ပါင်မုက်:ဝင်ပထဝဳ

နူ ဝဳကဳပဳဒဳယာ
Jump to navigation Jump to search

ပါင်မုက် ပထဝဳ

ဗီုဂၠးတိ နကဵုပယျဵုဍုင်ဂမၠိုင် နူသၞာံ ၂၀၁၆

ပထဝဳဝင် (အၚ်္ဂလိက်: Geography) (နူကဵုပါဠိ ပထဝဳ = တိ၊ ဝံသ - ဝံင်သ - ဝင် = ပရူပရာ) (တင်စၟတ် အတိုင်သဒ္ဒါမန်မ္ဂး အရာမဒှ်ပဓါနဂှ် ဒးစွံဂတတုဲ ဒးချူ ဝင်ပထဝဳ ထေက်ကီုလေဝ် ရံင်ကဵု မလိက်မလွဳစ နူပါဠိ ဗီုကဵု ဗုဒ္ဓဝင်၊ မဟာဝင်၊ ရာဇာဝင်တုဲ ပ္ဍဲပိုဒ်ဏအ်လေဝ် စကာလဝ် ပထဝဳဝင် ရ) ဂှ် ဒှ်ကွတ် မလ္ၚတ်ပရူတိဍာ်၊ ဗီုမကတဵုဒှ် အပြံင်အလှာဲ၊ သတ် ကေုာံ မၞိဟ် မပဒတဴ ပ္ဍဲဂၠးတိ ကေုာံ ပရူအဆက်စပ် ဂၠးတိ ကဵု ဂြိုဟ် ပ္ဍဲအကာသဂမၠိုင်ရ၊၊ မၞိဟ်မစကာ မအရေဝ် γεωγραφία မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပထဝဳဝင် ကၠာအိုတ်ဂှ် ဒှ် အဳရတောသထေနေသ် (Eratosthenes) (၂၇၆ - ၁၉၄ ဘဳသဳ) ပထဝဳဝင် ဂှ် ဒှ်အရာမလ္ၚတ် ဂၠိုက်ဂၠာဲ ညံင်ဂွံကၠိုဟ် ပရူတိ ကေုာံ သတ် ကေုာံ သဘာဝမပဒတဴ လတူဂၠးတိ သၟးဟွံသေင် ပရူကတဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲအခိင်အတိက်၊ ဗီုမပြံင်လှာဲကၠုင်ကီု သီုကဵု ဂတတေအ် ဗီုလဵု ဆက်ဒှ်ကၠုင်မာန်ရ၊၊

ပထဝဳဝင် ဂှ် ပါ်လဝ် ၜါကဏ္ဍ - မနုဿပထဝဳဝင် (human geography) ကဵု ရူပပထဝဳဝင်၊ မနုဿပထဝဳဝင် ဂှ် ဒှ်အရာ မလ္ၚတ် ပရူမၞိဟ် ကေုာံ ဗီုညးတအ် မဆက်ဆောမ်၊ အခိုက်အလိုက် ပြဝေဏဳ၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ကေုာံ ဗီုညးတအ် စုက်လုက် ကုသဘာဝ နကဵုမလ္ၚတ် ဗီုညးတအ် မဆက်စပ် ကု ကေုာံ ရေင်သကအ် ကုမွဲဒၞာဲ ကဵု မွဲဒၞာဲရ၊၊ ရူပပထဝဳဝင်ဂှ် ဒှ်အရာမလ္ၚတ် လၟေင်အပြံင်အလှာဲ ကေုာံ ဗီုမကတဵုဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲသဘာဝ ဗီုကဵု ဗလးကျာ (atmosphere)၊ ဗလးဍာ် (hydrosphere)၊ ဗလးဇဳဝ (biosphere) ကေုာံ ဗလးတိ (geosphere) တအ်ရ၊၊

အရာမလ္ၚတ်စမ်ၜတ် မဆေင် ကဵုပထဝဳဝင် နွံပန်သာ်ဂှ် (၁) ပွမလ္ၚတ် တိဍာ် သဘာဝ ကေုာံ အသုင်အစောဲ ကောန်မၞိဟ်၊ (၂) ပွမလ္ၚတ်ဒၞာဲဒတန်ဨရိယျာ မပ္တံ ဍုင်ကွာန် ဒေသဂမၠိုင်၊ (၃) ပွမလ္ၚတ် အဆက်အစပ် ကောန်မၞိဟ် ကဵု တိဍာ်၊ (၄) သိပ္ပံဂၠးတိ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် ပွမလ္ၚတ် ပထဝဳဝင်ဂှ် ဒှ်အရာ မစၠောအ်ကဵုဒဒန် အကြာကောန်မၞိဟ် ကေုာံ ဂၠးတိ ညံင်ဂွံတီကၠိုဟ် ရေင်သကအ်ရ၊၊

ဆက်ဗှ် ပရူပထဝဳဝင်...
Featured Article Star.svg ဝင်ပထဝဳတၟေင် တ္ၚဲဏအ်
ဥဒျာန်သဘာဝ နာဲဗစာ မဂ်နေ (အၚ်္ဂလိက်: Judge C. R. Magney State Park) ဂှ် ဒှ် ဥဒျာန်သဘာဝ အလဵုအသဳ မနွံ ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန်၊ တွဵုရး မိန်နေသောတာ (Minnesota) ဇဵုကၟာဇၞော် Lake Superior ကရေက်သၟဝ်ကျာ ရ၊၊ ယၟုဥဒျာန်ဂှ် ကဵုလဝ် အတိုင်ယၟု နာဲဗစာတြေံ နူရုင်ဗစာလတူ တွဵုရးမိန်နေသောတာ (Minnesota Supreme Court) ကေုာံ မၞိဟ်ဇၞော်ဍုင် ဒူလုတ် (Mayor of Duluth) Clarence R. Magney ရ၊၊ ညးဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မဖန်ဗဒှ် ဥဒျာန်အလဵုအသဳ သီုဖအိုတ် ၁၁ ဒၞာဲ ကေုာံ ဂၠံင်သဘာဝပသာဒ ပ္ဍဲဇဵုကၟာ လပါ်သၟဝ်ကျာရ၊၊ ပ္ဍဲဥဒျာန်ဂှ် ဒၞာဲကြုင်ဗြူလေ (Brule River) ဂှ် နွံဒၞာဲဍာ်လဂေါဝ်မွဲ ပါ်ဒၟံင်ၜါကရေက်၊ ကရေက်မွဲလပါ်ဂှ် ဇွောဝ်စှ်ေအာ အတိုင်သဘာဝတုဲ ကရေက်တၞဟ်မွဲလပါ်ဂှ် ဇွောဝ်စှ်ေ ပ္ဍဲကတိုင်တၟအ်မွဲတုဲ ဍာ်ဂှ် ကၠေအ်အာ အတိုင်ဂှ်ရ၊၊ ဟိုတ်မဒှ်ဒၟံင် ဗီုဏအ်ဂှ်ရ ဥဒျာန်ဂှ် ညးဂမၠိုင် တီလဝ် နကဵုယၟု Devil’s Kettle မဂွံအဓိပ္ပါယ် "ဍာ်ကာသၟိင်မာရ်"ရ၊၊ ဆက်ဗှ် Full article...
Emblem-pictures.svgဗီုရုပ် ပထဝဳတၟေင် တ္ၚဲဏအ်
Devil's Kettle (ဍာ်ကာသၟိင်မာရ်) ပ္ဍဲဥဒျာန်သဘာဝ နာဲဗစာမဂ်နေ
Devil's Kettle (ဍာ်ကာသၟိင်မာရ်) ပ္ဍဲဥဒျာန်သဘာဝ နာဲဗစာမဂ်နေ
Wikipedia-logo-v2.svg ပရောဝဳကဳပဳဒဳယာ
ဝဳကဳပဳဒဳယာ

Category:ဝၚ်ပထဝဳ

ဝဳကဳပဳဒဳယာဂှ် ပံင်ပ္ကောံချူလဝ် နကဵု ညးလွပ် မရပ်စပ်သုင်စောဲ တအ်တုဲ ခၞံဗဒှ်ပတိုန် ပြကိုဟ်ဗိသ္တာ သက္ကုၚုဟ်မွဲရ၊၊ ဇၟာပ်ညးအဲ တၞဟ်နဂွံရပ်စပ် လောဲသွာတုဲ ကဵုလဝ်ယၟု ဝဳကဳတုဲ ဖန်ဗဒှ်လဝ် နကဵုမုက်လိက်ဝေပ်သာ်မွဲရ၊၊

ညးလွပ်တအ်လေဝ် ဇၟာပ်အခိင်အခါ နာဍဳဟွံခြာ ဗီုညးကဵုညး ဖန်ပလေဝ်ဒါန် ချူစုတ်ဒၟံင်တုဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာဂှ် ဒှ်ကၠုင် ပြကိုဟ်ဗိသ္တာ မဍိုက်ပေင်တဴ ကဵုပရူပရာနာနာမွဲရ၊၊ ပ္ဍဲဝဳကဳပဳယာမန်ဝွံလေဝ် ယြဴညးလဵုမွဲ ဟွံဟီု အတိုင်သၞောဝ် မလိက် ယူနဳကုဒ် (Unicode)Font ၅.၂ ဂှ် ဒ္ဂေတ်ဗက်တုဲ ဗှ်ကေတ်မာန်၊ စၠောအ်ချာဲကေတ်မာန်တုဲ သီုချူပတိုန် ဗွဲမဗၠးၜးမာန်ရ၊၊

ဆက်ဗှ် Full article...

Nuvola actions help.svg အရီုဗင်
ဝဳကဳပဳဒဳယာ- တိုင်ခဳ မသုန် (ဝါ) သဳလ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ (၅)

Full article...

ချူလိက်ပရေင် ပ္ဍဲဝဳကဳပဳဒဳယာမ္ဂး အရာမဒးတီလဝ်ထေက်တအ်ဂှ်
ဆက်ဗှ်ကေတ် ဒၞာဲဏအ်...

ညးပကင်ရင် ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဟီုဂှ် မုတာလျိုင်နွံရော။
ဆက်ဗှ်ကေတ် ဒၞာဲဏအ်...

ညးပကင်ရင် ဝဳကဳပဳဒဳယာ ဘာသာမန်။ နွံပၟိက် မိက်ဂွံ လုပ်ကၠောန် ယိုက်ဂၠေင် ပ္ဍဲဝဳကဳပဳဒဳယာမန် နဒဒှ် မၞိဟ်ပကင်ရင်မွဲမ္ဂး အာတ်မိက်ကေတ် ပတိုန်ဂလာန် ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ်ညိ။ ပ္ဍဲကဵု ဝဳကဳပဳဒဳယာမန် ဂှ် ဟိုတ်နူ ဗျူရဝ်ဂရေတ် ဇကုအပိုင် ဟွံမဲတုဲ တင်မပတိုန်ထ္ၜး ပ္ဍဲမုက်လိက်ဏအ်ဂှ် သ္ဒးကလေင်ပတိုန် ပ္ဍဲကဵု Steward requests/Permissions ရ။
ပတိုန်ဂလာန် နဒဒှ် မၞိဟ်ပကင်ရင်

တာမ်ပလိက် Template ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်အရာ မကၠောန်လဝ် ကိုန်ဂစိုတ်တုဲ ကပ်ပဳကေတ်တုဲ သၠာဲစုတ် တင်ဂၞင်ဂမၠိုင်မ္ဂး ဍေဟ်မံက်တိတ်ကၠုင် ဗီုမဖျေဟ်လဝ် ကိုန်ဂစိုတ်ဂှ်ရ၊၊ သွက်ဂွံ ကပ်ပဳကေတ် တာမ်ပလိက် မဆေင်ကဵု ပူဂိုလ်တအ်ဂှ် ဍဵုဗှ်ကေတ် ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ညိ၊၊
Full article...

နကဵုသၞောတ်မ္ဂး ဇၟာပ်မုက်လိက်ဝဳကဳပဳဒဳယာဂှ် ပရူဗွဲသၟဝ်ဝွံ သ္ဒးနွံရောင်ဂှ် ညးတအ် စၟတ်သမ္တီလဝ်ရ၊၊ ပရူတအ်ဂှ် ကၠာဲကေတ် နူကဵုဘာသာဇကုမခံင် ဥပမာ နူဘာသာအင်္ဂလိက်တုဲ ကၠာဲဗဒှ် နကဵုဘာသာမန်ညိ၊၊ ပရူမကၠာဲလဝ်တုဲတအ်ဂှ် ကဵုစၞောန်စုတ်လဝ်ကဵု ဗီုမန် ဗဒါဲဂှ်ညိ၊၊
Full article...

ပြကိုဟ်ဗိသ္တာ

မန် • ဘာသာမန် (ဗျန်မန် • သဒ္ဒါမန်) • ယေန်သၞာင်မန် • ရးနိဂီု •

ယဲကေန်သာ • ယဲဏမ်ဍာတ် •

ခရေတ်ယာန် • အေဿလာမ် • ဗုဒ္ဓ • ဟိန္ဒူ • ဂျုင် • ဂျူ • ဘာသာသေတ် • သၠပတ်သမ္မာ • ခမဳ

ဇဳဝဗေဒ • ဓာတုဗေဒ • ‎နက္ခတ္တဗေဒ • ဘူမိဗေဒ • ပညာစိုတ် • ရုက္ခဗေဒ • ရူပဗေဒ • သတ္တဗေဒ

‎ဂဳတ‎‎ (ဒွက်) • လိက်ပတ်‎‎ (ကဗျ • လင်္ကာ • ဝတ္ထုဇမၠေအ်) • ‎လဟိင် • ‎ရုင်ဒမျိုင်‎ • ‎ကသူ • ‎တိုက်ထ္ၜး‎‎ • ဗိသုကာ‎‎ • ‎အရေဝ်ဘာသာ • အနုပညာ • ‎ထတ်ယုတ် • လိက်ခၞိင် ကျာ်ယှိုဲသဳခုင်

မနုဿဗေဒ • ပရေင်ပညာ (ဘာ • ကဝ်လိက် • တက္ကသိုလ်) • ဘဝမၞိဟ် • သ္ၚိကၟိန် • ဒဿန • ဘာသာဗေဒ • ဓမ္မသာတ် • ဂကူ • ပွမသ္ပမ္ၚဵုထပ်တဲ • ပရေင်ဍုင်ကွာန်

ဒွါရဝတဳ • ဝါခရူ • ထီုကအ်ဂေါန် • ဂြိုဟ် • ဂၠးတိ • တိုက် • (အမေရိကသၠုင်ကျာ • အမေရိကသၟဝ်ကျာ • အာဖရိက • အာရှ • အန္တာတိက • ဥရောပ • အဝ်သတြေလျာ) • ဒဵု • ကၟိုန်ဍုင် • ၜဳ • ကြုင် • ဍုင်

ခမ်ပျူတာ • ပရေင်ဆက်စၠောအ် • Share Arena • ဆော့ဖ်ဝဲ • ဓာတ်လလဳ • အေန်ဂျေန်နဳယာ

ဝင်ပၠန်ဂတးမန်ခေတ်တၟိ • ဂကောံထံက်ပင်ပရေင်ပညာမန် • ခေတ်တၟအ် • ခေတ်ဍာ်ကလောံ • ခေတ်ပသဲ • ခေတ်ဒမၠု • ခေတ်လဒေါဝ် • ပၞာန်ဂၠးပထမ • ပၞာန်ဂၠးတိဒုတိယ