). "Mindfulness-based interventions". Clinical Psychology: Science and Practice.

[1] Bodhi, Bhikkhu (2005). In the Buddha's Words. Wisdom Publications။

[2] Nyanaponika, Thera (1962). The Heart of Buddhist Meditation. Rider။

[3] Mahasi, Sayadaw (1991). Practical Vipassana Exercises. Buddha Dharma Education Association။

[4] Harvey, Peter (2013). An Introduction to Buddhism. Cambridge University Press။

[5] Ledi, Sayadaw (1999). The Manuals of Buddhism. Vipassana Research Institute။

[6] Mahasi, Sayadaw (1994). The Progress of Insight. Buddhist Publication Society။

[7] Goenka, S.N. (1998). "The Discourse Summaries". Vipassana Research Publications.

[8] Soma, Thera (1998). The Way of Mindfulness. Buddhist Publication Society။

[9] Walshe, Maurice (1995). The Long Discourses of the Buddha. Wisdom Publications။

[10] Rosenberg, Larry (1998). Breath by Breath. Shambhala။

[11] Hanson, Rick (2009). "Buddha's Brain". New Harbinger Publications.

[12] Kabat-Zinn, Jon (2003). "Mindfulness-based interventions". Clinical Psychology: Science and Practice.

[၁]

[၂]

[၃]

[၄]

[၅]

[၆]

[၇]

[၈]

[၉]

[၁၀]

[၁၁]

[၁၂]